1.                WSTĘP

1.1.         PODSTAWA I CEL OPRACOWANIA

Konstruktywnym rozwiązaniem problemów związanych z odpadami, powstającymi                  w określonym regionie, jest opracowanie przemyślanej i perspektywicznej strategii gospodarki odpadami, zgodnej z obowiązującymi przepisami prawnymi, ekonomicznymi, technicznymi oraz wspartej odpowiednim nadzorem, kontrolą i akceptacją społeczną.

Zaproponowane systemowe warianty gospodarki odpadami powinny zagwarantować                          i zapewnić mieszkańcom - najważniejszym beneficjantom realizowanego przedsięwzięcia - należną higienę środowiska lokalnego oraz poczucie bezpieczeństwa i komfortu ekologicznego w miejscu ich zamieszkania. Nowoczesny system gospodarki odpadami jako jedno z istotnych zadań własnych gminy, poza realizacją nadrzędnego celu jakim jest stworzenie podstaw do korzystnych przeobrażeń w dziedzinie ekologii, pozwoli również na utworzenie w tej branży warunków do prowadzenia działalności gospodarczej, biznesowej        i tworzenia nowych miejsc pracy.

Przedstawione opracowanie wyznacza i proponuje kierunki wariantowych rozwiązań gospodarki odpadami oraz cele i zadania, które będą stanowić wytyczne dla organów ochrony środowiska realizacji długofalowej polityki ekologicznej w gminie Racławice.

1.2.         WYMAGANIA PRAWNE DOTYCZĄCE PLANÓW GOSPODARKI ODPADAMI

Plan gospodarki odpadami dla gminy Racławice został opracowany zgodnie z Ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zmianami), Ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zmianami) i Ustawą z dnia 27 lipca 2001 r. o wprowadzeniu ustawy – Prawo Ochrony Środowiska, ustawy o odpadach oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2001 r. Nr 100 poz. 1085 oraz Dz. U. z 2002 r. Nr 143 poz. 1196).

Plan ten powstał jako realizacja ustawy o odpadach, która w rozdziale 3, Art. 14 – 16 wprowadza obowiązek opracowywania planów na szczeblu krajowym, wojewódzkim, powiatowym i gminnym.

Niniejszy Plan uwzględnia zapisy zawarte w aktualnie obowiązujących aktach prawnych z zakresu gospodarki odpadami, m.in. w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami i Planie Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego.

Określa on, zgodnie z art. 14.2 ustawy o odpadach:

1. Aktualny stan gospodarki odpadami.
2. Prognozowane zmiany w zakresie gospodarki odpadami.
3. Działania zmierzające do poprawy sytuacji w zakresie gospodarowania odpadami.
4. Instrumenty finansowe służące realizacji zamierzonych celów.
5. System monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów,

oraz w szczególności:

1. Rodzaj, ilość i źródło pochodzenia odpadów, które mają być poddane procesom odzysku lub unieszkodliwiania.
2. Rozmieszczenie istniejących instalacji i urządzeń do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów wraz z wykazem podmiotów prowadzących działalność w tym zakresie.
3. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów lub ograniczania ilości odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko oraz prawidłowego postępowania z nimi, w tym ograniczenia ilości odpadów ulegających biodegradacji zawartych  w odpadach komunalnych kierowanych na składowiska.
4. Projektowany system gospodarowania odpadami.

Zgodnie z art. 15.7 ustawy o odpadach Plan gospodarki odpadami obejmuje wszystkie rodzaje odpadów powstających na terenie danej jednostki administracyjnej oraz przywożonych na jej teren, a w szczególności odpady komunalne z uwzględnieniem odpadów ulegających biodegradacji, odpady opakowaniowe, odpady budowlane, wraki samochodowe, opony oraz odpady niebezpieczne, w tym odpady medyczne i weterynaryjne, oleje odpadowe, baterie i akumulatory.

1.3.            PLAN GOSPODARKI ODPADAMI A INNE DOKUMENTY PLANISTYCZNE

Podstawą merytoryczną opracowanego planu i formułowanych w nim zadań są rządowe dokumenty określające politykę ekologiczną państwa, jak: „II Polityka Ekologiczna Państwa” - przyjęty przez Parlament RP w 2001 roku, „Program wykonawczy do II. Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2002 - 2010”, „Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010” a także plany gospodarki odpadami wyższego szczebla do których należą „Krajowy plan gospodarki odpadami” i „Plan gospodarki odpadami dla województwa małopolskiego”.

 

II Polityka Ekologiczna Państwa

II Polityka Ekologiczna Państwa, przyjęta przez Parlament RP w 2001 roku, jako główny cel stawia sobie zapewnienie bezpieczeństwa ekologicznego społeczeństwa polskiego w XXI wieku oraz stworzenie podstaw do opracowania i realizacji strategii zrównoważonego rozwoju kraju. Polityka ta zakłada trzy etapy osiągania swoich celów:

-         etap realizacji celów krótkookresowych w trakcie ubiegania się o członkostwo w UE,

-         etap realizacji celów średniookresowych w pierwszym okresie członkostwa, zakładającym okresy przejściowe i realizację programów dostosowawczych (do 2010 roku),

-         etap realizacji celów długookresowych w ramach „Strategii zrównoważonego rozwoju Polski do 2025”.

W tym celu zostały określone priorytety polityki ekologicznej wyrażone następującymi zasadami:

-         zrównoważonego rozwoju,

-         przezorności,

-         integracji polityki ekologicznej z politykami sektorowymi,

-         równego dostępu do środowiska przyrodniczego,

-         regionalizacji,

-         uspołecznienia,

-         „zanieczyszczający płaci”,

-         prewencji,

-         stosowania najlepszych dostępnych technik,

-         klauzul zabezpieczających,

-         skuteczności ekologicznej i efektywności ekonomicznej.

W dziedzinie gospodarowania odpadami jako kierunek przewodni przyjęto zasadę zrównoważonego rozwoju oraz zintegrowanego podejścia do ochrony środowiska                               z uwzględnieniem zagadnień odpowiedzialności. Jako cel nadrzędny w dziedzinie zagospodarowania odpadów uznano zapobieganie powstawaniu odpadów, przy rozwiązaniu problemów odpadów „u źródła”, odzyskiwanie surowców i ponowne wykorzystywanie odpadów oraz bezpieczne dla środowiska końcowe unieszkodliwianie odpadów nie wykorzystanych. Warunkiem realizacji tego celu jest zmniejszenie materiałochłonności i energochłonności produkcji poprzez zastosowanie czystszych technologii, wykorzystywanie alternatywnych odnawialnych źródeł energii oraz analizę pełnego cyklu życia produktu.

 

Do priorytetów krótkookresowych zaliczono:

-         ostateczne dostosowanie polskiego prawa do regulacji prawnych UE,

-         przygotowanie strategii gospodarowania odpadami na szczeblu krajowym, regionalnym                 i lokalnym,

-         opracowanie planów gospodarowania odpadami na szczeblu krajowym, regionalnym                     i lokalnym, z wydzieleniem planów gospodarowania odpadami niebezpiecznymi i odpadami z opakowań,

-         przygotowanie programów likwidacji odpadów niebezpiecznych zawierających metale ciężkie i trwałe zanieczyszczenia organiczne, a także przyspieszenie realizacji likwidacji mogilników, których są przechowywane przeterminowane środki ochrony roślin i inne substancje niebezpieczne, likwidacja dzikich wysypisk  śmieci,

-         tworzenie nowych struktur organizacyjnych i systemów do realizacji zobowiązań tj. udzielanie pozwoleń, prowadzenie kontroli, identyfikacji, ewidencji i rejestracji odpadów oraz zakładów przeróbki odpadów,

-         opracowanie koncepcji budowy zintegrowanej sieci zakładów gospodarowania odpadami, ze szczególnym uwzględnieniem odpadów niebezpiecznych,

-         zwiększenie wysiłków na rzecz uzyskania wsparcia finansowego z UE jak również międzynarodowych instytucji finansowych,

-         rozszerzenie mechanizmów rynkowych oraz przygotowanie skutecznych instrumentów ekonomicznych,

-         wdrożenie systemów pełnej i wiarygodnej ewidencji odpadów i metod zagospodarowania,

-         identyfikacja zagrożeń i rozszerzenie prac na rzecz likwidacji starych składowisk odpadów, modernizacji składowisk eksploatowanych oraz rekultywacji terenów zdegradowanych,

-         przeprowadzenie ogólnokrajowej inwentaryzacji instalacji do unieszkodliwiania                            i wykorzystywania odpadów,

-         przygotowanie programu działań zmierzających do zmniejszenia zawartości metali ciężkich w bateriach,

-         ustanowienie przepisów prawnych dotyczących dopuszczalnych zawartości sumy metali ciężkich w opakowaniach oraz harmonogramu stopniowej redukcji tej zawartości,

-         zmniejszenie do minimum przemieszczania odpadów, zgodnie z zasadami bliskości                             i samowystarczalności,

-         ograniczanie ilości odpadów składowanych na wysypiskach,

-         utrzymanie średniej ilości odpadów komunalnych na poziomie 300 kg/mieszkańca,

-         rozpoczęcie prac nad skonstruowaniem odpowiedniego systemu cyklicznej sprawozdawczości dotyczącej gospodarowania odpadami, zarówno na potrzeby kraju jak i UE.

W średniookresowym horyzoncie czasowym do roku 2010 zakłada się:

-         zintensyfikowanie realizacji opracowanych planów gospodarowania odpadami,

-         dwukrotne zwiększenie udziału odzyskiwanych i ponownie wykorzystywanych w procesach produkcyjnych odpadów przemysłowych w porównaniu ze stanem z 1990r.,

-         wdrożenie w całym kraju systemów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, w tym niebezpiecznych,

-         tworzenie kompleksowych systemów odzysku surowców wtórnych z odpadów m.in. makulatury, szkła, tworzyw sztucznych, odpadów gumowych, puszek aluminiowych; odzyskiwanie i powtórne wykorzystywanie co najmniej 50% papieru i szkła,

-         stworzenie kompleksowego systemu odzysku opakowań i recyklingu materiałów                       z opakowań, w tym jednolitego systemu ewidencji tych odpadów, opracowanie i wdrożenie harmonogramu osiągnięcia określonego stopnia odzysku i recyklingu,

-         budowa zintegrowanej infrastruktury do bezpiecznego zbierania, segregacji, transportu wykorzystywania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych,

-         zewidencjonowanie urządzeń zanieczyszczonych PCB i podjęcie działań technicznych dla eliminacji tych urządzeń i bezpiecznego usuwania olejów zawierających powyżej 50ppm PCB/PCT

-         wprowadzenie systemów ewidencji zakładów posiadających rocznie ponad 500 litrów olejów odpadowych,

-         tworzenie rynku zbytu dla materiałów z odzysku,

-         rozpoczęcie budowy zintegrowanej sieci zakładów przeróbki odpadów, szczególnie odpadów niebezpiecznych,

-         realizacja programu likwidacji mogilników,

-         opracowanie i stopniowe wdrażanie narodowej strategii redukcji ilości składowanych odpadów ulegających biodegradacji,

-         składowanie jedynie unieszkodliwionych odpadów niebezpiecznych,

-         zakończenie realizacji programu spalania odpadów szpitalnych,

-         wycofanie z produkcji i użytkowania substancji i materiałów niebezpiecznych reglamentowanych przez przepisy UE,

-         wprowadzenie systemu pozwoleń zintegrowanych na emisje zanieczyszczeń do wszystkich komponentów środowiska ,

-         wdrożenie skutecznego systemu kontroli i nadzoru nad gospodarowaniem odpadami w tym prowadzenie monitoringu,

-         rozszerzenie zakresu prac badawczo-rozwojowych nad nowymi technologiami odzysku              i ponownego wykorzystania odpadów.

