Gminny Ośrodek Kultury Sportu i Rekreacji
Pierwsze wzmianki z życia kulturalnego wsi Brzeźnica pochodzą z XVII wieku, kiedy to miejscowa ludność uczestniczyła w ,,sielankach”. Organizowane były rzadko i przeważnie wiązały się z obrzędami i zwyczajami ludowymi. Wraz z powstaniem szkoły życie kulturalne rozwijało się, gdyż nauczyciele przygotowywali z dziećmi okolicznościowe imprezy dla uczczenia świąt państwowych i kościelnych. Idea założenia Domu Ludowego w Brzeźnicy istniała już przed pierwszą wojną światową. W 1912 r. za staraniem mieszkańców : kierownika poczty Wawrzyńca Leśniaka, Józefa Hyli, Jana Kasprowicza przy poparciu ks. Kanonika Matogi zarejestrowano w Starostwie Wadowickim organizację ,, Strzelec” w Brzeźnicy. Dla potrzeb tej organizacji wydzierżawiono budynek karczmy. Tam odbywały się zebrania, szkolenia członków organizacji. W czasie I wojny światowej budynek uległ zniszczeniu.
W 1922 r. na wniosek Wawrzyńca Leśniaka zaciągnięto pożyczkę w kasie Stefczyka w Czernichowie, zakupiono połowę baraku drewnianego w Czernichowie i na terenie wydzierżawionym od właściciela ziemskiego Zygmunta Gorczyńskiego rozpoczęto budowę Domu Ludowego. Następnie powołano Towarzystwo Domu Ludowego, które miało się zająć działalnością kulturalno – oświatową. W 1933 r. zakupiono parcelę od Zygmunta Gorczyńskiego za 400 zł i tak mieszkańcy Brzeźnicy stali się prawowitymi właścicielami Domu Ludowego.
Duże zasługi na polu organizowania życia kulturalnego mieszkańców wsi Brzeźnica odniósł nauczyciel szkoły Ludwik Krzyszkowski. Organizował on z młodzieżą szkolną wiele przedstawień dla miejscowej ludności m.in. „Hołd Polsce”, „Brzytwa swatem”, „Król chłopów”, „Wesele kwiatów”.
Działalność kulturalna w Domu Ludowym trwała do 1939 roku. Z chwilą wkroczenia wojsk niemieckich budynek został zamieniony na magazyn wojskowy. W czasie działań wojennych budynek w dużym stopniu został zniszczony.
Pierwszą osobą, która próbowała sposobem gospodarczym budować nowy Dom Ludowy był mieszkaniec wsi Mieczysław Roliński. W tym czasie wybudowano nową scenę. W 1950 r. zawiązał się Komitet Budowy Domu Ludowego i przy pomocy społeczeństwa rozpoczęto w 1952 r. budowę, która trwała do 1964 r.
W latach 1957 – 1959 działał przy Kółku Rolniczym zespół chóralno – muzyczny, który zrzeszał około 40 osób. Zespół występował pod kierownictwem Tadeusza Cholewy na różnych imprezach na terenie powiatu i województwa. Zajął 2 – krotnie I miejsce w eliminacjach powiatowych, III miejsce w wojewódzkich w Miechowie. Nagrano z zespołem dwie audycje dla Polskiego Radia. Zespół brał udział w uroczystościach dożynkowych, wystawił kilka sztuk teatralnych. Za wystawienie sztuki „Chata za wsią” zajął w eliminacjach w Wadowicach I miejsce. Pomimo sukcesów, jakie zespół odnosił, jego działalność nie trwała długo z powodu braku opieki ze strony władz. Ministerstwo Kultury i Sztuki dnia 15 IX 1960 roku przysłało dyplom uznania Panu Tadeuszowi Cholewie za wytrwałą i owocną działalność kulturalną i oświatową. Jego zainteresowania działalnością kulturalną zrodziły się prawdopodobnie w młodości, w czasie pobytu w gimnazjum w Wadowicach, gdzie uczęszczał razem z obecnym Ojcem Świętym, Janem Pawłem II. W czasie pierwszej pielgrzymki Papieża do Polski kontakty koleżeńskie odnowiły się na wspólnym spotkaniu w Wadowicach.
