Załącznik do Uchwały Nr I/87/09
Rady Gminy Racławice
z dnia 27 marca 2009r.
STRATEGIA GMINY RACŁAWICE
2009 -2015
Racławice
Marzec 2009
SPIS TREŚCI
Spis treści
1. Wstęp …………………………………………………………………………………………………………………………………………………..4
1.1 Cel i przedmiot opracowania………………………..………………………………………………………………………………………..4
2. Charakterystyka Gminy Racławice ………………………………………………………………………..……………………………..5
2.1 Ogólna charakterystyka Gminy …..............................................................................................................5
2.2 Ludność………………………………………………………………………………………………………………………………….…………….7
2.3 Środowisko przyrodnicze………………………………………………………………..………………………………………………….13
2.4 Dziedzictwo kulturowe……………………………………………………………………………………………………………………...16
2.5 Charakterystyka gospodarcza gminy……………………………………….…………………………….……………………………19
2.6 Stan infrastruktury technicznej……………………………………………….………………………………………………………….23
2.7 Infrastruktura społeczna…………………………………………………………………………………………………………………….25
2.8 Gospodarka finansowa gminy…………………………………………………………………………………………..………………..27
3. Analiza SWOT……………………………………………………………..…..…………………………………………………………..……….30
3.1 Czynniki wewnętrzne ………………………………..………………….…………………………………………………………………….30
3.2 Czynniki zewnętrzne …………………………….………………………..…….……………………………….…………………………….33
4. Wizja Gminy Racławice……………………………….…………….…….……………………….…………………………………………..35
4.1 Wizja Gminy Racławice po 2015 roku………………….………….……..………………….………………………………………..35
5. Misja Gminy Racławice………..……….………………….…………….……………………………….……………………………………36
5.1 Cele strategiczne i operacyjne gminy Racławice………………………………………………..………………………………...37
5.2 Cele operacyjne i zadania inwestycyjne………………………………………………….…….……………………….……………..38
6. Realizacja strategii………………………………………………………..………………….………..…………………………..……………42
1. WSTĘP
1.1. Cel i przedmiot opracowania
Podejmowanie racjonalnych decyzji dot. rozwoju gminy wymaga planowania strategicznego, które łączy problematykę społeczną, ekologiczną, gospodarczą
i przestrzenną. Opracowana przez Zarząd Gminy, zaakceptowana społecznie i uchwalona przez Radę Gminy strategia rozwoju, jest podstawowym dokumentem kierunkowym organów samorządu terytorialnego w dłuższych okresach czasu.
Strategia rozwoju gminy jest w szczególności jednym z podstawowych dokumentów źródłowych do opracowywania studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy.
Celem opracowania jest sformułowanie założeń strategii rozwoju Gminy Racławice do roku 2015. Przedmiotem opracowania jest:
· diagnoza potencjału Gminy Racławice,
· perspektywy rozwojowe gminy, wynikające z przewidywanego kształtowania się sytuacji w otoczeniu,
· wizja i cele strategiczne rozwoju gminy, oraz
· propozycje programów operacyjnych i kluczowych przedsięwzięć do realizacji.
Reforma administracyjna kraju, potrzeba przekształceń i rozwoju gospodarczego gminy, bliskie przystąpienie Polski do Unii Europejskiej oraz procesy dostosowawcze, w sposób zasadniczy zmieniają warunki działania gminy i jej współpracy z otoczeniem.
Aby sprostać tym wyzwaniom, wykorzystując w pełni potencjał i szanse rozwojowe, w tym dostęp do środków pomocowych i przedakcesyjnych oraz funduszy centralnych, gmina musi dysponować strategią swojego rozwoju. Strategię tę tworzą i aktualizują władze gminy, z udziałem przedstawicieli społeczności lokalnej, wszystkich sił politycznych, oraz środowisk gospodarczych, społecznych, kulturalnych i opiniotwórczych.
2. CHARAKTERYSTYKA GMINY RACŁAWICE
2.1 Ogólna charakterystyka gminy:
Powierzchnia: 5912 ha
Ludność: 2 541
Liczba podmiotów gospodarczych (REGON): 135, w tym: sektor publiczny – 9, sektor prywatny - 126
Dochody budżetowe ogółem: 6 884 827,85 zł
Gmina Racławice położona jest w północnej części Województwa Małopolskiego, należy do Powiatu Miechowskiego. Graniczy od północy z gminą Słaboszów, od wschodu z gminami Działoszyce, Skalbmierz i Pałecznica, od południa z gminą Radziemice, od zachodu z gminą Miechów.
Gmina obejmuje 12 sołectw zgrupowanych w 11 jednostkach administracyjnych (miejscowość Dosłońce obejmuje dwa sołectwa: Dale i Dosłońce). Są to sołectwa: Dosłońce, Dale, Dziemięrzyce, Głupczów, Górka Kościejowska, Góry Miechowskie, Janowiczki, Klonów, Kościejów, Marchocice, Miroszów i Racławice.
|
L.p.
|
Nazwa miejscowości
|
Ludność |
Powierzchnia w ha |
|
1. |
Dosłońce |
183 |
435 |
|
2 |
Dziemięrzyce |
207 |
311 |
|
3 |
Głupczów |
161 |
317 |
|
4 |
Górka Kościejowska |
173 |
279 |
|
5 |
Góry Miechowskie |
49 |
260 |
|
6 |
Janowiczki |
230 |
352 |
|
7 |
Klonów |
327 |
352 |
|
8 |
Kościejów |
369 |
833 |
|
9 |
Marchocice |
195 |
528 |
|
10 |
Miroszów |
148 |
441 |
|
11 |
Racławice |
499 |
627 |
|
Ogółem |
2541 |
5912 |
Źródło: Urząd Gminy w Racławicach
2. 2. Ludność
Stan ludności gminy w ostatnich kilku latach charakteryzował się powolnym spadkiem. W 2000 roku gminę zamieszkiwało 2680 osób. Na koniec 2008 roku ludność gminy liczyła 2541 osoby, w tym 1294 mężczyzn i 1247 kobiet.
Stan ludności gminy Racławice, ruch naturalny mieszkańców oraz ich podział ze względu na płeć w latach 2000 - 2008 przedstawia poniższa tabela.
Stan ludności gminy Racławice w latach 2000 – 2007
|
Wyszczególnienie
|
2000 |
2001 |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
|
ogółem na 31 XII |
2680 |
2656 |
2644 |
2627 |
2606 |
2561 |
2549 |
2543 |
2541 |
|
kobiety |
1318 |
1308 |
1300 |
1288 |
1276 |
1251 |
1238 |
1241 |
1247 |
|
mężczyźni |
1362 |
1348 |
1344 |
1339 |
1330 |
1310 |
1311 |
1302 |
1294 |
|
urodzenia |
29 |
18 |
22 |
17 |
23 |
24 |
17 |
24 |
26 |
|
zgony |
49 |
34 |
45 |
28 |
42 |
51 |
31 |
30 |
39 |
|
przyrost naturalny |
- 20 |
- 16 |
- 23 |
- 11 |
- 19 |
- 27 |
- 14 |
- 6 |
- 13 |
|
wiek przedprodukcyjny ( 0 – 17 lat) |
651 |
626 |
607 |
591 |
573 |
549 |
526 |
511 |
496 |
|
wiek produkcyjny ( 18 – 60 lat kobiety i 18 – 65 lat mężczyźni |
1418 |
1426 |
1453 |
1455 |
1466 |
1471 |
1484 |
1494 |
1507 |
|
wiek poprodukcyjny ( powyżej 60 lat kobiety i 65 lat mężczyźni) |
611 |
604 |
584 |
581 |
567 |
541 |
539 |
538 |
538 |
Źródło: Urząd Gminy w Racławicach
Analizując stan ludności gminy oraz podział mieszkańców ze względu na wiek produkcyjny można zauważyć, że liczba mieszkańców utrzymuje stała tendencję zniżkową przy jednoczesnym wzroście liczby mieszkańców będących w wieku produkcyjnym
Obserwujemy wzrost zgonów przy jednoczesnym spadku urodzin, czego skutkiem jest ujemny przyrost ludności.
