Mogilany to miejscowość znana każdemu, kto przemierzał szlak wiodący z Krakowa na Podhale, do Zakopanego i w Tatry.

Dziesiątki szczytów, grzbietów i pasm górskich kulisowo zachodzących na siebie zamyka hen na horyzoncie koronka skalnych tatrzańskich turni. Ten widok czarował przybyszów od wieków.

Dzięki pracom archeologicznym stwierdzono, że pierwsze osady ludzkie istniały już w okresie neolitu. Założenie osady Mogilany związane było ściśle z biegnącym tędy szlakiem handlowym przez Karpaty i Węgry na południe Europy.

Pierwsza udokumentowana wzmianka o Mogilanach pochodzi z XII wieku, kiedy to wieś Mogilany była własnością królewską i stacjonowała tu Straż Królewska . Ponad 300 lat Cystersi władali dobrami mogilańskimi, a jedynym ich śladem był wzniesiony w Mogilanach drewniany kościółek. To oni powołali tu samodzielną parafię. Około 1560 r. dobra mogilańskie zakupił Wawrzyniec Spytko Jordan Wojewoda Sandomierski i postawił tu okazały, drewniany pałac na podmurowaniu, w stylu renesansowym. Spytek był mecenasem sztuki i nauk humanistycznych, dlatego w Mogilanach gościła cała plejada wybitnych ówczesnych pisarzy, artystów i poetów, w tym m.in.: ks. Stanisław Orzechowski i Mikołaj Rej z Nagłowic. Tak się złożyło, że w Mogilanach Rej napisał "Do uczciwego, a bacznego Polaka [...] krótkie przyjacielskie napomnienie". Dzięki drukarni założonej w oficynie pałacu wydano znane dzieło Reja "Żywot człowieka poczciwego".

Poprzez koligacje rodzinne i spadki mogilańskie dobra stawały się kolejno własnością rodziny Potockich, Lubomirskich, Taszyckich i Tarłów.

Pod koniec XVIII w. Mogilany zakupili Konopkowie, na miejscu starego dworu wznieśli nowy, klasycystyczny, murowany. Dopiero w 1967 r. dworek z jego najbliższym otoczeniem został przekazany Polskiej Akademii Nauk, która po przeprowadzeniu generalnego remontu przeznaczyła go na ośrodek konferencyjny.

W czasie długiej i bogatej historii Mogilany były świadkami ważnych wydarzeń dziejowych. Przeciągały tędy wspaniałe orszaki królewskie. W 1424 r. przejeżdżał tu wraz ze swym orszakiem Władysław Jagiełło, podążający na spotkanie z Zygmuntem, cesarzem niemieckim, przybywającym do Krakowa na koronację czwartej żony Jagiełły, Zofii, księżniczki holszańskiej. Na czele swych wojsk ciągnął przez Mogilany w 1813 r. książę Józef Poniatowski, aby wziąć udział w "Bitwie Narodów" pod Lipskiem.