Prawo do informacji publicznej - wprowadzenie
Gmina działa w sposób jawny. To samo dotyczy gminnych jednostek  organizacyjnych, na przykład szkoły, przedszkola czy gminny ośrodek pomocy społecznej. Wynika to z kilku aktów prawnych, przede wszystkim z art. 61 Konstytucji. Przewiduje on, iż obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu.
Ograniczenie prawa do informacji może nastąpić wyłącznie ze względu na określoną w ustawach ochronę  wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa.
Zasady dostępu do informacji publicznej, w tym o działalności samorządu terytorialnego, reguluje ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) a także art. 11 b ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142  poz. 1591 z p. zm).Ostatni z tych  aktów stanowi, że działalność organów gminy jest jawna. Jawność działania organów gminy obejmuje w szczególności prawo obywateli do uzyskiwania informacji, wstępu na sesje Rady Gminy i jej komisji, a także dostępu do dokumentów wynikających z wykonywania zadań publicznych, w tym protokołów  posiedzeń organów gminy i komisji Rady Gminy.
Zasady dostępu do dokumentów i korzystania z nich określa Statut Gminy Gromnik przyjęty uchwałą Nr  XXVII/192/01  Rady Gminy Gromnik z dnia 13 września 2001 r. (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 194 poz. 3367, zm. Uchwała Nr V/23/03 Rady Gminy Gromnik z dnia 13 marca 2003 r. (Dz. Urz. Woj. Małop. Nr 163 poz. 2101)
Jawność finansów publicznych proklamuje zaś art. 11 ustawy o finansach publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15 poz. 148 z p.zm)
 W oparciu o treść art. 4 ust.1 ustawy o dostępie do informacji publicznej ustalić można listę podmiotów samorządowych tj. organów, jednostek organizacyjnych oraz samorządowych osób prawnych obowiązanych do udostępnia informacji publicznych będących w ich posiadaniu.
 Są nimi:
- organy jednostek samorządu terytorialnego,
- samorządowe osoby prawne zaliczone do sektora finansów publicznych, a to instytucje kultury oraz samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Obowiązek udostępniania informacji wykonują kierownicy tych jednostek,
- samorządowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej. W tych jednostkach również osoby sprawujące funkcje kierownicze  obowiązane są do udostępniania informacji publicznych,
- spółki prawa handlowego, w których jednostka samorządu terytorialnego posiada ponad 50% udziałów lub akcji. Obowiązek udostępniania informacji publicznych ciąży na tych osobach, które w statucie spółki uprawnione zostały di jej reprezentowania,
- inne podmioty, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym.
W ostatniej z wymienionych wyżej kategorii podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznych znajdą się organizacje pozarządowe korzystające z dotacji z budżetu jednostek samorządu terytorialnego, czy też np., podmiot niepubliczny prowadzący szkołę publiczną i otrzymujący dotację z budżetu właściwej jednostki samorządu terytorialnego.
Drugą kategorią podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznych, wymienioną w art. 4 ust.2 są związki zawodowe i ich organizacje oraz partie polityczne.
BIULETYN INFORMACJI PUBLICZNEJ
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) nakłada na jednostki samorządu terytorialnego i inne samorządowe jednostki organizacyjne obowiązek udostępniania informacji publicznej.
Jednym ze sposobów jej udostępniania jest Biuletyn Informacji Publicznej (zwany dalej BIP).
Co zawiera BIP?
Jest oficjalnym publikatorem, dostępnym tylko i wyłącznie w Internecie, gdzie podmioty zobowiązane umieszczają informacje wskazane w ustawie (informacje obligatoryjne) jak również mogą one publikować inne przez siebie wybrane dane (informacje fakultatywne)
Informacje o charakterze obligatoryjnym to informacje określone w art. 6 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, oraz oświadczenia majątkowe i informacje składane przez radnych oraz inne osoby zobowiązane na podstawie ustaw ustrojowych o samorządzie gminnym, powiatowym i województwa.
Ponadto w BIP wskazać należy sposoby dostępu do informacji publicznych, będących w posiadaniu danego podmiotu, a nie udostępnionych w  Biuletynie (art. 8 ust.4 ustawy).
Poza informacjami obligatoryjnymi w BIP można umieszczać także fakultatywne, z tym tylko zastrzeżeniem, że muszą one mieć przymiot informacji publicznych. W ten sposób można podawać do wiadomości dane wywołujące społeczne zainteresowanie.
Czym więc BIP różni się od strony internetowej  Gminy?
Przede wszystkim jest oficjalnym publikatorem. W związku z tym musi podlegać rygorom przewidzianym w ustawie i rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 maja 2002 r. w sprawie Biuletynu Informacji Publicznej (Dz. U. Nr 67 poz. 619)
Z BIP wynika wprost, kto udostępnia informacje. Bez znaczenia jest, kto administruje BIP-em oraz na czyim serwerze się on znajduje.
