15-LECIE  REAKTYWOWANIA  STRAŻY MIEJSKIEJ W KRYNICY-ZDROJU

ŚWIETO STRAŻNIKA

W całej  Polsce w dniu 29 sierpnia jednostki straży miejskich/gminnych obchodzą swoje święto. Straż Miejska w Krynicy-Zdroju obchodziła to święto podczas uroczystej mszy św. w kościele zdrojowym, w obecności licznie zgromadzonych mieszkańców Krynicy oraz burmistrza Emila Bodzionego i z-cy burmistrza Zdzisława Hajduka. Tegoroczne święto miało bowiem szczególny charakter. W marcu 2006 r. minęła 15 rocznica reaktywowania tejże jednostki w naszym mieście. Reaktywowania, ponieważ krynicka Straż Miejska swoją służbę na rzecz społeczności lokalnej pełniła już w okresie międzywojennym. 

Na terenach polskich pod zaborem austriackim w gminach funkcjonowały policje gminne (komunalne) podległe burmistrzowi. W Krynicy także istniała policja gminna. W roku 1928 obowiązki policji gminnej przejęła Policja Państwowa (PP). Jednak na wniosek władz miasta o wzmocnienie na sezon letni 1928 r. komisariatu PP w Krynicy o ośmiu policjantów, komendant powiatowy PP komisarz Hanus proponuje, aby władze gminne powołały własną policję gminną, „taką jak policja komunalna w krajach byłej Austrii”.
W dniu 23 stycznia 1929 r. uchwałą Rady Miejskiej powołano do życia miejską straż policyjną zwaną później strażą miejską. Na wniosek dr. Stanisława Nowyka rozpisano konkurs na stanowiska strażników i kierownika. Pierwszym komendantem SM został Maksymilian Szczerbowski, który kierował zespołem pięciu strażników. Krynica liczyła wówczas 2,5 tys. mieszkańców (1 strażnik na 500  mieszkańców). W 1936 r. straż w liczbie 7 strażników pełniła służbę dla 5 tys. stałych mieszkańców oraz ok. 30 tys. gości rocznie. Wydatki na Straż Miejską wynosiły wówczas 5,5 % budżetu miasta. Obok straży miejskiej oraz policji państwowej istniała w Krynicy także straż zdrojowa utrzymywana przez zakład uzdrowiskowy.
Do zadań krynickiej miejskiej straży policyjnej należało m.in.: przestrzeganie porządku na drogach, przestrzeganie czystości dorożek i dorożkarzy, nadzór nad aresztem miejskim, nadzór nad utrzymaniem zimowym ciągów pieszych, utrzymanie porządku na placach i targach,   przestrzeganie przepisów budowlanych, sanitarnych i przeciwpożarowych, nadzór nad zachowaniem ciszy nocnej i inne.

Od wybuchu II wojny światowej w 1939 r. aż do upadku PRL-u w roku 1989 miejskie służby mundurowe dbające o porządek i bezpieczeństwo lokalnych społeczności nie miały prawa istnienia. Dopiero w oparciu o ustawę o Policji z 1990 r., w miastach polskich, na wzór innych krajów europejskich, zaczęły powstawać policje municypalne lub straże miejskie. W dniu 29 sierpnia 1997 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej przyjął ustawę o strażach gminnych/miejskich.

Straż Miejska (SM) w Krynicy została ponownie powołana do życia w dniu 29 marca 1991 r. zarządzeniem nr 1/91 Burmistrza Gminy Uzdrowiskowej Krynica. Komendantem SM został Władysław Wiertek. Liczbę strażników określono na cztery osoby, w niedługim czasie zwiększając liczbę strażników do ośmiu. Od kilku lat na rzecz 18 tys. mieszkańców Gminy Krynica-Zdrój służbę pełni 7 strażników. Strażnicy odbyli szkolenie podstawowe oraz szkolenia specjalistyczne w zakresie kontroli w ruchu drogowym, zabezpieczenia imprez masowych, antyterrorystyczne, psychologiczne jak również w zakresie profilaktyki zakażeń HIV/AIDS.
 
Zadania Straży Miejskiej wynikają z ustawy o strażach gminnych, zadań samorządu gminnego oraz innych ustaw, a są to w szczególności: 
ochrona spokoju i porządku w miejscach publicznych; kontrola ruchu drogowego; współdziałanie w zakresie ratowania życia i zdrowia obywateli; pomoc w usuwaniu awarii i skutków klęsk żywiołowych oraz innych miejscowych zagrożeń; zabezpieczanie miejsc przestępstw, katastrof albo miejsc zagrożonych takim zdarzeniem; ochrona obiektów komunalnych i urządzeń użyteczności publicznej; współdziałanie z organizatorami i innymi służbami w ochronie porządku podczas zgromadzeń i imprez publicznych; doprowadzanie osób nietrzeźwych do izby wytrzeźwień lub miejsca ich zamieszkania, jeżeli osoby te zachowaniem swoim dają powód do zgorszenia w miejscu publicznym, znajdują się w okolicznościach zagrażających ich życiu lub zdrowiu albo zagrażają życiu i zdrowiu innych osób; informowanie społeczności lokalnej o stanie i rodzajach zagrożeń; inicjowanie i uczestnictwo w działaniach mających na celu zapobieganie popełnianiu przestępstw i wykroczeń; konwojowanie dokumentów, przedmiotów wartościowych lub wartości pieniężnych dla potrzeb Gminy.