 

Natomiast w okresie perspektywicznym priorytetowe kierunki działań będą obejmowały:

-         pełną przebudowę modelu konsumpcji i produkcji w kierunku poprawy efektywności energetycznej i surowcowej,

-         realizację zobowiązań w zakresie redukcji ilości składowanych odpadów ulegających biodegradacji,

-         ostateczne rozwiązanie problemu opakowań i odpadów z opakowań,

-         zorganizowanie sprawnego systemu odzysku wszystkich surowców wtórnych                               z wykorzystaniem najlepszych dostępnych technik,

-         zapewnienie całkowitego unieszkodliwiania nagromadzonych odpadów niebezpiecznych; w szczególności rozważenie celowości budowy odpowiednich instalacji w kraju lub wykorzystanie istniejących za granicą,

-         sukcesywną likwidację starych, wcześniej nagromadzonych odpadów przemysłowych                 i komunalnych,

-         kontynuację prac badawczo-rozwojowych dotyczących technologii małoodpadowych oraz technologii odzysku i ponownego użycia odpadów.

 

Program wykonawczy do II Polityki Ekologicznej Państwa na lata 2002-2010.

Opracowany w 2002 r „Program Wykonawczy do II Polityki ekologicznej państwa, na lata 2002-2010” jest dokumentem o charakterze operacyjnym tj. wskazującym wykonawców i terminy realizacji konkretnych zadań lub pakietów zadań, przewidzianych do realizacji, zgodnie z polityką ekologiczną naszego państwa w latach 2002-2010, a także szacującym niezbędne nakłady i źródła ich finansowania.

 

Polityka Ekologiczna Państwa na lata 2003 – 2006

„Polityka ekologiczna państwa na lata 2003-2006 z uwzględnieniem perspektywy na lata 2007-2010” została sporządzona jako realizacja ustaleń ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. –Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 i Nr 115, poz. 1229 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz. 1271), która  w art. 13-16 wprowadza obowiązek przygotowywania     i aktualizowania co 4 lata polityki ekologicznej państwa.

Niniejszy dokument należy traktować jako aktualizację i uszczegółowienie długookresowej „II Polityki Ekologicznej Państwa”, przede wszystkim w nawiązaniu do priorytetowych kierunków działania określonych w przyjętym VI Programie działań Unii Europejskiej w dziedzinie środowiska.

 

Cele średniookresowe do 2010 r.

-         pełne wprowadzenie w życie regulacji prawnych zawartych w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach oraz rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy, zgodnie z przyjętym harmonogramem,

-         ratyfikację konwencji międzynarodowych dotyczących gospodarki odpadowej oraz dostosowanie do wymagań tych konwencji prawodawstwa krajowego,

-         zwiększenie poziomu odzysku odpadów przemysłowych poprzez odpowiednią politykę podatkową i system opłat za korzystanie ze środowiska,

-         stworzenie podstaw dla nowoczesnego gospodarowania odpadami komunalnymi, zapewniającej wzrost odzysku zmniejszającego ich masę unieszkodliwianą przez składowanie co najmniej o 30% do 2006 roku i o 75% do roku 2010,

-         Do najpilniejszych zadań o charakterze priorytetowym, które w ramach realizacji wyżej wymienionych celów należy wykonać w latach 2003-2006 są:

-         zakończenie wdrażania przepisów prawa w zakresie gospodarki odpadami, zmienionego            w latach 2001 –2002 w ramach harmonizacji z prawem Unii Europejskiej, poprzez uruchomienie systemów ewidencji i kontroli odpadów oraz opracowanie i podjęcie realizacji krajowego i wojewódzkich planów gospodarki odpadami;

-         opracowanie i rozpoczęcie realizacji programów unieszkodliwienia odpadów szczególnie niebezpiecznych, objętych przepisami Konwencji Sztokholmskiej w sprawie trwałych zanieczyszczeń organicznych;

-         opracowanie i realizacja krajowego i regionalnych planów zintegrowanego gospodarowania odpadami niebezpiecznymi, obejmującego sieć magazynów, w tym szczególnie magazynów odpadów powypadkowych, oraz sieć instalacji do unieszkodliwiania;

-         utworzenie, lub powołanie w ramach już istniejących instytucji, ośrodka informacji BAT/BREF o procesach technologicznych w zakresie przekształcania i unieszkodliwiania odpadów;

-         utworzenie systemu zakładów demontażu i przerobu pojazdów wycofanych z eksploatacji, zapewniających zgodny z wymaganiami dyrektywy Unii Europejskiej 2000/53/WE poziom recyklingu odpadów oraz ponownego użycia wybranych części samochodowych.

 

 

 

 

 

 

 

2.                  ZAŁOŻENIA I DANE PODSTAWOWE

2.1.         PODZIAŁ ADMINISTRACYJNY

Gmina Racławice położona jest w północnej części województwa małopolskiego, zajmując część południowo-wschodnią Powiatu Miechów graniczy z:

-        od północy z Gminą Słaboszów,

-        od zachodu z Gmina Miechów,

-        od południa z Gminą Radziemice i Pałecznica

-        od wschodu z Gminami Działoszyce i Skalbmierz przynależącymi do Województwa Świętokrzyskiego.

Gmina obejmuje 12 sołectw zgrupowanych w 11 jednostkach administracyjnych: Dosłońce – Dale, Dziemięrzyce, Głupczów, Górka Kościejowska, Góry Miechowskie, Janowiczki, Klonów, Kościejów, Marchocice, Miroszów i Racławice. Największym sołectwem są Racławice liczące  około 512  mieszkańców (19% mieszkańców gminy).

Gmina zajmuje obszar 59,2 km ² zaś ludność na koniec 2003 r wynosiła 2650 mieszkańców. Daje to średnią zaludnienia 225 mieszkańców na km².

2.2.            ŚRODOWISKO GEOGRAFICZNE

Pod względem geograficznym gmina położona jest na Wyżynie Miechowskiej oraz południowej części Płaskowyżu Proszowickiego wchodzącego w skład Niecki Nidziańskiej.

2.3.            RZEŹBA I BUDOWA GEOLOGICZNA

Najwyższe wzniesienia znajdują się w rejonie wsi Góry Miechowskie 380m n.p.m i 340 m n.p.m w rejonie Lasu Miechowskiego. Pomiędzy wzgórzami występują obniżenia o kierunku równoleżnikowym zwane padołami z najbardziej charakterystycznym Padołem Kościejowskim położonym pomiędzy Zadąbiem – koło Starej Wsi Klonów a Kościejowem – najniższe obniżenie 270m n.p.m.. Krajobraz wyżyny urozmaicony jest licznymi wąwozami i jarami, co przy niewielkim zalesieniu, zwłaszcza zupełnym braku w południowo-wschodniej części gminy oraz dużej ilości stoków naraża gleby na procesy erozyjne. Przeciwdziałanie tym procesom wymaga systematycznego zalesiania terenów.

2.4.            HYDROGRAFIA

Mankamentem gminy Racławice jest uboga sieć wodna. W gminie brak zbiorników naturalnych i sztucznych. W centralnej części gminy płyną dwa potoki Ścieklec i Racławka stanowiące lewobrzeżne dopływy rzeki Szreniawy, wpadającej w pobliżu miejscowości Kaszyce do Wisły. W okolicy Górki Kościejowskiej znajdują się źródła potoku będącego przawobrzeżnym dopływem rzeki Nidzicy.

2.5.            KLIMAT

Klimat gminy Racławice jest umiarkowanie ciepły, zaliczany do klimatu wyżyn śródlądowych. Średnia temperatura roczna waha się w granicach 6-8^oC, a temperatura lipca wynosi 18^oC. Opady występują dość nierównomiernie. Średnia ilość opadów rocznych wynosi 650 mm a średnia roczna wilgotność powietrza 81%. Średnia zachmurzenia wynosi około 65%. Dni mroźnych jest 35-40, a dni z przymrozkami od 60 do 80. Czas zalegania pokrywy śnieżnej wynosi 80 dni, lecz ze względu na zróżnicowanie morfologii terenu, czas ten może być dłuższy. Warunki klimatyczne są korzystne dla rozwoju rolnictwa (średni okres wegetacji roślin wynosi 210 dni) oraz stwarzają korzystne warunki rekreacyjne.

Na terenie gminy nie zaznaczają się szczególne odstępstwa od ogólnych warunków klimatycznych charakterystycznych dla całej dzielnicy klimatycznej. Jedynie w okolicy wsi Klonów ze względu na specyficzne ukształtowanie terenu okres wegetacyjny roślin jest nieznacznie opóźniony.

2.6.            PROGNOZA DEMOGRAFICZNA

Poprawa stanu i struktury ludności warunkowana jest z jednej strony tendencjami zaobserwowanymi w okresach poprzednich, a z drugiej strony wpływem zjawisk i procesów rozwoju demograficznego takich jak: dzietność, umieralność, migracje wewnętrzne i zagraniczne. Rzeczywisty przebieg tych zjawisk i procesów jest związany ze strukturą ludności oraz fluktuacją wyżów i niżów demograficznych, a także oddziaływaniem na nie czynników ekonomiczno-społecznych takich jak: ogólny stan zamożności, sytuacja na rynku pracy, ogólny stan zdrowia ludności i dostęp do opieki zdrowotnej, a także zmiany obyczajów w sferze rodzinnej wpływające na poziom dzietności i wiek matek rodzących dzieci.

Prognoza demograficzna dla gminy Racławice opracowana została w oparciu o przyjęte następujące założenia: zahamowanie spadkowego trendu urodzeń w związku ze wzrostem urodzeń dzieci przez kobiety wyżu demograficznego lat 80-tych, obniżenie dzietności kobiet, spadek umieralności i przedłużenie przeciętnego okresu trwania życia, niskie saldo migracji wewnętrznych, ujemne saldo migracji zagranicznych, tendencja wzrostowa udziału małych gospodarstw domowych.

Przewiduje się, że w perspektywie najbliższych 10 lat liczba ludności gminy Racławice będzie ulegała stopniowemu i systematycznemu zmniejszeniu. W strukturze płci będą występować nieznaczne zmiany, tj. kobiety w prognozowanym okresie stanowić będą 50,5-51,0 % ludności gminy, a więc ilość kobiet przypadających na 100 mężczyzn będzie zmieniać się  w granicach od 102 do 104.