W 1960 r. w nieskończonym jeszcze Domu Kultury zostaje otwarta świetlica. Przez jakiś czas prowadzi ją nauczyciel Antoni Buchała. Gromadzka Rada Narodowa nie przywiązuje większej uwagi do działalności kulturalno – oświatowej.
Poprawa następuje w 1970 r., kiedy kierownikiem świetlicy zostaje Józef Żurek. Następuje ożywienie działalności kulturalnej. Znów działa kino „Znicz”, biblioteka z czytelnią i Klub Rolnika. Placówka kulturalna otrzymuje nazwę: Wiejski Dom Kultury. Powstaje Zespół Instrumentalny, kabaret „Osesek”, Klub Miłośników Teatru i Kółko Recytatorskie. Wymienione zespoły obsługują wszystkie imprezy organizowane na terenie gminy, uczestniczą w powiatowych i wojewódzkich przeglądach. Wiejski Dom Kultury w Brzeźnicy uzyskuje I miejsce na terenie powiatu wadowickiego za działalność kulturalno – oświatową.
Od 1 stycznia 1973 roku w wyniku zmian administracyjnych powstał Gminny Ośrodek Kultury. Etatowym kierownikiem GOK – u zostaje Franciszek Kowalówka. Program aktywizacji kulturalno – oświatowej gminy Brzeźnica na lata 1973 – 1980 opracowany przez kierownika GOK-u pokazuje, jakie potrzeby środowiska winny zostać zaspokojone, aby można było mówić o postępie w tym zakresie. Ponad 20 lat minęło, a część zadań z programu pozostało w dalszym ciągu do realizacji. Oto kilka przykładów z terenu gminy :
- budowa basenu kąpielowego – Brzeźnica, Marcyporęba
- remont budynku dworskiego ( spichlerz ) – Brzeźnica
- zagospodarowanie parku – Brzeźnica, Kossowa
- oddanie przez drużynę wodną Ośrodka Wodnego wraz z wypożyczalnią sprzętu
- stworzenie kilku amatorskich zespołów teatralnych
- utworzenie zespołów wokalnych i instrumentalnych.
W sierpniu 1981 roku kierownikiem GOK zostaje Józef Tracz.
W latach osiemdziesiątych następuje katastrofa budowlana. W sali widowiskowej walą się stropy sufitowe i część dachu zapada się do środka. Do działalności GOK pozostaje tylko klubokawiarnia. Opracowanie dokumentacji, gromadzenie funduszy na rozbudowę trwa kilka lat. 4 V 1995 r. następuje częściowe otwarcie obiektu, jednak bez sali widowiskowej.
Rok 1996 zapisał się na trwałe w pamięci mieszkańców Brzeźnicy. Cały budynek GOK – u zostaje oddany do użytku. Gminny Ośrodek Kultury ma wreszcie bardzo dobre warunki do prowadzenia działalności. Oprócz pięknej sali widowiskowej, z dobrze urządzonym zapleczem kuchenno – sanitarnym na parterze, znajdują się pomieszczenia na piętrze. Gminna Biblioteka Publiczna również znalazła właściwy lokal.
Gminny Ośrodek Kultury zmienił nazwę na Gminny Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji.
GOKSiR prowadzi gminne konkursy i przeglądy dla uczniów szkół podstawowych i gimnazjalnych: konkurs szopek, przedstawień jasełkowych, konkursy recytatorskie, plastyczne, taneczne, czytelnicze, teatralne, ortograficzne itp. W czasie ferii i wakacji odbywają się : ferie w klubie, akcja ,,Lato”, festyny. Dla wszystkich mieszkańców organizowane są imprezy: turnieje wsi, drużyn piłkarskich, oldbojów, festyny ludowe i wystawy.
Specjalną troską otoczeni są Seniorzy, którzy uczestniczą we wspólnych spotkaniach „opłatkowych”, majówkach i Dniach Seniora. Dużym powodzeniem cieszą się również wycieczki autokarowe i pielgrzymki.
Stałe zajęcia, które organizuje GOKSiR to: kółko muzyczne, komputerowe, aerobik i siłownia, zespół taneczny, wokalny, zajęcia plastyczne i ruchowe, zespół „Tańczące Kumoszki”, zajęcia świetlicowe dla uczniów. GOKSiR prowadzi kawiarnię „Andulka” w Brzeźnicy oraz kawiarnię w Chrząstowicach i Tłuczani, wypożyczalnię kaset wideo, świadczy usługi ksero, kamerą wideo oraz usługi transportowe.