Główne źródło utrzymania
Głównym źródłem utrzymania osób zamieszkujących tereny gminy jest praca na własny rachunek – ok. 50 % ludności oraz praca najemna – ok. 15% ludności. Pozostałe 35% to osoby, które utrzymują się z emerytur i rent.
Główne źródło utrzymania mieszkańców
Mieszkańcy gminy tworzą ok.800 gospodarstw domowych. Są to gospodarstwa tak jedno jak i kilku osobowe. Głównym źródłem utrzymania gospodarstw domowych jest praca na własny rachunek- 48,80 %, praca najemna – 13,30%, emerytury i renty – 37,90% ogółu gospodarstw domowych. Gospodarstwa domowe utrzymujące się z pracy na własny rachunek można podzielić na te, które utrzymują się z rolnictwa – 45,90% i poza rolnictwem – 2,90% ogółu gospodarstw.
Podział gospodarstw domowych wg. ich głównego źródła utrzymania przedstawia poniższy wykres:
Główne źródła utrzymania gospodarstw domowych
Struktura wykształcenia
Większość mieszkańców gminy posiada wykształcenie podstawowe i zawodowe, jest to odpowiednio 48% i 29,9% ogółu ludności. Wykształcenie wyższe posiada 1,9 % mieszkańców, a policealne i średnie 20,2%.
Poziom wykształcenia ludności przedstawia się następująco:
Bezrobocie
Problem społeczny bezrobocia obejmuje także gminę Racławice. Zarejestrowanych w Powiatowym Urzędzie Pracy na dzień 31.12.2008r. jest 38 osób, w tym 21 kobiet. Spośród tych bezrobotnych , 16 osób jest długotrwale bezrobotne, a 18 to osoby do 25 roku życia. W gminie istnieje także problem ukrytego bezrobocia młodzieży. Są to głównie absolwenci szkół ponadpodstawowych pozostający w gospodarstwach rolnych z powodu braku możliwości zatrudnienia poza rolnictwem.
Struktura bezrobotnych ze względu na płeć.
Struktura bezrobotnych ze względu na wykształcenie
2.3 Środowisko przyrodnicze
Pod względem geograficznym gmina jest położona na Wyżynie Miechowskiej oraz południowej części Płaskowyżu Proszowickiego należącego do Niecki Nidziańskiej. Najwyższe wzniesienie ma 380 m. npm i znajduje się w rejonie wsi Góry Miechowskie oraz 340 m. n.pm w rejonie Lasu Miechowskiego. Pomiędzy wzgórzami występują obniżenia o kierunku równoleżnikowym zwane padołami. Jednym z najbardziej charakterystycznych występujących na terenie gminy jest Padół Kościejowski znajdujący się pomiędzy Zadąbiem (koło Starej Wsi Klonów) a Kościejowem. Najniższe obniżenie w tym padole wynosi 270 m.npm.
Krajobraz wyżyny urozmaicony jest licznymi wąwozami i jarami. Duża ilość stoków oraz brak lasów w południowo - wschodniej części gminy powodują narażenie gleb na procesy erozyjne. Wymagają one zalesienia.
Sieć rzeczna gminy jest bardzo uboga. W centralnej części gminy płyną dwa potoki Ścieklec i Racławka, będące lewobrzeżnymi dopływami rzeki Szreniawy. W okolicy Górki Kościejowskiej są źródła potoku będącego prawobrzeżnym dopływem rzeki Nidzicy. We wsiach Dziemięrzyce, Marchocice, Stara Wieś Klonów i Racławice znajdują się naturalne źródła wodne.
Obszar gminy położony jest w obrębie Miechowsko-Działoszyckiego obszaru Chronionego Krajobrazu. W granicach administracyjnych gminy znajduje się 5 rezerwatów przyrody, z których 3 objęte są systemem ochrony Natura 2000 oraz rezerwat historyczno-krajobrazowy „Kopiec Kościuszki”.
REZERWATY i NATURA 2000
Ø Rezerwat „Sterczów – Ścianka” położony jest we wsi Klonów Rezerwat zajmuje strome zbocze opadające w kierunku południowo – zachodnim, przecięte płytkim parowem. Występuje tu obfita populacja obuwika pospolotego. W rezerwacie rosną liczne gatunki roślin naczyniowatych chronionych prawnie oraz zagrożonych w Polsce. Wśród zarośli kserotermicznych znajdują się płaty muraw z zespołem omanu wąskolistnego Na stromych zboczach położone są bogate stanowiska storczykowatych.
Utworzony w 1978r zajmuje powierzchnię 6,30 ha. Obszar rezerwatu objęty jest systemem ochrony wybranych elementów przyrody Natura 2000 ( PLH 120015).
Ø Rezerwat „Dąbie” położony jest we wsi Klonów na południowym i południowo – zachodnim stoku wzgórza Dąbie, leżącego w paśmie wzgórz klonowskich. W granicach rezerwatu wyróżniono jeden częściowo zniekształcony zespół kwiecistych muraw stepowych rosnących na siedlisku lasu wyżynnego. Murawy porastają niskie tworzące zwarte darnie trawy oraz liczne dwuliścienne byliny wapieniolubne. Występuje tu zespół omanu wąskolistnego, zarośli Ligustro – Prunetum, lasu klonowo – lipowego.
Utworzony w 1955r. zajmuje powierzchnię 2,11 ha.
Ø Rezerwat „Opalonki” położony jest we wsi Klonów na południowym zboczu wzgórza zbudowanego ze skał górno - kredowych, pociętego drobnymi parowami. Jest to rezerwat o charakterze stepowym. Na niewielkiej powierzchni występuje bogactwo roślinności kserotermicznej. Obejmuje fragment enklawy leśnej, sąsiadującej z gruntami rolnymi, gdzie występują rzadkie i chronione krzewy i rośliny zielne. Występuje tu zespół omanu wąskolistnego, ciepłolubnych zarośli Peucedano cervariae – Coryletum oraz lasu klonowo – lipowego.
Utworzony w 1955 r. zajmuje powierzchnię 2,42 ha.
Ø Rezerwat „Wały” położony jest w pobliżu miejscowości Dosłońce , obok przysiółka Dale, na stromym zboczu wzgórz Klownowskich. Obszar rezerwatu zajmuje południowy stok wzgórza. Jest to rezerwat ścisły –florystyczny, z zespołem omanu wąskolistnego i ciepłolubnych zarośli Peucedano cervariae- Coryletum. Zbocze wzgórza pokryte jest licznymi gatunkami roślinności stepowej z jednym z czterech w Polsce stanowisk dziewięćsiła popłocholistnego. Występuje tu również miłek wiosenny , zawilec wielkokwiatowy, dziwięćsił bezłodygowy, aster gawędka, len złocisty, len włochaty i inne rzadkie gatunki roślin. Rezerwat utworzony na podstawie zarządzenia MLiPD z dnia 24.12 .1957 roku Nr/rej 035. Obszar rezerwatu o powierzchni 5,82 ha objęty jest systemem ochrony wybranych elementów przyrody Natura 2000 ( PHL 120017).