2.7.            SYTUACJA GOSPODARCZA GMINY

Gmina Racławice  ma charakter typowo rolniczy czemu sprzyja jakość gleb umożliwiająca intensywny rozwój produkcji rolniczej. Dominująca rolę w pracy rolników powiatu odgrywa chów trzody chlewnej i zasiewy zbóż, które stanowią ok. 50% w ogólnej strukturze zasiewów. Znaczą rolę odgrywa także produkcja mleka i wyrobów mleczarskich jak również uprawa warzyw, głównie kapusty. Gospodarstwa zaliczane w naszym kraju do średnich od 5 do 10 ha zajmują prawie 38% powierzchni, zaś gospodarstwa małoobszarowe do 5 ha zajmują aż 42,10%. Udział gospodarstw zaliczanych do dużych zajmuje 20%.

Użytki rolne w gospodarstwach zajmują prawie 94%, zaś grunty orne – 88,9%. Stopień rolniczego wykorzystania gruntów ornych przekracza 97%. Odłogi i ugory w ilości 90 ha stanowią zaledwie 2,4% gruntów ornych. Największe obszary gruntów przypadają pod zasiew pszenicy – 977 ha i jęczmienia – 933 ha. Znaczny udział mają mieszanki zbożowe – 270 ha. Wśród roślin okopowych 12,3% areału zasiewu zajmują ziemniaki, a następnie buraki pastewne 10,4%, buraki cukrowe 3,7% i warzywa gruntowe 3,1%. Na łąki przypada 3%, pastwiska 1,5%, zaś lasy i grunty leśne zajmują tylko 0,8% obszaru gospodarstwa rolnych. Jest to ponad 30-krotnie mniej niż średnia gospodarstw rolnych na obszarach wiejskich w Województwie Małopolskim.

Istotną rolę w rolnictwie gminy odgrywa hodowla bydła, trzody chlewnej i drobiu. Mleko, jak i produkty mleczarskie pochodzące z Racławic znane są na Śląsku i w Krakowie z wysokiej jakości. Wyprodukowane przez rolników mleko skupuje w większości spółdzielnia mleczarska w Miechowie.

Liczba podmiotów gospodarczych funkcjonujących na terenie gminy to około 79, z czego najwięcej jest ich w samych Racławicach. W gminie brak gospodarstw agroturystycznych zajmujących się wynajmem pokoi i świadczeniem usług turystycznych. Ludność gminy zatrudniona jest głównie  w rolnictwie – 88% i usługach, rzemiośle – około 12%. Występuje słaba tendencja spadku zatrudnienia w rolnictwie, wzrasta natomiast liczba zatrudnionych w usługach, rzemiośle       i drobnej wytwórczości.

2.8.            INFRASTRUKTURA TECHNICZNA

Przez teren gminy przebiega jedna droga wojewódzka nr 783 Miechów – Skalbmierz kategorii IV technicznej. Stanowi ona główne powiązanie gminy z innymi elementami układu dróg krajowych i wojewódzkich:

-         drogą nr E77 Warszawa – Kraków – Chyżne (w kierunku zachodnim) – przejście graniczne ze Słowacją,

-         drogą nr 768 Brzesko – Kazimierz – Jędrzejów (w kierunku wschodnim).

 

Powiązania komunikacyjne z sąsiednimi gminami odbywają się poprzez drogi powiatowe, wewnątrz gminy głównie poprzez sieć dróg gminnych. Na terenie gminy nie występuje infrastruktura kolejowa. Najbliższa stacja kolejowa znajduje się w położonym o 15 km od Racławic, mieście powiatowym w Miechowie, przez który przebiega linia relacji Warszawa – Kraków. Racławice posiadają dalekobieżne połączenia autobusowe PKS z Krakowem, Sosnowcem oraz minibusowe z Miechowem i Proszowicami.

Istniejąca sieć i stan techniczny lokalnej infrastruktury drogowej stanowi istotna przeszkodę w dostępności do poszczególnych miejscowości i terenów przeznaczonych na cele gospodarcze (możliwość inwestowania w przetwórstwie rolnym, usługach, handlu, budownictwie) oraz turystyczne, w tym zapoczątkowanie agroturystyki.

Do innych ważnych problemów infrastruktury w gminie zaliczyć należy:

-         brak oczyszczalni ścieków,

-         wyraźne dysproporcje w zakresie poziomu rozwoju sieci kanalizacyjnej.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

3.                  ANALIZA STANU AKTUALNEGO GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE GMINY RACŁAWICE

3.1.            ODPADY Z SEKTORA KOMUNALNEGO

3.1.1.  Źródła powstawania i ilości odpadów komunalnych

Zgodnie z ustawą o odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. Nr 62, poz. 628 ze zmianami) odpady komunalne definiuje się jako: „odpady powstające w gospodarstwach domowych, a także odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych pochodzące od innych wytwórców odpadów, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych” (art. 3, ust. 3, p. 4).

Głównym źródłem powstawania odpadów komunalnych związanych z działalnością bytową człowieka są przede wszystkim gospodarstwa domowe oraz obiekty użyteczności publicznej.

Do oszacowania ilości odpadów komunalnych, z terenu gminy Racławice, przyjęto podział odpadów wg źródeł, w których te odpady są generowane. Z uwagi na skład, właściwości technologiczne oraz warunki i miejsca powstawania wyróżnia się następujące rodzaje odpadów komunalnych:

-         odpady domowe związane z bytowaniem ludzi w domach mieszkalnych,

-         odpady z obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności,

-         odpady wielkogabarytowe,

-         odpady z budowy, remontów i demontażu.

3.1.2.      Aktualny sposób prowadzenia gospodarki odpadami komunalnymi

Gospodarka odpadami na terenie gminy Racławice polega przede wszystkim na odbiorze przez specjalistyczne firmy wywozowe odpadów komunalnych niesegregowanych. Odpady komunalne niesegregowane są zbierane do kontenerów.

Koszty związane z gospodarowaniem odpadami komunalnymi są zróżnicowane w zależności od firmy. Na koszty te składają się m. in. koszt wywozu odpadów i koszt ich składowania na składowisku. W firmie ”TAMAX”, która wywozi odpady z terenu gminy Racławice koszt wywozu odpadów niesegregowanych kształtuje się w granicach 7-14 zł/miesiąc. Odpady wywożone są poza teren powiatu miechowskiego, na składowisko odpadów w Borszowicach (na terenie gminy Sędziszów, województwo świętokrzyskie).

 

Odpady z oczyszczalni ścieków – komunalne osady ściekowe (19 08 05)

Zgodnie z ustawą o odpadach komunalne osady ściekowe to „pochodzący z oczyszczalni ścieków osad z komór fermentacyjnych oraz innych instalacji służących do oczyszczania ścieków komunalnych oraz innych ścieków o składzie zbliżonym do składu ścieków komunalnych”.

W gminie Racławice funkcjonuje jedna niewielka oczyszczalnia ścieków                               o przepustowości 15 m³/dobę, zlokalizowana przy Zespole Szkół w Racławicach i obsługująca ten obiekt. Od chwili uruchomienia obiektu nie usuwano powstających osadów ściekowych.

Edukacja ekologiczna

W ramach edukacji ekologicznej w gminie Racławice corocznie z inicjatywy Urzędu Gminy przy współudziale nauczycieli szkoły podstawowej i gimnazjum  organizowane są akcje „Sprzątania Świata” .

3.1.3.      Propozycje badań jakościowych i ilościowych strumienia odpadów komunalnych - wytyczne metodologiczne.

Przeprowadzanie regularnych badań zarówno jakościowych jak i ilościowych powstających odpadów komunalnych jest ważnym elementem weryfikacji prognoz ilości oraz składu wytworzonych odpadów komunalnych. Szczegółowe wytyczne przeprowadzania takich badań podają Polskie Normy zebrane w Międzynarodowej Klasyfikacji Norm ICS w grupie 13.030.01 „Odpady. Zagadnienia ogólne” oraz 13.030.10 „Odpady stałe”:

-         PN-93 Z-15006 Odpady komunalne stałe. Oznaczanie składu morfologicznego.

-         PN-93 Z-15008/01 Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Postanowienia ogólne

-         PN-93 Z-15008/02 Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie wilgotności całkowitej.

-         PN-93 Z-15008/03 Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie zawartości części palnych i niepalnych.

-         PN-93 Z-15008/04 Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie ciepła spalania i obliczanie wartości opałowej.

-         PN-93 Z-15008/05 Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie zawartości węgla i wodoru.

-         PN-93 Z-15008/06 Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie zawartości składników agresywnych.

-         PN-Z-15010:1999 Odpady. Terminologia.

Polska Norma PN-93/ Z-15006 „Odpady komunalne stałe. Oznaczanie składu morfologicznego” wyodrębnia 10 podstawowych składników odpadów komunalnych. Podział taki nie odzwierciedla obecnej struktury odpadów komunalnych, dlatego badania morfologii odpadów należy prowadzić wykorzystując listę 18 strumieni odpadów, zaproponowaną w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami. Porównanie strumieni odpadów wg PN-93/ Z-15006 i Krajowego Planu Gospodarki Odpadami (KPGO) oraz współzależności pomiędzy nimi przedstawiono w poniższej tabeli.

 

Tabela 3-1            Strumienie odpadów komunalnych wg Polskiej Normy oraz KPGO

Lp.	Strumienie odpadów wg KPGO	Strumienie odpadów wg PN-93 Z-15006
1.	Odpady kuchenne ulegające biodegradacji	Odpady spożywcze pochodzenia roślinnego Odpady spożywcze pochodzenia zwierzęcego
2.	Odpady zielone	Odpady organiczne pozostałe
3.	Papier i karton	Odpady papieru i tektury
4.	Opakowania z papieru i tektury
5.	Opakowania wielomateriałowe	Brak takiego składnika
6.	Tworzywa sztuczne nieopakowaniowe	Odpady tworzyw sztucznych
7.	Opakowania z tworzyw sztucznych
8.	Odpady tekstylne	Odpady materiałów tekstylnych
9.	Szkło nieopakowaniowe	Odpady szkła
10.	Opakowania ze szkła
11.	Metale	Odpady metali
12.	Opakowania z blachy stalowej
13.	Opakowania z aluminium
14.	Odpady mineralne	Odpady mineralne pozostałe
15.	Drobna frakcja popiołowa	Frakcja drobna < 10 mm
16.	Odpady wielkogabarytowe	Brak składnika
17.	Odpady budowlane	Odpady mineralne pozostałe
18.	Odpady niebezpieczne	Brak takiego składnika

 

Polska Norma PN-93/ Z-15008/01 „Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Postanowienia ogólne” podaje ogólne wytyczne dotyczące metod badania właściwości paliwowych odpadów komunalnych oraz podaje definicje ciepła spalania odpadów, części palnych i niepalnych, składników agresywnych, wartości opałowej odpadów, węgla i wodoru oraz wilgotności całkowitej.