Znajduje się tam też siedziba redakcji lokalnego miesięcznika „Taka Malownicza Gmina”.
Koło Gospodyń Wiejskich
Już w okresie przedwojennym kobiety organizowały się do wspólnego działania. Przewodniczyła im Wiktoria Hyla, żona Wincentego, posła na sejm w latach 1928-1939. W czasie wizyty prezydenta Ignacego Mościckiego w Brzeźnicy w 1929 roku kobiety przygotowały wspaniałe przyjęcie. Przed starym Domem Ludowym umieściły kilkumetrową bramę z napisem: ,, Witaj najdostojniejszy nasz Panie Prezydencie”. Licznie zgromadzeni mieszkańcy w długim spacerze wzdłuż drogi witali prezydenta.
Na podstawie notatki w kronice Szkoły Podstawowej w Brzeźnicy ustalono, że reaktywowanie Koła miało miejsce w 1958 roku. Prezesem była Maria Cholewa. Członkowie ( 52 osoby) prowadziły działki warzywne, uprawiały kukurydzę, rozpowszechniały hodowlę drobiu. Organizowano kursy kroju i szycia, gotowania i pieczenia. Na odczyty z zakresu higieny i zdrowia, racjonalnego żywienia przychodziły chętnie wszystkie kobiety.
W 1964 roku prezeska Koła Maria Kosek brała udział w zjeździe Kół Gospodyń Wiejskich w Warszawie. W latach siedemdziesiątych Kołem kierowała Józefa Żurek, która w 1982 roku otrzymała order ,, Serce matki”.
W latach 1977-1983 Koło Gospodyń Wiejskich prowadziła Władysława Murzyńska. Znów Koło ożywiło swą działalność. Z wypracowanych zysków ( zabawy taneczne) organizacje społeczne: OSP, harcerstwo, Fundusz Ochrony Zdrowia otrzymały dotacje na swoją działalność.
W 1979 roku Ośrodek Nowoczesna Gospodyni podejmuje się uprawy warzyw mało znanych ( cukinia, jarmuż, czarna rzodkiew, skorzonera), 20 osób ( każda po jednym arze) prowadzi poletka doświadczalne. Co roku młodzież szkolna korzysta z dotacji na akcję ,, Szklanka mleka”. W 1981 roku Koło zakupuje prasowalnię elektryczną i świadczy usługi dla ludności. Zakupiono cztery komplety strojów krakowskich i jedną spódnicę. W 1983 roku na zebraniu sprawozdawczo – wyborczym prezeską Koła została Wiktoria Kowalówka. Członkowie skoncentrowały swoją działalność na przygotowaniu pomieszczenia dla potrzeb Koła przy budynku Domu Ludowego. Wysiłki poszły na marne, gdyż od 1986 roku zmieniły się plany w zakresie rozbudowy Urzędu Gminy i Gminnego Ośrodka Kultury.
Od 1998 roku Koło Gospodyń wiejskich w Brzeźnicy nie uczestniczy w życiu społeczno – kulturalnym wsi, ponieważ dotychczasowa prezeska zrezygnowała z pracy w tej organizacji.
Ludowy Zespół Sportowy
Ludowy Zespół Sportowy ,,Nadwiślanka” powstał w Brzeźnicy w 1953 r. z inicjatywy działaczy: Ryszarda Skuły, Mieczysława Kowalówki, Kazimierza Wadowskiego, Władysława Cichonia i Mieczysława Rolińskiego. Powstały drużyny piłki nożnej i siatkowej, które uczestniczyły w rozgrywkach powiatowych.
Od powstania LZS borykał się różnorodnymi trudnościami. Nie było boiska, wiec drużyna rozgrywała mecze na boisku w Laskowicach. W 1954 r. uzyskano do GRN w Brzeźnicy teren, na którym były ruiny stodół dworskich, powalone drzewa. Wiele trudu i wysiłku włożono zanim drużyna zaczęła rozgrywki na własnym boisku. 15.05.1972 roku zawiązał się społeczny Komitet Budowy Obiektów Sportowych w skład którego weszli:
- przewodniczący – Józef Żurek
- zastępca przewodniczącego – Marian Kwiatek
- skarbnik – Mieczysław Soliński
- sekretarz – Mirosława Wadowska
- członkowie: Stefan Kosek, Stefan Bobek, Stanisław Skwarzec, Władysława Murzyńska, Aleksander Wadowski, Helena Gruszeczka, Jan Kukla, Aleksander Wodniak.
