Zapraszamy Państwa do poznawania uroków pięknej krainy, jaką w naszym mniemaniu są okolice Chrzanowa. To zrozumiałe, skoro ostatnie badania naukowe wykazały, że blisko połowa tego obszaru to tereny o wysokich walorach przyrodniczych.
Leżące na zachodnich kresach Małopolski, zaliczane obecnie do jej ziem odzyskanych, okolice Chrzanowa z racji pogranicznego położenia kilkakrotnie zmieniały, nie tylko administracyjną, przynależność. Historycznie związane z Krakowem, czasami włączane były do Śląska. Geograficznie, stanowią pogranicze Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i Wyżyny Śląskiej. Umowną granicą jest pomiędzy nimi rzeka Chechło. Po obu stronach tego niewielkiego i niezbyt szerokiego cieku dominują skały wieku triasowego. Na obszarze Chrzanowa znajdują się skały datowane od schyłku karbonu do współczesności.
Wielowiekowe osadnictwo, przemysłowo - rolniczy charakter gminy oraz bliskość Śląska każą sądzić, że jest to obszar klęski ekologicznej. Ale tak już nie było nawet około 1982 roku. Zaś po roku 1989 sytuacja uległa jeszcze dalej idącej poprawie. Nic dziwnego, skoro nasz największy „dostawca” dwutlenku siarki, elektrownia Jaworzno III, obniżył emisję tego gazu do 25 % dotychczasowej produkcji i wciąż ją zmniejsza.
Uwzględniając tylko stanowiska roślin, grzybów i zwierząt chronionych, na tym terenie oraz w pobliskich miastach, stwierdzamy bogactwo bioróżnorodności porównywalne z parkami narodowymi. Zawdzięczamy to podstawowemu budulcowi geologicznemu naszego regionu, którym jest dolomit. Jego wpływ na gleby sprzyja szybkiej regeneracji zasobów przyrody po chwilowym, w geologicznej skali czasu, kryzysie spowodowanym industrializacją. Będą mogli Państwo przekonać się o tym, wędrując po naszych okolicach.
Chrzanów oglądany z pewnej perspektywy przedstawia się bardzo korzystnie. Z autostrady A-4 widzimy tonącą w zieleni niską zabudowę, opierającą się od wschodu o pasmo Żelatowej zwieńczonej zębem Zbójnika, z której wychylają się nieliczne wieżowce. Za tą barierą leżą sołectwa Pogorzyce, Źrebce i Płaza, oferujące zainteresowanym turystom szereg urokliwych zakątków, niewiele różniących się krajobrazem od Beskidów, które stąd bardzo dobrze widać. Od zachodu i południa rozciąga się spory kompleks borów. To w nim karmelici bosi z Czernej, na stawach Szymalówka, opodal Grobli, zorganizowali swój ośrodek rekolekcyjny. Przecież nikt lepiej od nich nie potrafi docenić ciszy i odosobnienia, jakie oferuje ten teren. Pobliskie stawy Groble to królestwo wędkarzy, którzy także nie lubią hałasu.
Aby ułatwić poznawanie uroków naszej gminy, wytyczono ścieżki przyrodnicze:
„Ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna „Pogorzyce – Wzgórze Grodzisko Wielkie - Płaza Dolna”
„Ścieżka przyrodniczo – dydaktyczna „Podmokłe łąki na Kątach – Lasy w Kotlinie Chrzanowskiej – Stawy na Groblach”
„Ścieżka przyrodniczo dydaktyczna „Dolina rzeki Chechło – Góra Żelatowa – Pogorzyce”
„Ścieżka hydrologiczno – dydaktyczna „Płaza Górna – Simota - Płaza Dolna- Starzyny – Pogorzyce – Źrebce”
Posiłkując się kolejnymi ścieżkami przyrodniczymi, można skomponować sobie własną ścieżkę uwzględniającą wybrane atrakcje. Gdziekolwiek się pójdzie nie sposób zabłądzić. Wszak w osi wschód zachód miasto i gminę przecinają linia kolejowa Kraków – Katowice i autostrada A-4. Od południa przez Babice i Libiąż przebiega droga Kraków – Bieruń. Wystarczy także wyjść na jedno ze wzgórz by dojrzeć najbliższą drogę do centrum, ewentualnie Libiąża, Jaworzna lub Trzebini. A tam gdzie takiej możliwości nie ma, wystarczy nie zbaczać z raz obranej drogi.
Co można tu jeszcze zwiedzić? Na początek warto zajrzeć do Muzeum przy ulicy Mickiewicza. Tu w dziale przyrody udzielą bardziej wyczerpujących informacji i oprowadzą po terenie. W 1994 roku w pobliskim oddziale wystaw czasowych - Domu Urbańczyka Marian Kuc zorganizował Muzeum Geologiczne pod otwartym niebem. Wtedy była to jedna z trzydziestu kilku takich publicznych ekspozycji na świecie a na pewno pierwsza taka w Polsce. W kilkanaście minut można tu poznać geologię regionu od dewonu do współczesności. To dobry wstęp przed wędrówką do kamieniołomów, z których pozyskano eksponaty. Interesująca jest kolekcja ogromnych araukarytów. Intryguje karpa dębu czarnego zwanego Mieszko I. W ogrodzie zwiastunem prawdziwej wiosny jest kwitnący żółto, na przełomie lutego i marca, oczar chiński. Można też zobaczyć palecznika chińskiego, parrocje perską i lilaka amurskiego.
W parku miejskim, pomiędzy ulicami Mickiewicza i Słowackiego, do największych atrakcji należą okazałe skrzydłorzechy kaukaskie, licznymi odrostami korzeniowymi, podstępnie opanowujące jego teren. To bardzo rzadkie drzewo, zobaczyć można dalej na zachód, dopiero w Katowicach. Są tu także liczne krzewiaste cisy obojga płci. Jednak największy w gminie rośnie w parku przy pałacu w Płazie. Tu także z egzotycznych drzew zwracają uwagę: modrzew japoński, tulipanowiec amerykański oraz miłorząb. Atrakcją Płazy są liczne pomnikowe lipy, z których kilka otacza stary kościół.
W Pogorzycach, w lesie opodal szkoły, w stoki tamtejszego wzgórza Bukowica wcina się jeden z nieczynnych kamieniołomów, w którym odkryto klasyczne warstwy gogolińskie wapieni triasu środkowego. Można znajdować w nich skamieniałości ówczesnej fauny. Atrakcją w lesie ponad nim, jest blisko setka okazałych kwitnących bluszczy pospolitych. Znajdują się one także w lesie pod Skałą, w Płazie Wapienniku, przez który można dojść do bolęcińskiej skałki triasowej, zwanej z racji podobieństwa do ruiny „zamkiem”.
Zabytki Chrzanowa
Historia Chrzanowa
Sport i rekreacja
Szlaki rowerowe
Wszystkich zainteresowanych zapraszamy na wycieczki organizowane przez PTT w Chrzanowie, PTTK w Chrzanowie, PTTK Fablkok w Chrzanowie, oraz Komisję Turystyki Kolarskiej PTTK Chrzanów
Komisja Turystyki Kolarskiej w Chrzanowie