Polska Norma PN-93/ Z-15008/02 „Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie wilgotności całkowitej” podaje szczegółowe wytyczne dotyczące wykonania oznaczenia całkowitej zawartości wody w odpadach poprzez suszenie w temperaturze 105°C.

Polska Norma PN-93/ Z-15008/03 „Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie zawartości części palnych i niepalnych” podaje szczegółowe wytyczne dotyczące wykonania oznaczenia części palnych i niepalnych podczas prażenia uprzednio wysuszonej próbki odpadu w temperaturze 815°C.

Polska Norma PN-93/ Z-15008/04 „Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie ciepła spalania i obliczanie wartości opałowej” podaje szczegółowe wytyczne dotyczące wykonania oznaczenia ciepła spalania oraz wartości opałowej poprzez całkowite spalenie odpadów  w atmosferze tlenu pod ciśnieniem w bombie kalorymetrycznej.

Polska Norma PN-93/ Z-15008/05 „Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie zawartości węgla i wodoru” podaje szczegółowe wytyczne dotyczące oznaczenia zawartości węgla i wodoru w odpadach poprzez całkowite ich spalenie w strumieniu powietrza w specjalnym aparacie do spalań w obecności substancji utleniających i katalizatorów.

Polska Norma PN-93/ Z-15008/06 „Odpady komunalne stałe. Badanie właściwości paliwowych. Oznaczanie składników agresywnych” podaje szczegółowe wytyczne dotyczące wykonania oznaczenia zawartości składników, które podczas spalania przechodzą w agresywne gazy o charakterze kwaśnym tj. tlenki azotu, dwutlenek siarki oraz chlorowodór.

Polska Norma PN-Z-15010:1999 „Odpady. Terminologia” podaje 34 definicje związane z odpadami, ich wykorzystaniem i unieszkodliwieniem.

Przy oznaczaniu morfologii odpadów, ze względu na potrzebę wydzielenia pewnych grup odpadów ze strumienia odpadów komunalnych, szczególną uwagę należy zwrócić:

►w zabudowie jednorodzinnej na odpady:

-         niebezpieczne, w tym w szczególności zużyte urządzenia elektroniczne, baterie                         i akumulatory oraz farby, kleje, oleje i tłuszcze zawierające substancje niebezpieczne - ze względu na potrzebę ich dalszego unieszkodliwiania;

-         budowlane - ze względu na możliwość ich odzysku;

-         opakowaniowe stalowe, aluminiowe i inne metalowe oraz wykonane z tektury i papieru - ze względu na możliwość odzysku;

-         opakowaniowe szklane oraz szkło nieopakowaniowe z podziałem na kolorowe i białe - ze względu na możliwość odzysku;

-         drobną frakcję popiołową w niskiej zabudowie jednorodzinnej bez C.O., ponieważ w okresie grzewczym odpady tego typu stanowią znaczną część powstających odpadów komunalnych;

-         wielkogabarytowych ze względu na potrzebę poddania takich odpadów procesom odzysku i unieszkodliwiana.

► w infrastrukturze  na odpady:

-         niebezpieczne, w tym w szczególności baterie i akumulatory oraz farby, kleje, oleje                i tłuszcze zawierające substancje niebezpieczne,

-         opakowaniowe stalowe, aluminiowe i inne metalowe oraz wykonane z tektury i papieru - ze względu na możliwość odzysku;

-         opakowaniowe szklane oraz szkło nieopakowaniowe z podziałem na kolorowe i białe - ze względu na możliwość odzysku;

3.1.4.      Cele i kierunki działań w sektorze komunalnym

W Planie Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego wytyczono cele i kierunki działań dotyczące sektora komunalnego.

Naczelnym celem ekologicznym jest

Minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów oraz wprowadzenie zgodnego z normami europejskimi systemu ich odzysku i unieszkodliwienia.

 

Założone cele do realizacji w sektorze komunalnym

Poniżej przedstawiono cele szczegółowe wytyczone do realizacji w sektorze komunalnym w trzech przedziałach czasowych: 2004 - 2006, 2007-2010 i 2011 - 2015.

 

Cele szczegółowe w latach 2004 - 2006:

1.      objęcie zorganizowanym systemem zbierania odpadów komunalnych 50% mieszkańców gminy do końca 2004 roku, a do końca 2006 roku osiągniecie poziomu 95 % dla mieszkańców gminy,

2.      prowadzenie pilotażowej zbiórki surowców wtórnych wśród mieszkańców gminy do końca 2004 roku, a do końca 2006 roku wprowadzenie zorganizowanego systemu zbierania surowców wtórnych na terenie gminy,

3.      skierowanie w roku 2006 na składowiska inne niż niebezpieczne i obojętne do 82%  całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji,

4.      osiągnięcie w roku 2006 zakładanych limitów odzysku i recyklingu poszczególnych odpadów:

-         odpady wielkogabarytowe:                  16%,

-         odpady budowlane:                             10%,

5.      podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców.

 

Cele szczegółowe na lata 2007 - 2010 roku:

1.      objęcie wszystkich mieszkańców gminy zorganizowanym systemem zbiórki odpadów komunalnych,

2.      objęcie selektywną zbiórką surowców wtórnych 50% mieszkańców gminy,

3.      skierowanie w roku 2010 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne nie więcej niż 75% całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.

4.      osiągnięcie w roku 2010 zakładanych limitów odzysku i recyklingu poszczególnych odpadów:

-         odpady wielkogabarytowe:                                   30%,

-         odpady budowlane:                                               20%,

5.      podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców.

 

Cele szczegółowe na lata 2011 - 2015 roku:

1.      skierowanie w roku 2014 na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne  i obojętne nie więcej niż 48% całkowitej ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji.

2.      osiągnięcie w roku 2014 zakładanych limitów odzysku i recyklingu poszczególnych odpadów:

-         odpady wielkogabarytowe:                  34%,

-         odpady budowlane:                             24%,

3.      podnoszenie świadomości ekologicznej mieszkańców.

 

Cele dotyczące odpadów opakowaniowych na lata 2003-2015

Nadrzędnym celem dotyczącym odpadów opakowaniowych jest osiągnięcie limitów odzysku                i recyklingu poszczególnych rodzajów odpadów opakowaniowych, zgodnie z Planem Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego. Niezbędny poziom redukcji odpadów opakowaniowych wynika z ustawy o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami i o opłacie produktowej i opłacie depozytowej (Dz. U. Nr 63, poz. 638 z dnia 11 maja 2001 roku). Ustawa wymaga od przedsiębiorców wprowadzających na rynek krajowy produkty w opakowaniach by zapewnić ich odzysk i recykling. Przedsiębiorca jest zobowiązany do końca 2007 roku osiągnąć docelowy poziom recyklingu co najmniej w wysokości określonej w rozporządzeniu w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych (Dz. U Nr 69, poz. 719 z dnia 6 lipca 2001 roku). W Planie Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego przyjęto dalszą intensyfikację poziomów recyklingu odpadów opakowaniowych.

 

Tabela 3-2            Limity odzysku i recyklingu dla odpadów opakowaniowych

Rodzaj odpadu opakowaniowego		Lata
		2006	2010	2014
Opakowania z papieru i tektury	Limit	45%	50%	55%
	Ilość [Mg]	586,7	725,0	866,0
Opakowania ze szkła	Limit	35%	45%	50%
	Ilość [Mg]	413,4	621,9	745,7
Opakowania z tworzyw sztucznych	Limit	22%	30%	35%
	Ilość [Mg]	108,4	166,5	199,3
Opakowania z metalu	Limit	35%	45%	50%
	Ilość [Mg]	56,1	77,4	89.8
Opakowania wielomateriałowe	Limit	20%	30%	35%
	Ilość [Mg]	27,0	47,4	60,0

 

 

 

 

Kierunki działań niezbędne do osiągnięcia założonych celów na lata 2003-2015                    w sektorze komunalnym

Kierunki działań niezbędnych do osiągnięcia ww. celów zostały wytyczone w Planie Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego.

Do kierunków działań niezbędnych do osiągnięcia założonych celów na lata 2003-2015 sektorze komunalnym należą:

1.      prowadzanie gospodarki odpadami komunalnymi w sposób systemowy w układzie ponadlokalnym,

2.      redukcja w odpadach kierowanych na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne                  i obojętnych, zawartości składników ulegających biodegradacji,

3.      wdrażanie systemu selektywnej zbiórki surowców wtórnych,

4.      wdrażanie systemu eliminacji odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych,

5.      bieżąca likwidacja nielegalnych składowisk i rekultywacja składowisk wyłączonych z eksploatacji oraz nieczynnych kwater na składowiskach funkcjonujących,

6.      osiągnięcie limitów odzysku i recyklingu dla odpadów opakowaniowych.

 

3.1.5.      Działania zmierzające do ograniczenia i zapobiegania wytwarzania odpadów

Do podstawowych działań zmierzających do poprawy sytuacji w zakresie gospodarki odpadami komunalnymi, tj. zapobiegania powstawaniu odpadów komunalnych lub ograniczenia ich ilości na terenie gminy Racławice oraz ograniczenia negatywnego oddziaływania tych odpadów na środowisko należą:

1. Minimalizacja powstawania odpadów,

2. Zapewnienie odzysku i recyklingu odpadów,

3.Stosowanie najlepszych dostępnych technik lub technologii w zakresie odzysku lub unieszkodliwienia (zgodnie z art. 143 ustawy Prawo Ochrony Środowiska),

4.Bezpieczne składowanie odpadów, których nie można w danych warunkach techniczno- ekonomicznych poddać procesom odzysku lub unieszkodliwiania.

Działania te są zgodne z celem nadrzędnym polityki ekologicznej państwa w odniesieniu do gospodarki odpadami, dotyczących zmniejszenia ilości powstających odpadów, odzysku surowców wtórnych oraz bezpiecznego dla środowiska końcowego unieszkodliwiania odpadów niewykorzystanych.

 

Minimalizacja ilości wytwarzanych odpadów komunalnych

 

Działania zmierzające do minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów komunalnych powinny mieć charakter informacyjno-edukacyjny zarówno w systemie formalnym, jak i nieformalnym. Przekazywanie informacji w systemie formalnym odbywa się na zorganizowanych zajęciach. Rozpowszechnienie ulotek, plakatów oraz wykorzystywanie środków masowego przekazu stanowi źródło edukacji ekologicznej mieszkańców gminy.

Treści przekazywane w ramach prowadzonych akcji edukacyjno-informacyjnych powinny dotyczyć:

-            metod minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów,

-            ilości zebranych odpadów w ramach dotychczasowej selektywnej zbiórki surowców wtórnych, odpadów niebezpiecznych, odpadów ulegających biodegradacji,

-            informacji o miejscach i sposobach selektywnej zbiórki oraz terminach odbioru/opróżniania pojemników do selektywnej zbiórki surowców wtórnych oraz pojemników na odpady niebezpieczne i odpady ulegające biodegradacji,

-            oznakowań umieszczanych na opakowaniach.