Ø Rezerwat Kalina Lisiniec położony jest w okolicach wsi Góry Miechowskie. Obszar obejmuje fragment zbocza o ekspozycji południowo-zachodniej, otoczonego polami ornymi. Zbocze pokryte jest murawą kserotermiczną. Znajdują się tu stanowiska 11 gatunków storczykowatych oraz szereg rzadkich gatunków kserotermicznych roślin naczyniowych oraz gatunków objętych ochroną prawną w Polsce. Występują tu rośliny chronione takie jak: buławik wielkokwiatowy, kruszczyk szerokolistny, gółka długoostrogowa, listera jajowata oraz storczyki: męski, kukawka, blady, purpurowy. Najcenniejszym gatunkiem roślinnym występującym na terenie rezerwatu jest obuwik pospolity. Należy on do gatunków zagrożonych wyginięciem i jest objęty ochroną ścisłą.
Obszar rezerwaty o powierzchni 5,68 ha objęty jest systemem ochrony wybranych elementów przyrody Natura 2000 ( PHL 120007).
Ø Rezerwat historyczno – krajobrazowy „Kopiec Kościuszki” znajduje się w Janowiczkach i zajmuje o powierzchnię 18 ha. Rezerwat obejmuje Kopiec Kościuszki oraz obszar pola Bitwy Racławickiej. Na terenie rezerwatu występuje roślinność kserotermiczna (miłek wiosenny, zawilec).
POMNIKI PRZYRODY
Na terenie Gminy Racławice znajdują się pomniki przyrody żywej i nieożywionej.
Pomniki przyrody żywej to przede wszystkim drzewa lub grupy drzew:
- lipa drobnolistna na terenie parku dworskiego w Janowiczkach - zwana lipą Kościuszki-wiek około 300 lat
- lipa drobnolistna na terenie parku podworskiego w Janowiczkach – wiek około 300 lat
- lipa drobnolistna na terenie parku podworskiego w Janowiczkach – wiek około 150 lat
- klon zwyczajny na terenie parku podworskiego w Janowiczkach - wiek około 200 lat
Pomniki przyrody nieożywionej:
· źródło szczelinowo – krasowe w utworach kredy górnej ( opoki i margle) położone na terenie wsi Racławice w sąsiedztwie młyna. Utworzony w 1987 r.
· źródło szczelinowo- krasowe w utworach kredy górnej (opoki i margle) położone na terenie wsi Klonów u podnóża skarpy na doliną potoku Ścieklec.Utworzony w 1987 r.
2.4 Dziedzictwo kulturowe
Nieskażone środowisko naturalne, posiadane walory przyrodniczo-krajobrazowe umożliwiają do prowadzenia na terenie gminy działalności turystycznej i rekreacyjnej. W gminie znajduję się wiele ciekawych miejsc i zabytków.
„Racławice – teren historycznej Bitwy Racławickiej”. Zespół zabytkowy uznany za pomnik historii Rozporządzeniem Prezydenta RP z 14 kwietnia 2004r. Granica zespołu zabytkowego obejmuje: rozłogi wsi Racławice, Dziemierzyce i Janowiczki o powierzchni 520 ha oraz położone na tym terenie obiekty: Kopiec Kościuszki, grodzisko, dwór, pomnik Bartosza Głowackiego, willa Walerego Sławka - w Janowiczkach, dwór i cmentarz „Bratnie Mogiły” w Dziemierzycach.
Od czasów pamiętnej bitwy, aż po dzień dzisiejszy pola bitewne są miejscem pamięci narodowej a wielokrotnie były świadkami wielu politycznych manifestacji. W Racławicach, przy drodze do Janowiczek znajduje się obelisk upamiętniający śmierć 2 mieszkańców podczas manifestacji chłopskiej w kwietniu 1937r.
Cmentarz „Bratnie Mogiły” – w Dziemięrzycach znajdują się dwie mogiły poległych w Bitwie Racławickiej. Oznaczone krzyżami oraz pamiątkowymi tablicami wzniesionymi w latach 60-tych XX wieku .
Krzyż widoczny na obrazie Panorama Racławicka stoi przy skrzyżowaniu dróg na Wzgórku Dziemięrzyckim. Z tego miejsca W. Kossak i J. Styka szkicowali teren do swojej Panoramy. Pod tym krzyżem znajduje się także mogiła kosynierów.
Kościół parafialny p.w. św Piotra i Pawła – położony w południowej części wsi, po wschodniej stronie drogi prowadzącej z Racławic przez Janowiczki do Wrocimowic. Najstarsza wzmianka o kościele i parafii pochodzi z 1326r. Ówczesny kościół był drewniany, kryty gontem. . W 1778r. na miejscu dawnego, wzniesiono istniejący do dziś kościół murowany. We wnętrzu świątyni uwagą zwraca rokokowo-klasycystyczny ołtarz główny z drugiej połowy XVIII w. W ołtarzu znajduje się XIX-wieczny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, natomiast w zasuwie XVIII-wieczne przedstawienie śś. Piotra i Pawła żegnających się przed męczeństwem. W ołtarzach bocznych znajdują się bardzo cenne obrazy przedstawiające Ukrzyżowanie ( z ok. 1774r.) oraz Matkę Boską z Dzieciątkiem i śś. Piotrem i Pawłem ( z XVI w.) W kościele znajduje się także figura św. Szczepana z XVI w.
Drewniana, wolnostojąca dzwonnica z XVII w. – znajduje się po południowo-wschodniej stronie kościoła. W dzwonnicy wiszą dwa dzwony. Jeden z nich to dzwon pochodzący ze starego kościoła, odlany prawdopodobnie w roku 1547.
Cmentarz w Racławicach powstał na początku XIX w. Na uwagę zasługują grobowce właścicieli okolicznych dóbr: Marchocic i Klonowa – Godlewskich i Grabkowskich; Janowiczek – Łęckich; Dziemięrzyc – Sikorskich; Racławic – Czechowskich, Zarzyckich i Szczepańskich; Marchocic – Bleszyńskiego.
Na cmentarzu znajduje się również zbiorowa mogiła z czasów I wojny światowej, w której pogrzebano 18 żołnierzy armii austriackiej. Z okresu II wojny światowej pochodzi 9 pojedynczych mogił osób zamordowanych przez okupanta.
Dwór w Dziemięrzycach usytuowany w południowej części wsi przy jednej z dróg na wschód od szosy Racławice- Janowiczki- Dziemięrzyce – Marchocice. Po północnej stronie dworu znajduje się teren po dawnych zabudowaniach folwarcznych , po stronie południowej fragment dawnego parku. Dwór wzniesiony został w 1914 roku na miejscu starszej budowli istniejącej w tym miejscu w połowie XIX wieku .
Dwór w Janowiczkach wraz z otaczającym go parkiem powstał na przełomie XVIII/XIX wieku. W tym okresie dwór był budynkiem drewnianym, krytym gontem. Z dworem związany był folwark murowany wraz z zabudowaniami gospodarczymi. W drugiej połowie XIX wieku nastąpiła przebudowa budynku. Ostateczna forma dworu po następnej przebudowie w ok. 1930r. zachowała się do obecnych czasów.
Park przy dworze zachował swoje historyczne granice, lecz pierwotna kompozycja została całkowicie zatarta . Reliktem kompozycji parku jest lipa licząca około 300 lat, pod którą , jak głosi legenda odpoczywał po bitwie Tadeusz Kościuszko. W parku znajduje się wybudowana drewniana, zabytkowa kapliczka. Postawiona została w miejscu zatartej mogiły kosynierów poległych w Bitwie Racławickiej.
Willa Walerego Sławka położona w środkowej części wsi, po północnej stronie drogi prowadzącej z Racławic przez Janowiczki do Dziemięrzyc i Wrocimowic (gmina Radziemice)
Willa wybudowana została w latach 1934-1935 z przeznaczeniem na dom letni płk. Walerego Sławka, Premiera Rządu w Polsce międzywojennej.