Niewątpliwymi osiągnięciami Straży Miejskiej w Krynicy-Zdroju jest działanie na rzecz czystości i porządku na terenie całej Gminy. Chociaż na tym polu jest jeszcze wiele do zrobienia, to na przestrzeni tych kilkunastu lat ujawniono i zlikwidowano kilkadziesiąt nielegalnych wysypisk śmieci, skontrolowano tysiące posesji w celu utrzymania czystości na posesjach i przylegających chodnikach, spowodowano zawarcie kilkuset umów na wywóz śmieci (akcja „Pojemnik”) oraz nieczystości z przydomowych szamb. Przez kilka lat organizowano i prowadzono wraz z MPGK oraz Klubem Ekologicznym akcję „Wiosenne Porządki”. Na wioskach prowadzono kontrole oraz kampanię informacyjną dot. składowania i odprowadzania ścieków bytowych, zabezpieczenia szamb i gnojowników (nielegalne zrzuty nieczystości do potoków powodowały zatrucie wody, degradacje środowiska naturalnego oraz wytrucie ryb). Działania te były prowadzone także we współpracy ze Strażą Rybacką.
Akcja „Zima” to działania mające na celu właściwe utrzymanie ciągów pieszych oraz dróg podczas zimy; współpraca z MPGK, PRDM i innymi firmami poprzez usuwanie pojazdów z poboczy i chodników w celu zebrania i usunięcia ogromnych ilości śniegu z poboczy, zatok parkingowych i ciągów pieszych.
Przez kilka pierwszych sezonów zimowych po otwarciu Kolei Gondolowej na Jaworzynę Krynicką prowadzono akcję „Gondola”. Miała ona na celu codzienne zabezpieczenie przejezdność drogi oraz porządku w rejonie Kolei Gondolowej przy ul Czarny Potok Obecnie sytuacja jest znacznie lepsza i nie wymaga codziennych kilkugodzinnych działań w tamtym rejonie.  
Wychodząc naprzeciw sygnałom i zgłoszeniom od ludności SM podejmowała różnego rodzaju inicjatywy zmierzające do poprawy bezpieczeństwa. Jedną z nich było dwukrotne przeprowadzenie akcji kontroli prędkości pojazdów na terenie miasta tzw. fotoradarem. Jedna z akcji była prowadzona w pierwszych dniach roku szkolnego, 1-3 września, w rejonach szkół, aby zwrócić jeszcze większą uwagę kierowców na bezpieczeństwo dzieci. 
Strażnicy kilkakrotnie ujęli sprawców przestępstw: kradzieży, rozbojów. Prowadzili poszukiwania zaginionych dzieci, jak również we współpracy z Policją poszukiwali sprawców przestępstw na terenie Krynicy. Zabezpieczali miejsca wypadków i kolizji drogowych, ujawniali i zabezpieczali miejsca awarii informując o nich właściwe służby. Zabezpieczali imprezy sportowe, kulturalne oraz uroczystości państwowe i religijne. 

Wymienione wyżej to niektóre z ważniejszych zadań podejmowanych przez krynickich strażników miejskich w ciągu tych piętnastu lat. Podejmowano także wiele drobnych działań na rzecz dobra i bezpieczeństwa mieszkańców i gości. Często strażnicy byli wzywani do podjęcia interwencji, gdzie na miejscu okazało się, że wezwanie miało na celu bardziej rozsądzenie sporu sąsiedzkiego niż ujawnienie wykroczenia. Wówczas poprzez perswazję i rozmowę z mieszkańcami łagodzili nieporozumienia sąsiedzkie. Takie działania strażników są, jak widać, również oczekiwane ze strony mieszkańców, eliminują one zagrożenia wynikające z nieporozumień sąsiedzkich, wpływając w ten sposób na bezpieczeństwo mieszkańców.

W tym roku minęła 15 rocznica reaktywowania Straży Miejskiej, po blisko 50 latach przerwy w jej działalności. Te 15 lat służby dla dobra wspólnego społeczności lokalnej to czas ogromnych przemian w Polsce, w Krynicy, w mentalności ludzi. Ocena pracy tych lat trudnej służby należy przede wszystkim do mieszkańców Krynicy. Jednak na podstawie zgłaszanych przez Kryniczan różnorodnych interwencji oraz próśb o pomoc, można zauważyć, że strażnicy miejscy cieszą się coraz większym zaufaniem w społeczności lokalnej. Zaufanie społeczne to jeden z ważniejszych elementów każdej służby czy zawodu spełnianego na rzecz człowieka i dobra wspólnego. Oby zaufanie mieszkańców Krynicy do swoich strażników ciągle rosło.
(ps)
  

Więcej informacji nt. historii i zadań Straży zawarte są w opracowaniu Piotra Szyszki pt.: „Straż Miejska w Krynicy-Zdroju w służbie społeczności lokalnej – w 75 rocznicę powołania”. Powyższe opracowanie jest dostępne w zasobach Biblioteki Publicznej.