Ponadto w ramach prowadzonej edukacji dotyczącej minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów należy zachęcać mieszkańców do kupowania towarów  w opakowaniach wielokrotnego użytku oraz w opakowaniach biodegradowalnych, rezygnacji z przedmiotów jednorazowego użytku oraz wykorzystywanie mniej toksycznych produktów.

3.1.6.      Ogólne zasady prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów

Gromadzenie odpadów w miejscu powstawania stanowi pierwszy etap systemu usuwania              i unieszkodliwiania odpadów. Usuwanie odpadów oraz sposób ich przechowywania na terenie nieruchomości ma znaczący wpływ na czystość i stan sanitarny, a tym samym na poziom bytowania mieszkańców. Gromadzenie odpadów powinno stanowić etap krótkotrwały i przejściowy. Odpady gromadzi się w pojemnikach przenośnych, przetaczanych lub przesypowych oraz w workach foliowych. Stosowanie pojemników stałych ze względów sanitarnych oraz technicznych jest niedopuszczalne.

 

Selektywna zbiórka odpadów może odbywać się w następujący sposób:

Zbiórka selektywna "u źródła",

Kontenery ustawione w sąsiedztwie,

Zbiorcze punkty selektywnego gromadzenia – gdzie oprócz odpadów takich jak: makulatura, szkło, tworzywa i metale odbierane powinny być:

-         odpady wielkogabarytowe,

-         odpady budowlane.

 

Do zbiórki odpadów wielkogabarytowych proponowane są następujące rozwiązania:

1. okresowy odbiór bezpośrednio od ich właścicieli oraz stworzenie warunków do zamówienia takiej usługi indywidualnie jako „usługa na telefon”,
2. dostarczanie sprzętu do zakładu unieszkodliwiania odpadów lub centrum recyklingu przez właścicieli własnym transportem,
3. bezpośredni odbiór przez producenta,
4. system wymienny polegający na przekazaniu jeszcze dobrego, ale konstrukcyjnie przestarzałego sprzętu w zamian za egzemplarz nowej generacji.

 

Zbiórką i transportem odpadów budowlanych z miejsc ich powstawania będą się zajmować:

1. wytwórcy tych odpadów np. firmy budowlane, rozbiórkowe, osoby prywatne prowadzące prace remontowe,
2. specjalistyczne firmy zajmujące się zbiórką odpadów.

 

3.1.7.      Proponowany system gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy Racławice w latach 2005-2006, 2007-2010 i 2011-2015

Sposób prowadzenia gospodarki odpadami komunalnymi w latach 2005-2006

 

Do roku 2006, do czasu wybudowania Zakładu Zagospodarowania Odpadów na terenie powiatu miechowskiego, gospodarka odpadami komunalnymi będzie polegała na prowadzeniu selektywnej zbiórki. Selektywna zbiórka odpadów będzie realizowana w zakresie wyodrębniania: szkła, tworzyw sztucznych i metalu (Al) oraz makulatury jak również odpadów niebezpiecznych, wielkogabarytowych i budowlanych.

Na terenie gminy proponuje się stopniowe wdrażanie selektywnej zbiórki odpadów, np. akcyjnie po uprzednim zawiadomieniu mieszkańców. Ponadto proponuje się wydzielanie odpadów organicznych i kompostowanie ich we własnym zakresie.

 

Sposób prowadzenia gospodarki odpadami komunalnymi w latach 2007-2010 i 2011-2015

 

Poniżej przedstawiono dwa warianty systemu prowadzenia gospodarki odpadami w latach 2007-2010 i 2011-2015.

Wariant I

Lata 2007-2010

Proponowany system gospodarki odpadami komunalnymi dla gminy Racławice, zgodnie z Planem Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego, powinien funkcjonować  w oparciu o Zakład Zagospodarowania Odpadów (ZZO).

Zgodnie z powyższym Planem, proponuje się aby gmina Racławice w latach 2007 - 2010 była obsługiwany przez ZZO zlokalizowany na terenie powiatu miechowskiego, a po roku 2010 – przez ZZO zlokalizowany na terenie powiatu olkuskiego.

Niezbędnymi elementami Zakładu Zagospodarowania Odpadów w powiecie miechowskim powinny być:

-         składowisko odpadów,

-         stanowisko doczyszczania, konfekcjonowania i kompaktowania surowców wtórnych,

-         stanowisko rozbiórki odpadów wielkogabarytowych,

-         stanowisko rozdrabniania gruzu budowlanego,

-         Powiatowy Punkt Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (PZON).

 

Przewiduje się wybudowanie na terenie gminy Miechów Zakładu Zagospodarowania Odpadów wraz ze składowiskiem odpadów.

Proponuje się wprowadzenie systemu zbiórki odpadów komunalnych w oparciu o system dwuworkowy.

Ponadto, zgodnie z Planem Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego, proponuje się wprowadzenie selektywnej zbiórki odpadów:

-         wielkogabarytowych,

-         budowlanych

oraz zaleca się wydzielanie odpadów organicznych i kompostowanie ich we własnym zakresie.

 

Wariant II

Wariant ten powinien zostać zrealizowany w przypadku nie podjęcia decyzji o budowie Zakładu Zagospodarowania Odpadów na terenie powiatu miechowskiego.

Lata 2005-2010

Zakłada się, że w latach 2005-2010 gospodarka odpadami komunalnymi na terenie gminy Racławice będzie prowadzona zgodnie założeniami Planu Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego a mianowicie polegać będzie na wprowadzenie selektywnej zbiórki:

-              surowców wtórnych,

-         odpadów wielkogabarytowych,

-         odpadów budowlanych.

Zaleca się na terenie gminy wydzielanie odpadów organicznych i kompostowanie ich we własnym zakresie.

 

Lata 2011-2015

Planuje się, że po roku 2010 gospodarka odpadami komunalnymi w gminie Racławice, będzie prowadzona zgodnie z zasadami przyjętymi w powiecie olkuskim. Zgodnie z Planem Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego, na terenie powiatu olkuskiego planowana jest „budowa Zakładu Zagospodarowania Odpadów w gminie Bolesław na bazie istniejącego składowiska, obejmującego gminy powiatu olkuskiego”.

 

Odpady zgromadzone w Punktach Zbiórki Odpadów będą następnie przewożone do ZZO                    i kierowane odpowiednio na stanowiska doczyszczania, konfekcjonowania i kompaktowania surowców wtórnych, stanowisko rozbiórki odpadów wielkogabarytowych i do Powiatowego Punktu Zbiórki Odpadów Niebezpiecznych (PZON). Odpady tego rodzaju będą odbierane od ludności i z obiektów infrastruktury w sposób obwoźny, indywidualnie lub „na telefon”.

3.2.            SEKTOR GOSPODARCZY

3.2.1.  Odpady powstające w sektorze gospodarczym

Gospodarkę odpadami z sektora gospodarczego opracowano na podstawie danych uzyskanych z Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) w Warszawie, Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego (WUS) w Krakowie, informacji złożonych przez przedsiębiorstwa za rok 2002 do Urzędu Marszałkowskiego oraz ankiet skierowanych bezpośrednio do przedsiębiorstw.

 

Ze względu na specyfikę gminy Racławice ilość zakładów produkcyjnych i tym samym ilość generowanych odpadów jest stosunkowo niewielka.

 

Tabela 3-3            Gospodarka odpadami z sektora gospodarczego w gminie w 2002 roku

Gmina	Ilość odpadów w 2002 roku [Mg]
	wytworzone	magazynowane	odzysk	unieszkodliwiane poza składowaniem	unieszkodliwiane przez składowanie
Racławice	0,2	-	-	0,2	-

3.2.1.1.              Unieszkodliwianie odpadów

Na terenie gminy Racławice nie ma składowisk, na których deponowane są odpady pochodzące z sektora gospodarczego, oprócz odpadów komunalnych powstających w ramach działalności podmiotów gospodarczych. Brak jest również firm zajmujących się unieszkodliwianiem odpadów innymi metodami niż składowanie.

 

3.2.1.2.              Cele i kierunki działań

Cele

Podstawowym celem w gospodarce odpadami wytwarzanymi w sektorze gospodarczym jest:

Minimalizacja wytwarzania odpadów oraz wprowadzanie nowoczesnego systemu ich odzysku               i unieszkodliwiania oraz bezpieczne składowanie odpadów, których odzysk lub unieszkodliwianie jest technicznie niemożliwe lub nieuzasadnione ekonomicznie.

 

Cele krótkoterminowe na lata 2005-2006:

-        zwiększenie ilości odpadów poddawanych odzyskowi lub unieszkodliwianiu poza składowaniem,

-        ograniczenie ilości odpadów kierowanych na składowiska,

-        podnoszenie świadomości ekologicznej przedsiębiorców.

 

Cel długoterminowy na lata 2007-2015:

-        osiągnięcie odzysku odpadów z sektora gospodarczego na poziomie 95%.

 

 

Kierunki działań:

-        zintensyfikowanie działań organizacyjnych i technologicznych umożliwiających maksymalny odzysk odpadów,

-        organizacja systemu zbiórki, gromadzenia i transportu odpadów dla wytwórców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

 

3.2.1.3.       Cele i kierunki działań

Cele

Podstawowym celem w gospodarce odpadami niebezpiecznymi wytwarzanymi w sektorze gospodarczym jest:

Eliminacja bądź minimalizacja zagrożeń wynikających z gospodarowania odpadami niebezpiecznymi jak również minimalizacja wytwarzania tych odpadów oraz wprowadzanie nowoczesnego systemu ich odzysku i unieszkodliwiania oraz bezpiecznego składowania                      w przypadku gdy odzysk lub unieszkodliwianie jest technicznie niemożliwe lub nieuzasadnione ekonomicznie.

 

Cele krótkoterminowe na lata 2005-2006:

-        zwiększenie ilości odpadów niebezpiecznych poddawanych odzyskowi lub unieszkodliwianiu poza składowaniem,

-        ograniczenie ilości odpadów niebezpiecznych kierowanych na składowiska,

-        podnoszenie świadomości ekologicznej przedsiębiorców.

 

Cel długoterminowy na lata 2007-2015:

-        osiągnięcie odzysku odpadów niebezpiecznych z sektora gospodarczego na poziomie 90%.

 

Kierunki działań:

-        zintensyfikowanie działań organizacyjnych i technologicznych umożliwiających maksymalny odzysk odpadów niebezpiecznych,

-        organizacja systemu zbiórki, gromadzenia i transportu odpadów niebezpiecznych dla wytwórców z sektora małych i średnich przedsiębiorstw.

3.2.2        Szczególne grupy odpadów niebezpiecznych wytwarzanych w sektorze gospodarczym.

Spośród dużej grupy odpadów niebezpiecznych szczególnym postępowaniem należy objąć niektóre z nich, a mianowicie: odpadowe oleje, baterie i akumulatory, pestycydy, odpady medyczne i weterynaryjne, zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne oraz odpady zawierające azbest.