Dworek w Marchocicach zbudowany w XIX wieku w stylu klasycystycznym, według architektury i typowych rozwiązań dla polskiego dworu.. Otoczony parkiem, na terenie którego w przeważającej części rosną klony oraz kasztanowce, lipy, robinie akacjowe a także dąb i grab. Wiek drzew określa się na około 80-100 lat. Ostatnim właścicielem dworku, do czasów reformy rolnej był Bronisław Grabkowski. Obecnie dworek należy do spadkobierców.
Pomnik Bartosza Głowackiego - Wojciech Bartosz Głowacki - bohater Insurekcji Kościuszkowskiej. W Bitwie pod Racławicami 4.04.1794 r. uczestniczył w dowodzonym przez Tadeusza Kościuszkę ataku kosynierów na baterię rosyjską. Do legendy znanej w całej Polsce przeszedł epizod bitwy, kiedy to Bartosz czapką ugasił lont odpalonej rosyjskiej armaty.
Autorem pomnika Bartosza Głowackiego, wykonanego z brązu, jest prof. Marian Konieczny z Krakowa. Uroczystość odsłonięcia pomnika była połączona z obchodami 200 rocznicy Insurekcji Kościuszkowskiej i miała miejsce 22.05.1994 roku. Pomnik o wys. 10,5 m. postawiony został u stóp wzgórza na którym usypany został „Kopiec Kościuszki” , na przedpolu dworu w Janowiczkach.
Kopiec Kościuszki znajduje się na wzgórzu Zamczysko. Usypany w 1934r. dla upamiętnienia Bitwy Racławickiej i innych walk o niepodległość Polski.
Grodzisko – na wzgórzu znanym „Zamczysko” na początku XIVw. wzniesiona została pierwsza na tym terenie drewniana siedziba obronna. Cypel zwany Zamczyskiem został oddzielony przekopanym rowem a dookoła zboczy usypano ziemny wał, powstała w ten sposób sucha fosa. Na środku tak utworzonego dziedzińca wzniesiono drewnianą , kwadratową wieże, którą wkrótce zastąpiono budynkiem murowanym z kamienia, częściowo podpiwniczonym. Do czasów obecnych zachowały się jedynie śladu murów.
Na szczycie wzgórza posadzono 5 lip na cześć pięciu generałów walczących w powstaniu kościuszkowskim: Kościuszki, Madalińskiego, Małachowskiego, Zajączka i Wodzickiego. Pośród tych lip stał krzyż, który był postawiony przez młodzież uczestniczącą w manifestacji pod przywództwem Stefana Żeromskiego w maju 1918r. Krzyż ten na skutek zmurszenia drewna przewrócił się. W roku 1982, nocą, w ukryciu ustawiono na jego miejscu nowy krzyż z dębu.
2.5 Charakterystyka gospodarcza gminy
Gmina posiada typowo rolniczy charakter. Użytki rolne zajmują 76,62% powierzchni ogółem a ich struktura przedstawia się następująco:
|
WYSZCZEGÓLNIENIE |
POWIERZCHNIA w ha |
PROCENT |
|
Użytki rolne
w tym: |
4530 |
100 |
|
grunty orne |
4301 |
94,94 |
|
sady |
96 |
2,12 |
|
łąki i pastwiska |
133 |
2,94 |
Użytki zielone stanowią niewielką część użytków rolnych . Trwałe użytki zielone występują jedynie w okolicach rzek i obniżeniach terenu zajmując tylko 2,94% użytków rolnych gminy. Ich znaczenie w bilansie paszowym jest niewielkie i nie rzutuje na zasadnicze kierunki produkcji zwierzęcej w gminie. Sady są traktowane jako tereny położone przy gospodarstwach domowych, stanowią 2,12% areału użytków rolnych i nie stanowią większych kompleksów uprawowych. Nie rzutują one na kierunki produkcji sadowniczej i towarowej gminy.
Strukturę gruntów gminy przedstawia poniższy wykres
Bonitacja gruntów ornych przedstawia się następująco:
|
Klasa gruntu |
Powierzchnia (ha) |
Procent powierzchni użytków rolnych ogółem |
|
I |
132 |
2,90 |
|
II |
787 |
17,40 |
|
III |
2731 |
60,30 |
|
IV |
759 |
16,80 |
|
V |
102 |
2,20 |
|
VI |
19 |
0,40 |
Występowanie gleb o wysokich klasach bonitacyjnych pozwala na uprawę większości gatunków roślin. Gleby najsłabszych klas, tj. V i VI zajmują 121 ha co stanowi 2,67% wszystkich użytków rolnych i położone są z reguły w terenach trudnodostępnych ze względu na duże spadki i stopniowo będą przez rolników zalesiane.
Liczba gospodarstw rolnych znajdujących się na terenie gminy wynosi 637 i zajmują one powierzchnię 4132 ha Średnia wielkość gospodarstwa rolnego wynosi 6,49 ha.
Główne uprawy to zboża podstawowe i mieszanki, ziemniaki, buraki cukrowe, pastewne i warzywa. W ostatnich latach zauważa się wzrost uprawy ziemniaków oraz warzyw. Ze względu na nieskażone środowisko naturalne oraz niskie nawożenie mineralne uprawy te można traktować jako zdrową ekologicznie żywność. Potwierdzają to prowadzone przez WODR Modliszewice badania warzyw i ziemniaków, w których nie stwierdzono substancji szkodliwych dla zdrowia. Gospodarstwa rolne zajmują się również produkcją bydła, trzody chlewnej. Wyprodukowane przez rolników mleko skupuje Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Miechowie.
Struktura podmiotów gospodarczych
Na terenie gminy Racławice zarejestrowanych jest 135podmiotów gospodarki narodowe. Spośród nich 9 to sektor publiczny a 126 to sektor prywatny. Z punktu widzenia form prawnych, zdecydowaną większość w sektorze prywatnym stanowi działalność gospodarcza osób fizycznych. W latach 2003 – 2006 liczba podmiotów w sektorze prywatnym oraz liczba osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą kształtowała się następująco.
Z analizy powyższych danych wynika, że w ciągu ostatnich kilku lat zauważa się niewielki wzrost nowo powstających podmiotów. Powodem tego mogą być ograniczone warunki do rozwoju działalności gospodarczej poza rolnictwem na terenie gminy.
Strukturę działalności gospodarczej osób fizycznych wg wybranych sekcji przedstawia poniższy wykres:
Podmioty te to w większości małe firmy zatrudniające do 5 osób. Do większych jednostek można zaliczyć 2 podmioty zatrudniające powyżej 50 osób każda. Jak wynika z danych Urzędu Gminy dominującym rodzajem działalności gospodarczej jest handel detaliczny i usługi transportowe. Znaczące miejsce zajmują również usługi budowlane oraz handel hurtowy.
Rodzaje działalności gospodarczej osób fizycznych przedstawia poniższy wykres.
2.6 Stan infrastruktury technicznej.
Układ drogowy i dostępność komunikacyjna
Podstawowy układ drogowy gminy obejmuje drogę wojewódzką i drogi powiatowe. Przez teren gminy przebiega droga wojewódzka nr 783 z Olkusza przez Miechów w kierunku Skalbmierza. Stanowi ona główne połączenie gminy z drogą krajową nr 7 relacji Warszawa – Chyżne oraz z drogą wojewódzką nr 768 Brzesko - Kazimierza Wielka - Jędrzejów. Połączenia z sąsiednimi gminami odbywają się poprzez drogi powiatowe o łącznej długości ponad 52 km.
Układ uzupełniający stanowią drogi gminne, których łączna długość to prawie 42 km oraz drogi dojazdowe do gruntów rolnych o długości 65 km. Drogi gminne w ok. 70% posiadają nawierzchnię bitumiczną.
Na terenie gminy nie występuje infrastruktura kolejowa. Najbliższa stacja kolejowa na linii Kraków - Warszawa zlokalizowana jest w odległości 15 km w Miechowie.