Na stronie BIP nie może być jakichkolwiek informacji handlowych lub marketingowych. Nie wolno także publikować treści reklamujących, choćby pośrednio firmę prowadzącą lub tworzącą BIP. Nie można również umieszczać tam linków do stron komercyjnych.
Korzyści
BIP jest wygodnym sposobem udostępniania informacji. Jego zalety dla obywatela są oczywiste. Jego podstawowym walorem jest to, iż informacji w nim zawartych administracja nie ma obowiązku udostępniać na wniosek (art. 10 ust.1 ustawy). Oznacza to, że w sytuacji gdy pytanie dotyczy informacji, które znajdują się w BIP, urzędnik nie jest zobowiązany udostępniać żądanej informacji, powinien zainteresowaną osobę odesłać do Biuletynu. Oszczędza to  czas i papier.
Zgodnie art. 26 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, z dniem 1 lipca  2003 r. wchodzi w życie obowiązek ustawowy wdrożenia Biuletynu.
Z dniem 1 lipca 2003 r. udostępnieniu podlega informacja publiczna (art. 6 ust. 1 ustawy, w szczególności o:
1) podmiotach, o których mowa w art. 4 ust.1, w tym o:
a) statusie prawnym lub formie prawnej,
b) organizacji,
c) przedmiocie działalności i kompetencjach,
d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,
e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust.1 pkt. 3 - 5,
f) majątku, którym dysponują.
2) zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust.1, w tym o:
a) trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych,
b) trybie działania państwowych osób prawnych i osób prawnych samorządu terytorialnego w zakresie wykonywania zadań publicznych i ich działalności w ramach gospodarki budżetowej i pozabudżetowej,
c) sposobach stanowienia aktów publicznoprawnych,
d) sposobach przyjmowania i załatwiania spraw,
e) prowadzonych rejestrach, ewidencjach i archiwach oraz o sposobach i zasadach udostępniania danych w nich zawartych.
Z dniem 1 stycznia 2004 r. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o:
1) polityce wewnętrznej i zagranicznej, w tym o:
a) zamierzeniach działań władzy ustawodawczej oraz wykonawczej,
b) projektowaniu aktów normatywnych,
c) programach w zakresie realizacji zadań publicznych, sposobie ich realizacji, wykonywaniu i skutkach realizacji tych zadań,
2) stanie przyjmowanych spraw, kolejności ich załatwiania lub rozstrzygnięcia,
3) danych publicznych, w tym:
a) treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności:
- treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć,
- dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających,
b) stanowiska w sprawach publicznych zajęte przez organy władzy publicznej i przez funkcjonariuszy publicznych w rozumieniu przepisów kodeksu karnego,
c) treść innych wystąpień i ocen dokonywanych przez organy władzy publicznej,
d) informacja o stanie państwa, samorządów i ich jednostek  organizacyjnych.
Od 1 stycznia 2005 r. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności o:
1) majątku publicznym, w tym o:
a) majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych,
b) innych prawach majątkowych przysługujących państwu i jego długach,
c) majątku jednostek samorządu terytorialnego oraz samorządów zawodowych i gospodarczych oraz majątku osób prawnych samorządu terytorialnego, a także kas chorych,
d) majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust.1 pkt. 5, pochodzącym z zadysponowania majątkiem, o którym mowa w lit a) - c), oraz pożytkach z  tego majątku i jego obciążeniach,
e) dochodach i stratach spółek handlowych, w których podmioty, o których mowa w lit.a) - c) mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów kodeksu spółek handlowych oraz dysponowaniu tymi dochodami i sposobie pokrywania strat,
f) długu publicznym,
g) pomocy publicznej,
h) ciężarach publicznych.
INFORMACJA PUBLICZNA - jest to każda informacja o sprawach publicznych, czyli dotycząca wykonywania zadań o charakterze publicznym lub dotycząca majątku publicznego ( art. 1  ust. 1 ustawy)
Udzielanie informacji na wniosek - jest to jedna z form udostępniania informacji. Wniosek może mieć formę ustną albo pisemną, przy czym jeżeli urzędnik nie może udzielić informacji niezwłocznie, pytanie musi przybrać formę pisemną.(art. 10 ust. 2 ustaw
Krótkie wprowadzenie do Biuletynu Informacji Publicznej  Gminy Gromnik
Niniejszy dział pomóc ma Państwu w poruszaniu się po serwisie Biuletynu Informacji Publicznej Urzędu Gminy  Gromnik.
Dostęp do Biuletynu Informacji Publicznej uzyskuje się ze strony głównej portali, strony głównej serwisu www.maloposka.pl
W celu ułatwienia wyszukiwania informacji  każda strona podzielona została na 3 kolumny. Z lewej strony znajdą Państwo najważniejsze działy serwisu. W środku znajduje się główne pole, zawierające informacje.
W opublikowanych działach znajdą się ponadto dokumenty wymagane Ustawą o dostępie do informacji publicznej. Będą to między innymi : uchwały i rezolucje rady, zarządzenia wójta,  ewidencje i rejestry, majątek, budżetu gminy.

Opracowała Bogusława Maniak