 

3.2.4.1.       Odpady z placówek służby zdrowia i weterynaryjnych

3.2.4.1.1 Stan aktualny

Odpady medyczne

Na terenie gminy Racławice źródłem odpadów medycznych jest działający na terenie gminy Ośrodek Zdrowia oraz apteka. Utylizacją tych odpadów zajmuje się firma SANULIT z Krakowa, ul. Foscha 30. Ponadto odpady medyczne w postaci przeterminowanych lekarstw i środków medycznych powstają również  w gospodarstwach domowych.

 

Skład morfologiczny odpadów powstających w placówkach medycznych

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia wśród odpadów powstających placówkach służby zdrowia:

- ok. 75 % - 90 % stanowią odpady nie stwarzające zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi, czyli odpady komunalne,

- ok. 10 % - 25 % stanowią odpady specyficzne dla działalności przedmiotowych placówek, czyli odpady infekcyjne, specjalne, chemiczne, radioaktywne itp.

 

Zgodnie z wymogami ustawy o odpadach w gospodarce odpadami pochodzącymi z placówek opieki zdrowotnej należy podejmować działania zmierzające do minimalizacji powstawania tych odpadów. Wytworzone odpady powinny być poddawane procesom recyklingu materiałowego a dopiero w dalszej kolejności działaniom zmierzającym do unieszkodliwienia termicznego.

 

Odpady weterynaryjne

Odpady weterynaryjne powstają w wyniku badania i leczenia zwierząt lub świadczenia usług weterynaryjnych, a także w związku z prowadzeniem badań naukowych i doświadczeń na zwierzętach. Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów z dnia 27 września 2001 roku, odpady te zostały zakwalifikowane do grupy 18 02 – Odpady                          z diagnozowania, leczenia i profilaktyki weterynaryjnej. Podobnie jak w przypadku odpadów medycznych w działalności placówek weterynaryjnych można wyróżnić odpady o charakterze komunalnym, odpady infekcyjne i specjalne:

- odpady bytowo-gospodarcze, które nie stanowią zagrożenia,

- odpady specyficzne, które ze względu na swój charakter zanieczyszczenia drobnoustrojami mogą stwarzać zagrożenie dla ludzi i środowiska. Do tej grupy odpadów zaliczamy zużyte: materiały opatrunkowe, sprzęt jednorazowy, szczątki pooperacyjne i posekcyjne, materiał biologiczny oraz inne odpady niebezpieczne klasyfikowane jako odpad o kodzie 18 02 02*.

- odpady specjalne, czyli pozostałości cytotoksyków i cytostatyków, przeterminowane środki farmaceutyczne, uszkodzone termometry i świetlówki, odpady srebronośne itp.

Zgodnie z informacją zawartą w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami skład morfologiczny odpadów weterynaryjnych przedstawia się następująco:

- tkanka zwierzęca              -          39 %,

- sprzęt jednorazowy          -          17 %,

- środki opatrunkowe         -          21 %,

- opatrunki gipsowe            -          3 %.

 

Bilans i unieszkodliwianie odpadów weterynaryjnych

Określenie wielkości wytwarzania tych odpadów na terenie gminy Racławice jest bardzo trudne, funkcjonująca placówka weterynaryjnych nie wystąpiła o zezwolenie na wytwarzanie odpadów, ani nie złożyła informacji o wytwarzanych odpadów. W związku z powyższym ilość powstających odpadów weterynaryjnych można tylko szacować w oparciu o wskaźnik wytwarzania specyficznych odpadów weterynaryjnych wynoszący 0,06 Mg/rok/zakład (wg Kompleksowego Programu Gospodarki Odpadami Niebezpiecznymi w Regionie Polski Południowej). Oszacowana ilość wytwarzanych odpadów weterynaryjnych kodzie 18 02 02 dla powiatu miechowskiego wynosi 0,8 Mg. Ilość powstających przeterminowanych wycofanych ze stosowania chemikaliów pochodzących z zakładów weterynaryjnych objętych kodem 18 02 04 szacuje się na poziomie 0,4Mg/rok.

Odpady tkanki zwierzęcej mogą być poddawane procesom grzebania w dołach o minimalnym nadkładzie ziemi 1,5 m, uprzednio zalanych i posypanych środkiem dezynfekującym. Rozwiązanie takie możliwe jest tylko w przypadkach indywidualnych, natomiast w przypadku normalnie funkcjonującego gabinetu weterynaryjnego odpady tego typu powinny być przekazywane do unieszkodliwiania termicznego. Odpady utylizuje Firma G.O.TECH B. Tęcza M Świerżewski; 41-902 Bytom; Ul. Siemiaczowicka 98. Umowa Nr 22/09/Racławice/1/2003.

 

3.2.4.1.3 Cele i kierunki działań

Cele krótkoterminowe 2005-2006

-        ograniczenie negatywnego oddziaływania odpadów medycznych i weterynaryjnych na środowisko,

-        minimalizacja ilości powstających odpadów medycznych i weterynaryjnych,

-        organizacja systemu odbioru i transportu odpadów medycznych i weterynaryjnych niebezpiecznych ze wszystkich placówek medycznych i jednostek opieki weterynaryjnej,

-        organizacja systemu nadzoru i kontroli w zakresie prawidłowego postępowania z odpadami  medycznymi i weterynaryjnymi.

 

Cele długoterminowe 2007-2015

-        organizacja systemu odbioru i transportu odpadów medycznych i weterynaryjnych ze wszystkich placówek medycznych i weterynaryjnych,

-        minimalizacja ilości powstających odpadów medycznych i weterynaryjnych, wymagających termicznego unieszkodliwiania poprzez segregację odpadów „u źródła powstawania”.

 

Działania krótkoterminowe

-        przeprowadzenie kampanii edukacyjnej wśród pracowników służby zdrowia i służb weterynaryjnych, dotyczącej m.in. prawidłowej klasyfikacji odpadów medycznych                                i weterynaryjnych oraz pożądanych zachowań w zakresie gospodarki odpadami niebezpiecznymi,

-        objecie zorganizowanym systemem zbiórki odpadów 50% podmiotów wytwarzających odpady medyczne i weterynaryjne, z terenu gminy,

-        zaprzestanie unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych w instalacjach grzewczych,

-        weryfikacja firm posiadających i ubiegających się o zezwolenie na zbiórkę, transport                  i unieszkodliwienie odpadów medycznych i weterynaryjnych ,

-        wzmożenie działalności kontrolnej w celu wyegzekwowania posiadania przez placówki medyczne i weterynaryjne wszystkich niezbędnych zezwoleń z zakresu gospodarki odpadami oraz aktualnych umów ze specjalistycznymi firmami na zbiórkę, transport i unieszkodliwianie odpadów niebezpiecznych

 

Działania długoterminowe

-        objęcie wszystkich podmiotów z terenu gminy wytwarzających odpady medyczne                         i weterynaryjne zorganizowanym systemem zbiórki odpadów

-        zastosowanie do unieszkodliwiania części odpadów medycznych i weterynaryjnych innych metod niż termiczne.

3.2.4.2        Oleje odpadowe

Źródłami powstawania odpadów olejowych jest motoryzacja i przemysł. Oleje odpadowe pochodzące z rynku motoryzacyjnego to przede wszystkim zużyte oleje silnikowe i oleje przekładniowe, a oleje pochodzące z przemysłu to zanieczyszczone oleje hydrauliczne, przekładniowe i maszynowe. Poza olejami odpadowymi w sektorze gospodarczym występują odpady zanieczyszczone olejami tj. zaolejone szlamy z separatorów olejowych oraz odstojników, zużyte filtry olejowe, zaolejone zużyte sorbenty, trociny, czyściwo oraz opakowania po olejach.

Generalnie powstające w gminie odpady olejowe to oleje odpadowe, szlamy zawierające oleje oraz inne odpady olejowe.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27.09.2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) oleje zostały zaklasyfikowane do grupy 13:

-         13 01 – Odpadowe oleje hydrauliczne,

-         13 02 – Odpadowe oleje silnikowe, przekładniowe i smarowe,

-         13 03 – Odpadowe oleje i ciecze stosowane jako elektroizolatory oraz nośniki ciepła,

-         13 04 – Oleje zęzowe,

-         13 05 - Odpady z odwadniania olejów w separatorach,

-         13 07 – Odpady paliw ciekłych,

-         13 08 – Odpady olejowe nie ujęte w innych podgrupach.

 

3.2.4.2.1 Stan aktualny

W celu uwzględnienia odpadów olejowych powstających w małych podmiotach gospodarczych przyjęto następujące założenia dla wybranych rodzajów odpadów, a mianowicie:

-          13 02 02 i 13 02 03 – ilość olejów silnikowych w samochodach osobowych  powstających przy wymianie wynosi 0,0035 Mg  na 1 samochód,

-          13 05 02 – z jednej stacji benzynowej 0,2 Mg olejów.

 

3.2.4.2.2 Prognozy

Z założeń zawartych w Planie Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego wynika, że w latach 2003 – 2014 ilość powstających odpadów grupy 13 „Oleje odpadowe i odpady ciekłych paliw”, będzie ulegała wzrostowi do roku 2006, a w latach następnych będzie ulegała systematycznemu zmniejszaniu. Przyjmując analogiczny wskaźnik spadku ilości olejów odpadowych powstających w gminie Racławice można założyć co następuje:

ilość odpadów olejowych  w powiecie w roku 2006               ok. 50 Mg

                                                         w roku 2015                 ok. 40 Mg

Spadek możliwych do pozyskania z rynku olejów odpadowych po roku 2006 związany jest                  z prognozowanym zmniejszeniem zapotrzebowania na oleje świeże oraz zwiększeniem czasu ich eksploatacji.

 

3.2.4.2.3 Cele i kierunki działań

Cele

Uzyskanie odzysku olejów smarowych, do roku 2007, w wysokości przynajmniej 50%                    w stosunku do ilości wprowadzanej na rynek i poziomu recyklingu w wysokości 25%.

 

Kierunki działania

Do podstawowych zadań należy zwiększenie stopnia pozyskania olejów odpadowych, szczególnie ze źródeł rozproszonych. Maksymalizacja pozyskiwania odpadowych olejów powinna być realizowana poprzez zorganizowanie zbiórki tych odpadów ze źródeł rozproszonych na poziomie gminy, w planowanych do uruchomienia Wiejskich/Miejskich Punktach Gromadzenia Odpadów. Wsparciem dla tych działań powinna być kampania propagandowo-szkoleniowa w zakresie prawidłowego postępowania z olejami odpadowymi.

3.2.4.3.       Baterie i akumulatory

Zasadnicze rodzaje występujących na rynku polskim chemicznych źródeł prądu to:

- akumulatory ołowiowe,

- akumulatory niklowo-kadmowe wielko- i małogabarytowe,

- baterie pierwotne i pozostałe baterie wtórne.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206) odpadowe baterie i akumulatory zostały sklasyfikowane jako podgrupa 16 06.