Racławice posiadają dalekobieżne połączenia autobusowe PKS z Krakowem, Sosnowcem i lokalne z Miechowem, Proszowicami i Kazimierza Wielką.
Wodociągi
Źródłem zaopatrzenia w wodę dla mieszkańców gminy są wybudowane w latach 90 XX w. wodociągi wiejskie. Sieć wodociągowa ma długość 83 km i liczy 755 przyłączy. Wodociągi doprowadzają wodę następujących ujęć wody:
- Dziemięrzyce – zaopatruje wsie: Racławice, Dziemierzyce, Janowiczki, Klonów, Marchocice, Góry Miechowskie, a jego łączna długość wynosi 45,1 km,
- Racławice – zaopatruje wsie: Górka Kościejowska, Kościejów, Miroszów, Głupczów, Dosłońce, a jego łączna długość wynosi 37,9 km.
Gazyfikacja
Teren gminy Racławice leży aktualnie poza zasięgiem istniejących sieci gazowych. Możliwość gazyfikacji stwarza realizacja gazociągu wysokoprężnego na trasie Kraków - Proszowice -Skalbmierz - Działoszyce, z którego zasilana będzie stacja redukcyjno - pomiarowa gazu zlokalizowana w Pałecznicy. Gmina jest członkiem Związku Międzygminnego „Gazociąg" z siedzibą w Proszowicach.
Gospodarka komunalna
Na terenie gminy nie działa żaden zbiorczy system kanalizacji sanitarnej z własną oczyszczalnią ścieków. Oczyszczalnię posiada jedynie Szkoła Podstawowa i Gimnazjum w Racławicach. Gospodarstwa indywidualne posiadają własne szamba lub zbiorniki chłonne. Obecnie gmina planuje wykonanie ok. 300 przydomowych oczyszczalni ścieków
Gmina nie posiada wysypiska śmieci. Podstawą gospodarki odpadami komunalnymi w gminie jest Program Gospodarki Odpadami dla Gminy Racławice, przyjęty Uchwałą Rady Gminy Nr VII/100/05 z 30 listopada 2005r. oraz Regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy Racławice przyjęty Uchwałą Rady Gminy Nr III/114/06 z 20 lipca 2006r. Zgodnie z tymi dokumentami śmieci gromadzone przez właścicieli nieruchomości w pojemnikach są odbierane przez firmę prowadzącą usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych i wywożone na wysypiska w innych gminach. Obecnie wywozem odpadów komunalnych z terenu gminy zajmuje się specjalistyczna firma PPHU „TAMAX” Tadeusz Cieślak z Sędziszowa. Odpady wywożone są na składowisko odpadów w Borszowicach na terenie gminy Sędziszów w województwie świętokrzyskim.
2.7 Infrastruktura społeczna
Służba zdrowia
Opiekę medyczną mieszkańców gminy zapewnia Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej mieszczący się w Racławicach. Porad lekarskich udzielają lekarz ogólny i pediatra. W budynku Zakładu mieszczą się również prywatne gabinety lekarskie – stomatologiczny i geriatryczny. Opiekę szpitalną zapewnia Szpital Św. Anny znajdujący się w Miechowie.
Pomoc społeczna
Opiekę nad osobami i rodzinami będącymi w trudnych sytuacjach życiowych a zamieszkujących w gminie Racławice, sprawuje Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej.
Pomocą finansową lub rzeczową objęto w 2005r. 155 osób z 40 rodzin, w 2006r. 124 osoby z 34 rodzin a w 2007r. 74 osoby z 38 rodzin. Świadczenia rodzinne otrzymało w 2005r. 130, w 2006r. 177 a w 2007r. 179 rodzin.
Głównymi powodami udzielania pomocy mieszkańcom gminy są: niepełnosprawność, ubóstwo, długotrwała choroba, bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych.
Bezpieczeństwo publiczne
Nad bezpieczeństwem mieszkańców gminy czuwa 5. funkcjonariuszy Policji z komisariatu Policji w Racławicach.
Na terenie gminy działa 6 jednostek Ochotniczej Straży Pożarnej: w Racławicach, Miroszowie, Kościejowie, Górce Kościejowskiej, Dziemięrzycach i Marchocicach. Trzy z nich posiadają strażnicę OSP. Jednostki te czuwają nad bezpieczeństwem pożarowym na terenie gminy. W przypadku konieczności, wsparcia udziela Państwowa Straż Pożarna w Miechowie.
Kultura, sport i turystyka
Na terenie gminy jest Gminna Biblioteka Publiczna, w której działa wypożyczalnia i czytelnia książek, czasopism. W bibliotece jest prawie 12 000 woluminów. Biblioteka posiada również czytelnię komputerową oraz 4 komputery z dostępem do Internetu.
Rok rocznie pod pomnikiem Bartosza Głowackiego „u stóp kopca Kościuszki” odbywają się imprezy kulturalne.
W ostatnią niedzielę kwietnia odbywa się ogólnopolski konkurs „ Wybór Chłopa Roku”. Impreza ma charakter festynu ludowego połączonego z konkursem umiejętności i sprawności kandydatów do tytułu Chłopa Roku. Równolegle z konkursem odbywa się zlot Bartoszów i Wojciechów, wystawa sprzętu rolniczego i maszyn.
W maju odbywa się Zlot Kawalerów Orderu Virtuti Militari. Współorganizatorami są Wojewódzki Sztab Wojskowy w Krakowie oraz Wójt Gminy Racławice. Zlot organizowany jest corocznie z okazji zakończenia II wojny światowej. W uroczystości biorą udział szefowie różnych Formacji Wojskowych z Małopolski na czele z dowództwem Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w Krakowie, Kawalerowie Orderu Virtuti Militari, uczniowie szkół o profilu wojskowym, delegacje szkół małopolskich, których patronem jest Tadeusz Kościuszko, harcerze. Zlot urozmaicają występy orkiestr wojskowych, występy artystyczne, konkursy.
Od 2008 roku zainicjowano kolejną imprezę pod nazwą Rodzinna Niedziela. Ma ona na celu propagowanie rodzinnego spędzania wolnego czasu oraz wzmacnianie więzi międzypokoleniowych.
W 2008r. przy Szkole Podstawowej i Gimnazjum w Racławicach został wybudowany kompleks boisk wybudowany w ramach Programu „Moje boisko Orlik 2012”. Ten nowoczesny obiekt sportowy umożliwia dzieciom i młodzieży uprawianie sportu w bezpiecznych i nowoczesnych warunkach.
Gospodarka mieszkaniowa i komunalna
Na terenie gminy posiadamy 4 budynki komunalne z 15 mieszkaniami komunalnymi o łącznej powierzchni 422,2 m2 oraz 7 lokali użytkowych o łącznej powierzchni 188,04 m2.
W 2008r. gmina posiadała 13,2 ha gruntów komunalnych.