Społeczny Komitet przy szerokim udziale wszystkich mieszkańców Brzexnicy, młodzieży szkolnej, członków OSP Brzeźnica, nauczycieli Szkoły Podstawowej w Brzeźnicy, Kółka Rolniczego podjęli stosowne działania i w lipcu 1974 roku oddano do użytku obiekt sportowy. W skład jego weszły: płyta główna do gry w piłkę nożną, bieżnia wokół boiska, boisko do gier małych ( dla młodzieży szkolnej), skocznia do skoku w dal, trybuny.
W 1981 roku zaszła konieczność przeprowadzenia remontu ławek na trybunach i boiska głównego. Oprócz działaczy LZS wiele godzin pracowali uczniowie Szkoły Podstawowej w Brzeźnicy wraz z gronem pedagogicznym.
Również GRN i jej przewodniczący Janusz Babula oraz naczelnik gminy Władysław Byrski udzielili pomocy finansowej na zakup materiałów niezbędnych do wykonania prac remontowych.
W historii LZS były okresy rozkwitu i osłabienia działalności. W latach 70-tych klub za pośrednictwem PKKFiT w Wadowicach ( przewodniczącym był Ryszard Kanik) nawiązał kontakt z drużyną Traktor Elsning z NRD, z którą rozegrał trzy spotkania, w tym dwa w Brzeźnicy, jedno na obiekcie drużyny niemieckiej.
Trudności związane były z brakiem zaplecza – szatni. Dwa pomieszczenia udostępnione w spichrzu zbożowym Gminnej Spółdzielni SCh w Brzeźnicy nie spełniały podstawowych wymogów sanitarnych. Powstał społeczny komitet na rzecz wybudowania pawilonu sportowego, ale zamierzenia nie przyniosły rezultatów.
Po raz pierwszy w historii klubu w okresie 30 lat drużyna piłki nożnej uzyskała awans do klasy ,,A”. Na ten sukces zapracowali zawodnicy: Jerzy bolek, Andrzej Bolek, Jacek Sikora, Aleksander Wodniak, Stanisław Hyla, bracia Witold i Aleksander Wadowscy, Wiesław Kucharczyk, Mieczysław Sałaciak, Marcin Jegierski, Jan Wilk, Robert wodniak, J. Mularczyk, Tadeusz Kumała, Tadeusz Wołek i wielu innych. Opiekę nad drużyną sprawowali Bogdan Korytko i Ryszard Skuła.
Obecnie zarząd klubu przedstawia się następująco:
Prezes – Ireneusz Antos
Wiceprezes – Władysław Witek
Sekretarz – Mieczysław sałaciak
Członkowie zarządu – Sroka Rafał, Piotr Rzeszutko, Jan Berna, Janusz Zając.
Od pięciu lat drużyna piłki nożnej znów rozgrywa mecze w ,,A” klasie.
Gminna Biblioteka Publiczna
1887 r. - założono Czytelnię Ludową w Tłuczani
Lata 20 - te XX w. - Towarzystwo Domu Ludowego w Brzeźnicy inicjuje udostępnianie wydawnictw polskich.
1946 r. - powstaje Gromadzka Biblioteka Publiczna w Brzeźnicy.
Lata 50 - te XX w. - zostają otwarte biblioteki w gromadach: Tłuczań, Marcyporęba, Paszkówka.
1967 r. - zaczyna funkcjonować biblioteka gromadzka w Sosnowicach.
1971 r. - punkt biblioteczny w Łączanach, należący do Biblioteki w Ryczowie, zostaje przekształcony w Filię biblioteczną Gminnej Biblioteki Publicznej w Brzeźnicy.
1990 r. - w myśl ustawy o samorządzie terytorialnym biblioteka gminna wraz z filiami staje się samorządową instytucją kultury.
1995 r. - biblioteka gminna w Brzeźnicy zostaje przeniesiona do lokalu w nowo wybudowanym Domu Kultury.
Wprowadzenie: E.Olszyńska, inf. z GBP