W tej podgrupie wyszczególniono następujące rodzaje odpadów:

 

 

Baterie i akumulatory ołowiowe stanowią 90% całkowitej masy odpadów z tej podgrupy i powstają głównie w branży transportowej. Wytwórcami odpadowych akumulatorów są podmioty gospodarcze oraz indywidualni użytkownicy samochodów i ciągników. Pozostałe 10% akumulatorów ołowiowych stanowią źródła zasilania awaryjnego instalacji elektrycznej i sygnalizacyjnej urządzeń w energetyce, telekomunikacji, górnictwie oraz źródła zasilania wózków akumulatorowych, transportowych, podnośników itp.

Baterie i akumulatory niklowo-kadmowe wielkogabarytowe są wykorzystywane jako źródło prądu stałego do podtrzymywania napięcia np. w górnictwie, telekomunikacji, kolejnictwie, czy hutach. Źródła te charakteryzują się długą żywotnością – rzędu 10-12 lat.

Akumulatory niklowo-kadmowe małogabarytowe są wykorzystywane głównie w telefonach bezprzewodowych oraz komórkowych sprzedawanych w latach 1995-2000.

Baterie zawierające rtęć były stosowane w Polsce jeszcze w połowie lat 90-tych. Obecnie firmy produkujące baterie pierwotne nie stosują rtęci.

 

3.2.4.3.1.Stan aktualny

Wykonanie bilansu ilości odpadów akumulatorów ołowiowych jest trudne, głównie z uwagi na fakt, przekazywania tych akumulatorów do różnych firm zajmujących się zbiórką i/lub utylizacją, mających swoje siedziby poza terenem gminy Racławice. Dlatego ilość zużytych akumulatorów ołowiowych oszacowano na podstawie ilości zarejestrowanych samochodów osobowych  i ciężarowych oraz ciągników przy przyjęciu następujących założeń:

- średnia waga akumulatora samochodu osobowego – 12 kg,

- średnia waga akumulatora do samochodów ciężarowych, autobusów i ciągników siodłowych przy uwzględnieniu różnej ilości akumulatorów w pojeździe – 34 kg,

- zmiana akumulatora w samochodzie osobowym – co 3,5 roku,

- zmiana akumulatora w samochodzie ciężarowym – co 3 lata,

- masa zużytych akumulatorów stanowiących źródło prądu stałego jest równa 10% masy złomu akumulatorów ołowiowych pochodzących ze środków transportu.

3.2.4.3.2. Cele i kierunki działań

Cele do 2015 roku

Odzysk z rynku 100% akumulatorów ołowiowych oraz pozostałych baterii i akumulatorów zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 roku w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych (Dz. U. Nr 69, poz.719) w ilości:

-        akumulatory Ni-Cd małogabarytowe – 60%

-        pozostałe baterie – 30%.

 

Kierunki działania

Niezbędne jest usprawnienia gospodarki akumulatorami i bateriami poprzez zorganizowanie ich zbiórki z rozproszonych miejsc powstawania. Obowiązek odzysku z rynku zużytych baterii i akumulatorów został nałożony na podmioty wprowadzające je na rynek, a egzekwowany jest przez zastosowanie opłaty produktowej.

Wskazane jest również rozpowszechnienie wśród społeczeństwa wiedzy na temat zasad prawidłowego postępowania z bateriami i akumulatorami oraz zagrożeń wynikających  w przypadku ich nieprzestrzegania.

3.2.4.5.       Odpady elektryczne i elektroniczne

W krajach Unii Europejskiej obecną strategię w dziedzinie ochrony środowiska określa Dokument VI Program Działań w Ochronie Środowiska Unii Europejskiej na lata 2001-2010 pt.” Environment 2010: Our future, Our choice”. Dyrektywy Unii Europejskiej stanowią jedną z form prowadzenia polityki proekologicznej. Wszystkie państwa członkowskie muszą spełnić cel określony w dyrektywie za pomocą własnych aktów prawnych.

W zakresie odpadów sprzętu elektrycznego i elektronicznego przygotowano dyrektywy lub projekty dyrektyw, które regulują następujące zagadnienia:

-          powtórnego zagospodarowania lub utylizacji odpadów elektronicznych,

-          ograniczeń w stosowaniu substancji niebezpiecznych,

-          proekologicznego projektowania sprzętu elektrycznego i elektronicznego.

Sprzęt elektryczny i elektroniczny jest głównie wykonany z tworzyw sztucznych metali,                  a w mniejszej ilości ze szkła i papieru. Materiały, tj. metale i tworzywa sztuczne, mogą stwarzać zagrożenie dla środowiska naturalnego, w tym ludzi, wynikające z wchłaniania szkodliwych substancji, powstających podczas aktualnie stosowanych metod postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym.

Głównym sposobem postępowania ze zużytym sprzętem elektrycznym i elektronicznym jest składowanie. Głównym czynnikiem stwarzającym duże niebezpieczeństwo pod względem ekologicznym  jest udział w budowie sprzętu elektrycznego i elektronicznego metali ciężkich.

Prawidłowo prowadzona gospodarka odpadowym sprzętem elektrycznym i elektronicznym powinna uwzględniać:

-          selektywną zbiórkę,

-          sortowanie, demontaż oraz przetwarzanie,

-          odzysk lub unieszkodliwianie.

 

3.2.4.5.1 Stan aktualny

Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne generalnie pochodzą z dwóch źródeł: gospodarstw domowych oraz innych użytkowników m.in. z przemysłu, instytucji, biur, handlu. Na terenie gminy Racławice nie prowadzi się zbiórki zużytego sprzętu elektrycznego                               i elektronicznego, brak także danych statystycznych na temat ilości powstających odpadów elektrycznych i elektronicznych oraz ilości sprzętu przekazanego do recyklingu                               w specjalistycznych firmach.

IMBiGS Oddział Zamiejscowy „Centrum Gospodarki Odpadami” na potrzeby PCZ-013-26 „Krajowy system zbiórki  i utylizacji wycofywanych z eksploatacji urządzeń elektrycznych i elektronicznych” dokonał szacunków ilości powstającego w gospodarstwach domowych, w Polsce zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. W szacunkach uwzględniono następujące rodzaje sprzętu:

1.      Drobny sprzęt gospodarstwa domowego m.in. odkurzacze, żelazka, opiekacze i frytownice, roboty kuchenne, czajniki i grzałki, urządzenia do krojenia i rozdrabniania, młynki i ekspresy do kawy, inne drobne urządzenia elektryczne stosowane w gospodarstwie domowym: suszarki i lokówki do włosów, szczotki do zębów, golarki.

2.      Sprzęt komputerowy m.in. komputery osobiste wliczając w to jednostkę centralną komputera, monitor, mysz, klawiaturę, joystic/kierownicę, głośniki, drukarki, urządzenia powielające, modem, komputery typu note-book, komputery typu note-pad, kalkulatory kieszonkowe.

3.      Sprzęt radiowo i telewizyjny m.in. odbiorniki radiowe, odbiorniki telewizyjne, urządzenia zapisu obrazu na taśmę, urządzenia rejestrujące Hi-Fi, walkmeny i przenośne odtwarzacze CD i MP3.

 

3.2.4.5.2 Prognoza

Dynamika wzrostu odpadów elektrycznych i elektronicznych jest znacznie wyższa niż innych rodzajów odpadów. Na podstawie badań zakłada się, że w Unii Europejskiej ilość tych odpadów wzrasta o 3-5% w skali roku.

 

 

3.2.4.5.3. Cele i kierunki działań

Cele

Stworzenie systemu selektywnej zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych jak i ich odzysku i recyklingu oraz zapewnienie oddzielania w pierwszej kolejności substancji, materiałów i elementów będących odpadami niebezpiecznymi.

Odzysk i recykling freonów z zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych zgodnie                z poziomami odzysku i recyklingu do 2007 roku określonymi w Rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2001 roku w sprawie rocznych poziomów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych i poużytkowych.

 

Kierunki działań

·        Organizacja selektywnej zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych na terenie gminy.

Proponowany system zbiórki:

-        od podmiotów gospodarczych – przez dystrybutorów sprzętu elektronicznego, dostarczanie do punktów zbiórki odpadów lub bezpośrednio do zakładów recyklingu  i demontażu,

-        z gospodarstw domowych – poprzez sklepy, odbiór obwoźny lub dostarczanie do punktów zbiórki odpadów.

·        Wprowadzenie systemu przekazywania informacji o wdrażaniu selektywnej zbiórki odpadów elektrycznych i elektronicznych.

·        Rozwój działań w zakresie przedłużenia okresu użytkowania, a mianowicie przekazywanie starszego typu sprzętu innym użytkownikom, konserwacja, naprawa lub modernizacja przy współudziale producentów i organizacji pozarządowych.

3.2.4.6.       Pestycydy

Pestycydy są chemicznymi środkami ochrony roślin i środkami chroniącymi żywność lub człowieka przed szkodnikami.

Zgodnie z katalogiem odpadów (Dz. U. Nr 112, poz. 1206 z 2001 r.) odpadom pestycydowym nadano następujące kody:

-         02 01 08    Odpady agrochemikaliów zawierające substancje niebezpieczne, w tym
                środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności,

-         07 04 80    Przeterminowane środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności,

-         15 01 10    Opakowania zawierające pozostałości substancji niebezpiecznych lub
                 nimi zanieczyszczone,

-         20 01 19 Środki ochrony roślin I i II klasy toksyczności.

 

Odpady te pochodzą z:

-         przeterminowanych preparatów, które zostały wycofane z obrotu i zdeponowano                      w mogilnikach lub magazynach środków ochrony roślin,

-         bieżącej produkcji, dystrybucji i stosowania w rolnictwie.

 

Zagrożeniem dla środowiska ze strony odpadów pestycydowych jest możliwość rozszczelnienia się miejsc ich deponowania, w wyniku czego substancje te mogą przedostać się do gleby, wód powierzchniowych i podziemnych.

 

3.2.4.6.1. Stan aktualny

Na podstawie bieżącej podaży rynkowej środków ochrony roślin i ich wysokich cen szacuje się, że obecnie przeterminowaniu ulegają niewielkie ich ilości. Powstają natomiast odpady opakowaniowe, które zgodnie z ustawą o opakowaniach i odpadach opakowaniowych z dnia 11 maja 2001 roku (Dz. U. Nr 63, poz.638) powinny trafić do producenta lub importera. Zgodnie z ww. ustawą są oni zobowiązani do posiadania zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych, w tym niebezpiecznych (15 01 10*) oraz ich odbioru na własny koszt. Powinno to prowadzić do przechwycenia tego rodzaju odpadów, których system zbierania oparty będzie o punkty sprzedaży.

W grupie tych odpadów zasadniczy problem stanowią środki ochrony roślin zdeponowane                 w mogilnikach. Na terenie gminy Racławice, a mianowicie w miejscowości Klonów zlokalizowany jest 1 mogilnik, przeznaczony do likwidacji, w którym składowane są przeterminowane środki ochrony roślin oraz opakowania po tych środkach. Szacowana ilość odpadów niebezpiecznych o kodach 02 01 08*, 07 04 80*, 15 01 10* i 20 01 19* wynosi ok. 5 Mg.