2.8 Gospodarka finansowa gminy
Budżet gminy na rok 2008:
Ø Dochody – 6 884 827,85 zł
Ø Wydatki - 6 808 620,66 zł
Struktura dochodów:
Ø dochody własne 1 026 007,35 zł
Ø dochody z udziału w podatkach stanowiących
dochód budżetu państwa 345 905,59 zł
Ø subwencje 3 336 683,00 zł
Ø dotacje na zadania własne i zlecone 2 176 231,91 zł
Struktura dochodów własnych przedstawia się następująco:
· Podatek rolny i leśny 459 209,58 zł
· Podatek od nieruchomości 181 495,90 zł
· Podatek od środków transportowych 74 713,00 zł
· Podatek od spadku i darowizn 8 652,00 zł
· Opłata skarbowa 11 604,40 zł
· Wydane zezwolenia na sprzedaż nap. alkoholowych 16 679,00 zł
· Podatek od czynności cywilno-prawnych 17 896,00 zł
· Dochody z majątku gminy 200 736,46 zł
· Pozostałe 55 021,01 zł
Wydatki ogółem 6 808 620,66 zł
w tym:
Ø Bieżące 4 959 188,68 zł
Ø Majątkowe 1 762 431,98 zł
Ø Dotacje 87 000,00 zł
3. ANALIZA SWOT
Jednym ze sposobów opisu gminy jest przeprowadzenie analizy SWOT. Analiza ta obejmuje zestawienie mocnych i słabych stron gminy oraz rozpoznanie zagrożeń i szans rozwoju. Jest kontynuacją i podsumowaniem poprzedzającej ją diagnozy stanu istniejącego gminy. Pozwala stwierdzić w jakim stanie znajduje się gmina, jakie napotka trudności w realizowaniu opracowanego planu strategicznego rozwoju oraz nakreślić główne jego założenia. W celu precyzyjnego opisu sytuacji, podzielono analizę gminy na wewnętrzne i zewnętrzne czynniki warunkujące rozwój.
- czynniki wewnętrzne (mocne i słabe strony) – to elementy zależne od działań lokalnych, charakteryzujące gminę od środka,.
- czynniki zewnętrzne (szanse i zagrożenia) – to elementy charakteryzujące otoczenie gminy, zjawiska ogólnogospodarcze, system prawny oraz działania polityczne, wpływające na funkcjonowanie gminy, ale niezależne lub jedynie nieznacznie zależne od działań lokalnych.
3. 1 Czynniki wewnętrzne
MOCNE I SŁABE STRONY
MOCNE STRONY SŁABE STRONY
· bliskość aglomeracji krakowskiej i dużego ośrodka miejskiego - Miechowa;
· przewaga ludności o wykształceniu podstawowym i zawodowym;
· ujemny przyrost naturalny;
· starzenie się społeczeństwa;
· wolne zasoby siły roboczej w wieku produkcyjnym i spory udział osób w wieku przedprodukcyjnym;
· dogodne warunki dla rozwoju turystyki
· brak obowiązujących planów miejscowych zagospodarowania przestrzennego zniechęca inwestorów do lokowania swoich inwestycji;
· brak wolnych i uzbrojonych terenów pod nowe inwestycje;
· brak kapitału lokalnego na rozwój działalności gospodarczej;
· niewielkie zróżnicowanie branżowe gospodarki gminy;
· dominująca pozycja indywidualnych gospodarstw jako miejsc pracy;
· brak przedsiębiorstw innowacyjnych;
· niski poziom rozwoju usług wyspecjalizowanych
· niekorzystne warunki do realizacji inwestycji gospodarczych – brak dostępu do wszystkich mediów komunalnych;
· dogodne położenie geograficzne i ukształtowanie terenu;
· niski poziom zanieczyszczenia i degradacji gleb i powietrza;
· duże przywiązanie do ziemi i kultywowanie tradycji;
· zdecydowana przewaga własności prywatnej użytków rolnych;
· duża możliwość hodowli zwierząt;
· wykształcenie rolników nieadekwatny do obecnych potrzeb;
· rozdrobienie gospodarstw;
· niski poziom upraw ekologicznych;
· brak zintegrowania produkcji rolnej;
· niewystarczający potencjał gospodarstw w zakresie przeprofilowywania produkcji np. w stronę produkcji ekologicznej;
· niedoinwestowanie gospodarstw rolnych;
· brak grup producenckich;
· brak przetwórstwa rolno – spożywczego;
· niskie koszty pozyskania siły roboczej;
· znaczne zasoby siły roboczej, także w wieku przedprodukcyjnym,
· brak alternatywy zatrudnienia dla ludności utrzymującej się z pracy w rolnictwie;
· dość wysoki poziom bezrobocia, w tym występowanie ukrytego bezrobocia;
· długotrwałe bezrobocie;
· dobry dostęp do szkolnictwa podstawowego i gimnazjalnego;
· bogate dziedzictwo i tradycje kulturowe;
· brak placówki kultury,
· funkcjonowanie na terenie gminy Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej – przyjmują lekarz ogólny i pediatra, istnieją także prywatne gabinety – stomatologiczny i geriatryczny, znajduję się również apteka;
· brak specjalistycznej kadry medycznej;
· dobry stan środowiska naturalnego;
· brak terenów zdegradowanych;
· nieskażone gleby;
· brak uciążliwości powodowanych przez przemysł i transport;
· posiada program gospodarki odpadami oraz funkcjonuje system selektywnej zbiorki odpadów,
· brak infrastruktury kanalizacyjnej;
· zanieczyszczenie atmosfery wynikające ze stosowania w gospodarstwach domowych tradycyjnej techniki ogrzewania węglem;
· niski poziom kultury ekologicznej wśród mieszkańców.
· duże walory krajobrazowo –przyrodnicze gminy;
· naturalne warunki sprzyjające rozwojowi agroturystyki i turystyki poznawczej;
· brak gospodarstw agroturystyczny,
· słabo rozwinięta infrastruktura turystyczna (noclegi pensjonaty),
· niewystarczająca promocja gminy;
· bogate dziedzictwo kulturowe i historyczne;
· istnieją szlaki turystyczne;
· słaba komunikacja publiczna;
· dostatecznie rozbudowana sieć dróg dojazdowych;
· brak kanalizacji w gminie;
· brak oczyszczalni ścieków;
· własne ujęcie wody na potrzeby gminy;
· nie wystarczające środki finansowe na szybkie zagospodarowanie terenów gminy;
· zły stan techniczny dróg;
· nie wszystkie wsie posiadają przy drogach chodniki;
3. 2 Czynniki zewnętrzne
SZANSE ZAGROŻENIA
· możliwość wykorzystania środków pomocowych z Unii Europejskiej na dofinansowanie różnych dziedzin działalności gminy.
· uruchomienie programów restrukturyzacji rolnictwa finansowanych z UE.
· możliwość tworzenia grup producenckich ponad gminnych.
· rosnące zainteresowanie w Krakowie produkcją i produktami ekologicznymi.
· bliskość Krakowa jako potencjalnego źródła inwestorów i kapitału zewnętrznego.
· dogodne położenie względem Miechowa jako ośrodka oświatowego, kulturalnego i zdrowia (szpital).
· wzrost zainteresowania ludności dużych miast turystyką i agroturystyką.
· konkurencja innych miejscowości w pozyskiwaniu inwestorów, w szczególności ze strony miejscowości położonych w odległości do 20-30km od Krakowa, a charakteryzujących się podobnymi walorami przyrodniczymi, lepszym systemem komunikacyjnym, lepiej rozwiniętą infrastrukturą oraz zasobem gotowych terenów inwestycyjnych.
· słabe połączenie gminy z Krakowem, pomimo niewielkiej odległości pomiędzy nimi.
· ograniczone możliwości pozyskana zewnętrznych środków na dofinansowanie inwestycji z uwagi na niewielki budżet własny.
· duża konkurencja wśród gmin w zakresie pozyskiwania środków unijnych..
· niedoinwestowanie małych i średnich przedsiębiorstw w skali województwa i kraju.
· niska opłacalność produkcji rolniczej.
· niż demograficzny i duża migracja młodzieży związana z edukacją i poszukiwaniem pracy.
· niedoskonałe i bardzo zmienne ustawodawstwo.
Podsumowując analizę SWOT można stwierdzić, ze najmocniejszą stroną gminy jest dobry stan środowiska naturalnego, położenie w sąsiedztwie Krakowa oraz Miechowa, a także stosunkowo dobry dostęp do taniej siły roboczej i sporych rezerwach w osobach w wieku przedprodukcyjnym, a także duża ilość wolnego, niezagospodarowanego terenu.
Słabe strony to przede wszystkim brak kanalizacji, niezadowalający stan infrastruktury społecznej oraz brak infrastruktury turystycznej.
Największą szansą dla gminy będzie rozwój funkcji mieszkaniowej dla mieszkańców aglomeracji krakowskiej oraz turystyki oparty o walory przyrodniczo-historyczne.
Gmina powinna promować również swoje możliwości w zakresie produkcji zdrowej, ekologicznej żywności.
4. WIZJA GMINY RACŁAWICE
4.1 WIZJA GMINY RACŁAWICE PO 2015 ROKU
Gmina Racławice jako nowoczesna europejska gmina rolnicza z dobrze rozwiniętą infrastrukturą mieszkaniową i usługową, a także techniczną i turystyczno-rekreacyjną, charakteryzująca się wysokim poziomem świadomości mieszkańców, niskim bezrobociem i czystym środowiskiem.
Wizja przedstawia docelowy wizerunek gminy z określeniem celów i zasad rozwoju w perspektywie kilku, kilkunastu lat. Opracowując główne kierunki rozwoju gminy brano pod uwagę przede wszystkim rozwój gospodarczy i poprawę jakości życia mieszkańców.
Uznaje się, że lata 2009 – 2015 należy poświęcić na realizacje zadań, tak aby po roku 2015 gmina Racławice charakteryzowała się:
- otwartością na mieszkańców, inwestorów i turystów,
- wysoką estetyką i postrzeganiem jej wizerunku przez pryzmat poszczególnych, zadbanych wsi oraz promocji w mediach (głownie w Internecie),
- zwiększeniem udziału osób z wykształceniem średnim i wyższym, a co za tym idzie poprawą świadomości społecznej w zakresie ekologii, przynależności europejskiej i aktywizacji oraz integracji społecznej,
- zwiększeniem ilości miejsc pracy, spadkiem bezrobocia i podniesieniem dochodów mieszkańców,
- poprawą stanu środowiska przyrodniczego, w szczególności w zakresie braku przyzwolenia społecznego dla nielegalnego wyrzucania odpadów gospodarczych, a także wprowadzenia kompleksowej segregacji odpadów oraz oczyszczania ścieków i ekologicznego ogrzewania gospodarstw domowych,
- znaczną ilością gospodarstw rolnych o statusie ekologicznym lub agroturystycznym,
- powstawaniem większych niż obecne, specjalistycznych gospodarstw rolnych, które będą konsolidować wokół siebie mniejsze,
- sprawnie działającą siecią wodociągową obejmującą swoim zasięgiem wszystkie wsie,
- realizacją infrastruktury kanalizacji sanitarnej połączonej z budową oczyszczalni ścieków, a tam, gdzie to niemożliwe lub nieopłacalne – przydomowych oczyszczalni ścieków,
- dobrze rozwiniętą infrastrukturą teleinformatyczną w oparciu o dostęp bezprzewodowy (radiowy, satelitarny),
- dobrze rozwiniętą infrastrukturą turystyczno-sportowo-rekreacyjną z wieloma atrakcjami, które, cyklicznie organizowane, pozwolą na skuteczną promocję gminy,
- zwiększeniem ilości gruntów przeznaczonych pod większe inwestycje z zakresu zabudowy mieszkaniowej i usługowo-produkcyjnej, stopniowo uzbrajanych w niezbędne media infrastruktury sieciowej,
- objęciem całości powierzchni sprawnym systemem planowania przestrzennego, który będzie umożliwiał szybkie wydawanie inwestorom pozwoleń na budowę,
- dużą absorpcją środków pomocowych, także z Unii Europejskiej, które umożliwiać będą dalszy, dynamiczny rozwój.
5. MISJA GMINY RACŁAWICE
Misja to deklaracja władz określająca specyfikę gminy, jej ofertę na zewnątrz i zobowiązania władz wobec lokalnej społeczności. Misję gminy Racławice określono następująco:
Misją władz gminy Racławice jest zapewnienie zrównoważonego,
harmonijnego i długofalowego rozwoju opartego na przedsiębiorczości,
doświadczeniu, wiedzy oraz bogatej tradycji mieszkańców
i wykorzystującego szansę
jaką daje członkostwo w Unii Europejskiej
Strategia rozwoju gminy Racławice jest dokumentem, który ma umożliwić i ułatwić uporządkowanie działań podejmowanych w celu rozwoju obszaru gminy. Poprzez diagnozę stanu aktualnego ustalono konkretne cele rozwoju możliwe do osiągnięcia oraz metody, jakie należałoby zastosować w procesie ich osiągania. Wszystkie cele operacyjne i strategiczne, jakie zaplanowano do realizacji w poszczególnych sferach życia i działalności lokalnej społeczności są elementami częściowymi stanowiącymi podłoże do realizacji celu nadrzędnego określonego jako misja gminy Racławice.
W celu realizacji przyjętej misji określono cele strategiczne, które sformułowano w sposób ogólny, dotyczą bowiem wieloletniego horyzontu czasowego. Pochodną celów strategicznych są cele operacyjne, formułowane w sposób bardziej szczegółowy, dotyczą okresów krótszych i stanowią podstawę do określania konkretnych zadań.
5. 1 Cele strategiczne i operacyjne gminy Racławice
Biorąc pod uwagę wnioski wypływające z opracowanej analizy SWOT słabych i mocnych stron gminy Racławice, na lata 2009 – 2015 wyznaczono następujące cele strategiczne, których realizacja wpłynie na podniesienie jakości życia mieszkańców, rozwój lokalnej społeczności i przedsiębiorczości oraz ochronę środowiska przyrodniczego:
CEL STRATEGICZNY I
Rozwój infrastruktury technicznej i podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej gminy
CEL STRATEGICZNY II
Rozwój funkcji turystyczno – rekreacyjno – kulturowych
CEL STRATEGICZNY III
Aktywizacja rozwoju obszarów wiejskich oraz podniesienie poziomu kształcenia
CEL STRATEGICZNY IV
Ochrona środowiska przyrodniczego
CEL STRATEGICZNY V
Poprawa standardu życia mieszkańców
Strategia stanowi zespół działań spójnych, dlatego poszczególne obszary strategiczne łączą się ze sobą wzajemnie uzupełniając.
5. 2 Cele operacyjne i zadania inwestycyjne:
CEL STRATEGICZNY I
Rozwój infrastruktury technicznej i podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej gminy
I. 1. Poprawa wewnętrznej i zewnętrznej infrastruktury gminy
- przebudowa i modernizacja dróg (nawierzchnia, chodniki, oświetlenie, mała architektura, miejsca parkingowe)
I. 2. Rozwój sieci wodociągowej na terenie gminy a Koncepcja gospodarki wodno-ściekowej gminy, wstępne analizy opłacalności
I. 3. Rozwój sieci kanalizacji sanitarnej na terenie gminy a Koncepcja gospodarki ściekowej gminy, wstępne analizy
-budowa i uruchomienie przydomowych oczyszczalni na potrzeby gminy
I.4. Podniesienie atrakcyjności inwestycyjnej gminy
- wykonanie i uchwalenie nowych planów zagospodarowania przestrzennego wyznaczających tereny inwestycyjne
- stworzenie korzystnych warunków finansowych dla rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw oraz zakładania nowych podmiotów
- modernizacja i rozwój małych i średnich przedsiębiorstw poprzez wykorzystanie dotacji z Unii Europejskiej
I 5 Podnoszenie poziomu estetyki gminy i urzędu
- komputeryzacja gminy, w tym usprawnienie pracy urzędu przez jego informatyzację i umożliwienie kontaktów z mieszkańcami przez Internet
-wykonanie reprezentacyjnego miejsca w centrum każdej wsi
- wypromowanie wizerunku oraz marki gminy.
CEL STRATEGICZNY II
Rozwój funkcji turystyczno – rekreacyjno – kulturowych
II 1 Remonty i modernizacja obiektów kultury i historii
- Utworzenie Gminnego Domu Kultury
II 2 Organizacja imprez kulturalnych integrujących społeczność lokalną
II 3 Promocja interesujących miejsc, związanych zarówno z historią, jak też z działalnością współczesną, także twórców ludowych
II 4 Tworzenie korzystnych warunków dla rozwoju turystyki
- opracowanie i druk materiałów promocyjnych, wydawnictw, reklam, strony internetowej oraz gadżetów
- wyznaczenie, budowa i oznakowanie szlaków turystycznych (pieszych, konnych i rowerowych)
- tworzenie alternatywnych i dodatkowych źródeł dochodu poza rolnictwem z wykorzystaniem bazy rolniczej m.in. organizacja i rozwój gospodarstw agroturystycznych
II 5 Rozwój gminnej infrastruktury sportowej i rekreacyjnej
II 6 Wzbogacanie oferty kulturalnej poprzez współpracę Krakowem i Miechowem
CEL STRATEGICZNY III
Aktywizacja rozwoju obszarów wiejskich oraz podniesienie poziomu kształcenia
III 1 Wprowadzenie nowych form produkcji rolnej oraz rozwój przedsiębiorczości
- tworzenie grup producenckich, zwłaszcza w zakresie produkcji żywności
- rozwój rolniczej infrastruktury technicznej (chłodnie, przechowalnie, urządzenia techniczne)
III 2 Wykorzystanie możliwości eksportowych, jakie powstały po wejściu Polski do Unii Europejskiej.
- wspomaganie działań w procesie dostosowawczym rolnictwa do warunków Unii Europejskiej.
- wprowadzenie certyfikacji ekologicznej gospodarstw rolnych
III 3 Podjęcie działań na rzecz poprawy infrastruktury obszarów wiejskich
- patrz cel strategiczny I, cele operacyjne 1, 2, 3, 4
III 4 Modernizacja budynków oświatowych
- stała, systematyczna poprawa stanu technicznego placówek oświatowych (modernizacja, remonty).
- doposażenie bazy dydaktycznej placówek oświatowych w nowoczesne środki i sprzęt (pracownie komputerowe, Internet)
- aktywny udział rodziców w życiu placówek oświatowych.
-zatrudnianie wysoko wykwalifikowanej kadry pedagogicznej.
III 5 Wyrównywanie szans młodzieży wiejskiej w dostępie do wiedzy oraz wspomaganie rozwoju indywidualnych zainteresowań
- organizowanie dodatkowych zajęć sportowych
- organizowanie dodatkowych zajęć komputerowych
- organizowanie kołek zainteresowań
III 6 Zapewnienie pomocy najuboższym i niepełnosprawnym
- stała, systematyczna poprawa stanu technicznego placówek pomocy społecznej (modernizacja, remonty, doposażenie)
CEL STRATEGICZNY IV
Ochrona środowiska przyrodniczego
IV 1 Projekt i budowa infrastruktury z zakresu gospodarki ściekowej i wodnej
IV 2 Ochrona krajobrazu i racjonalne użytkowanie zasobów przyrody – Ochrona walorów i zasobów przyrodniczych gminy a Zagospodarowywanie gruntów nieprzydatnych rolniczo poprzez ich zalesianie
- podjęcie działań na rzecz zmniejszenia szkodliwego działania człowieka na środowisko np. akcja „Sprzątanie Świata”, akcja informacyjna o szkodliwości wypalania łąk i nielegalnym składowaniu śmieci
-zapobieganie nielegalnemu składowaniu odpadów, także na własnych działkach do tego nieprzygotowanych
-zwiększanie świadomości ekologicznej społeczeństwa – promocja ekologii wśród młodzieży
IV 3 Racjonalne zmiany miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego
IV 4 Zwiększanie świadomości ekologicznej społeczeństwa – promocja ekologii wśród młodzieży
IV 5 Racjonalne wykorzystanie zasobów naturalnych przez zmniejszenie zużycia energii elektryczne, racjonalizację zużycia wody i zmniejszenie materiałochłonności
IV 6 Podjęcie działań na rzecz bezpiecznej likwidacji azbestu
CEL STRATEGICZNY V
Poprawa standardu życia mieszkańców
V 1 Poprawa stanu środowiska naturalnego
V 2 Zorganizowanie lokalnych przestrzeni publicznych sprzyjających integracji społecznej wsi
-organizacja i budowa ogólnodostępnych miejsc publicznych we wsiach, gdzie mogliby spotykać się mieszkańcy
- adaptacja i urządzenie placu na potrzeby imprez plenerowych w Janowiczkach
- organizacja imprez kulturalnych, muzycznych i historycznych
V 3 Zapewnienie dostępności do opieki zdrowotnej i opieki społecznej dla ludzi starszych
i małych dzieci
- podniesienie standardu oferowanych usług
-stworzenie systemu wieloaspektowej pomocy środowiskowej dotyczącej rodziny
V 4 Opracowanie koncepcji polityki społecznej i opieki zdrowotnej gminy
V 5 Likwidacja barier architektonicznych, komunikacyjnych i społecznych (głownie
w obiektach użyteczności publicznej i szkołach)
V 6 Wzbogacenie oferty edukacyjnej placówek oświatowych przez budowę/utworzenie przedszkola
V 7 Zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców, także w zakresie ochrony pożarowej
i zdrowotnej
6. Realizacja strategii
Realizacja strategii rozwoju gminy Racławice na lata 2008 – 2015 ma służyć mieszkańcom, instytucjom oraz organizacjom funkcjonującym zarówno na terenie gminy, jak i powiatu miechowskiego.
Skuteczna i efektywna realizacja celów i zadań zapisanych w strategii zależna jest z jednej strony od sprzyjających uwarunkowań zewnętrznych, czyli szans rozwojowych, tkwiących zarówno w otoczeniu gminy, jak i ogólnej sytuacji państwa, z drugiej zaś – od sprzyjających uwarunkowań wewnętrznych w postaci aktywnych, systematycznych oraz skoordynowanych działań Rady Gminy, Wójta oraz pracowników urzędu na rzecz wprowadzenia ich w życie. Będą one wymagać podjęcia szeregu działań organizacyjnych, planistycznych i inwestycyjnych, które sprzyjać będą realizacji zapisanych w dokumencie tym strategicznych celów rozwoju oraz zadań inwestycyjnych.
Skuteczna realizacja ustaleń strategii wymaga opracowania szczegółowych programów operacyjnych, które nawiązując do poszczególnych celów i koncentrując się na wybranych zadaniach, określają spodziewane efekty, czas realizacji, sposoby finansowania (własne i zewnętrzne) oraz adresatów.
Opracowania te powinny określać listy zadań inwestycyjnych w układzie priorytetowym przewidzianych do realizacji wraz z zakresem rzeczowym i finansowym w rozbiciu na poszczególne lata. Tego typu opracowaniem jest również uchwalany corocznie budżet, ustanawiający środki finansowe na realizację poszczególnych działań operacyjnych na dany rok. Ich posiadanie przyczynia się do racjonalizacji wydatków inwestycyjnych gminy.
Część zadań ujętych w Strategii może być realizowana wspólnie, w ramach powiatu miechowskiego z wybranymi gminami, wchodzącymi w jego skład. Wspólna realizacja przedsięwzięć może przyczynić się do lepszego zaspokojenia potrzeb mieszkańców na większym terenie oraz racjonalizacji wydatków finansowych. Takie podejście będzie również czynnikiem zwiększającym szanse na uzyskanie wsparcia finansowego ze źródeł zewnętrznych, w tym zwłaszcza środków pomocowych Unii Europejskiej w ramach m. in. funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności.