 

3.2.4.6.2. Cele i kierunki działań

Cele do roku 2006

Likwidacja mogilnika znajdującego się w gminie Racławice (w. Klonów) i rewitalizacja terenu.

Kierunki działań

            W ramach założonych celów związanych z likwidacją mogilnika niezbędne jest uzyskanie środków finansowych na realizację przedmiotowego zadania, przeprowadzenie operacji likwidacji obiektów, rewitalizacji terenu i prowadzenie monitoringu środowiska na terenie, na którym znajdował się mogilnik.

3.2.4.7. Odpady zawierające azbest

Odpady zawierające azbest to odpady powstające przy demontażu wyrobów azbestowo-cementowych lub wyrobów izolacyjnych zawierających azbest.

Azbest stosowany był do produkcji wielu wyrobów przemysłowych. Najwięcej wyrobów azbestowo-cementowych wykorzystywano jako materiały budowlane. Ich usuwanie powoduje powstawanie pyłów azbestu. Aby przeciwdziałać temu należy stosować się do zaleceń i wymogów dotyczących bezpiecznego usuwania i postępowania z odpadami zawierającymi azbest.

Zasady postępowania z tymi odpadami reguluje ustawa o odpadach, ustawa prawo ochrony środowiska, ustawa o zakazie stosowania wyrobów azbestowych oraz rozporządzenia wykonawcze, między innymi: rozporządzenie Ministra Gospodarki w sprawie sposobów bezpiecznego użytkowania oraz warunków usuwania wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 138, poz. 895 z 1998 r.) i rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej dotyczące zasad BHP przy usuwaniu i zabezpieczaniu wyrobów zawierających azbest (Dz. U. Nr 45, poz. 280 z 1998 r.).

 

Źródła powstawania odpadów

            Azbest znajduje się w płytach azbestowo-cementowych falistych i płytach prasowanych płaskich. Płyty faliste stosowane były najczęściej do pokryć dachowych natomiast płyty płaskie stosowano w chłodniach kominowych lub do produkcji ścian osłonowych w budownictwie ogólnym  i przemysłowym. Płyty płaskie jako płyty „karo” były stosowane na pokrycia dachowe lub elewacje.

Rury azbestowo-cementowe wysokociśnieniowe i kanalizacyjne są stosowane często również jako przewody wentylacyjne i dymowo-spalinowe.

 

Rodzaje odpadów

Azbest został uznany jako czynnik kancerogenny. Chorobotwórcze działanie azbestu powstaje w wyniku wdychania włókien azbestu, zawieszonych w powietrzu, np. w trakcie prac demontażowych płyt elewacyjnych, podczas szlifowania wyrobów, cięcia, łamania. Z uwagi na powyższe własności odpady zawierające azbest zaklasyfikowane są jako odpady niebezpieczne.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów odpady zawierające azbest klasyfikowane są następująco:

06 13 04*                   odpady z przetwarzania azbestu

10 11 81*                   odpady zawierające azbest

10 13 09*                    odpady zawierające azbest z produkcji elementów cementowo-azbestowych

15 01 11*                    opakowania z metali zawierające niebezpieczne, porowate elementy wzmocnienia konstrukcyjnego włącznie z pustymi pojemnikami ciśnieniowymi,

16 02 12*                   zużyte urządzenia zawierające azbest

17 06 01*                   materiały izolacyjne zawierające azbest

17 06 05*                   materiały konstrukcyjne zawierające azbest

 

3.2.4.7.1. Stan aktualny

W wyniku usuwania wyrobów zawierających azbest z obiektu budowlanego powstają odpady niebezpieczne, które mogą być unieszkodliwiane wyłącznie poprzez składowanie na odpowiednio przygotowanych do tego celu składowiskach odpadów.

Na terenie gminy nie zostały podjęte zorganizowane działania zmierzające do planowego                    i sukcesywnego usuwania wyrobów zawierających azbest z obiektów budowlanych.

Uprawnienia do prowadzenia prac w zakresie usuwania wyrobów zawierających azbest                       i wytwarzania odpadów niebezpiecznych na terenie powiatu miechowskiego posiadają 3 podmioty gospodarcze, które posiadają stosowną decyzję Starosty Miechowskiego, a mianowicie:

-        Firma Remontowo-Budowlana RAGAR, oś. 1000-lecia 35/16, 31-610 Kraków

-        Zakład Ogólnobudowlany i Instalacji Elektrycznych, Orłów 39a, 32-098 Wężerów

-        EKOCHEM-EKOSERVICE Sp. z o. o. ul. Kościuszki 99, 99-411 Łódź

Na terenie gminy nie ma składowiska na odpady azbestowo-cementowe i nie jest przewidywana budowa takiego obiektu.

Natomiast w województwie małopolskim składowisko odpadów zawierających azbest znajduje się na terenie Zakładów Azotowych S. A. w Tarnowie – Mościcach, którym zarządza Jednostka Ratownictwa Chemicznego Spółka z o.o., ul. Kwiatkowskiego 8, 33-101 Tarnów.

 

3.2.4.7.2 Prognoza

Usuwanie wyrobów z azbestem powinno odbywać się systematycznie, w oparciu                     o przeprowadzoną ocenę stanu technicznego tych wyrobów.

A mianowicie w latach:

-        2005-2012 należy zdemontować 35% całkowitej ilości wyrobów z azbestem z terenu gminy,

-        2013-2022 należy zdemontować 35% całkowitej ilości wyrobów z azbestem,

-        2023-2032 należy zdemontować 30% całkowitej ilości wyrobów z azbestem.

Z uwagi na wysoki koszt usuwania wyrobów z azbestem i unieszkodliwiania odpadów zawierających azbest istotne jest dofinansowanie tych przedsięwzięć podejmowanych przez osoby fizyczne ze środków publicznych oraz środków pomocowych Unii Europejskiej.

 

3.2.4.7.3 Cele i kierunki działań

Cele do roku 2015

Z uwagi na to, że wyroby zawierające azbest stwarzają szczególne zagrożenie dla środowiska           i zdrowia ludzkiego powinny podlegać one sukcesywnej eliminacji przy zachowywaniu specjalistycznych procedur prowadzenia prac. Nadrzędnym celem, zgodnym z „Programem usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terytorium Polski” jest usunięcie takich wyrobów do końca 2032 roku.

 

Kierunki działań

-        opracowanie planu rozmieszczenia na terenie gminy wyrobów zawierających azbest,

-        opracowanie harmonogramu usuwania wyrobów zawierających azbest,

-        podjęcie działań w kierunku sukcesywnego usuwania wyrobów zawierających azbest                    z obiektów budowlanych, przy przestrzeganiu przepisów obowiązujących w tym zakresie,

-        organizacja kampanii informacyjnej o szkodliwości wyrobów z azbestem i konieczności bezpiecznego ich usuwania.

3.3              OGÓLNA OCENA GOSPODARKI ODPADAMI W GMINIE RACŁAWICE

Do zasadniczych nieprawidłowości zaliczyć należy:

-         objęcie zbiórką odpadów komunalnych tylko części mieszkańców gminy,

-         brak dokładnych danych dotyczących wytwarzanych odpadów komunalnych                                i gospodarowania nimi,

-         zbiórka odpadów niesegregowanych, jako dominujący system gromadzenia odpadów,

-         unieszkodliwianie odpadów wyłącznie poprzez składowanie,

-         nie prowadzenie selektywnej zbiórki odpadów, co sprawia, że na składowiska trafia znaczna ilość odpadów stanowiących surowce wtórne,

-         brak systemu zbierania i unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych.

Do innych niedociągnięć w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy zaliczyć należy:

-         brak systemu zbierania padliny, która w większości przypadków jest bezpośrednio zakopywana w ziemi,

-         brak ewidencji odpadów weterynaryjnych i ich zbiórki,

-         brak pełnej inwentaryzacji ilości i miejsc występowania wyrobów azbestowo-cementowych oraz planu usuwania tych wyrobów i gospodarki odpadami zawierającymi azbest.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

4.      HARMONOGRAM WDROŻENIA PLANU ORAZ MOŻLIWOŚCI POZYSKIWANIA ŚRODKÓW FINANSOWYCH NA REALIZACJĘ PRZEDSIĘWZIĘĆ PRZEWIDZIANYCH W PLANIE GOSPODARKI ODPADAMI DLA GMINY RACŁAWICE

Proponowane przedsięwzięcia w dziedzinie gospodarowania odpadami w gminie Racławice obejmują szereg działań pozainwestycyjnych oraz zadań inwestycyjnych.

Zadania pozainwestycyjne dotyczą przede wszystkim :

-         zintensyfikowanie działań organizacyjnych umożliwiających rozwój selektywnej zbiórki odpadów komunalnych z wyodrębnieniem surowców wtórnych, odpadów biodegradowalnych oraz niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych,

-         podjęcia działań związanych ze zwiększeniem skuteczności istniejącego i przyszłościowego systemu gospodarki odpadami,

-         opracowania programów likwidacji odpadów niebezpiecznych,

-         inwentaryzacji i oceny zagrożeń oraz problemów wymagających rozwiązania,

-         inicjowania konieczności wdrażania w przedsiębiorstwach zasad „czystej produkcji”                     i „zarządzania środowiskowego”,

-         wdrażania mechanizmów ekonomicznych stymulujących właściwe zagospodarowanie odpadów,

-         sposobów pozyskiwania funduszy na realizację zaplanowanych przedsięwzięć,

-         edukacji i szkolenia, szczególnie w zakresie zmian w prawodawstwie i postępowania                     z odpadami niebezpiecznymi.

 

Źródła finansowania inwestycji ekologicznych związanych z gospodarką odpadami można podzielić na trzy grupy:

-     publiczne - np. pochodzące z budżetu państwa, gminy lub pozabudżetowych instytucji publicznych,

-     prywatne - np. z banków komercyjnych, funduszy inwestycyjnych,

-     prywatno-publiczne - np. ze spółek prawa handlowego z udziałem gminy.

 

Dominującymi formami finansowania inwestycji ekologicznych są:

-     zobowiązania kapitałowe - kredyty, pożyczki, obligacje, leasing,

-     udziały kapitałowe - akcje i udziały w spółkach,

-     dotacje.

Wymienione formy finansowania mogą występować łącznie.

W Polsce występują najczęściej następujące formy finansowania inwestycji w zakresie gospodarki odpadami:

-     pożyczki, dotacje i dopłaty do oprocentowania preferencyjnych kredytów udzielane przez Narodowy i Wojewódzkie Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,

-     kredyty preferencyjne udzielane np. przez Bank Ochrony Środowiska z dopłatami do oprocentowania lub ze środków donatorów, kredyty komercyjne, kredyty konsorcjalne,

-     zagraniczna pomoc finansowa udzielana poprzez fundacje i programy pomocowe,

-     kredyty międzynarodowych instytucji finansowych,

-     kredyty i pożyczki udzielane przez banki komercyjne,

-     leasing.

 

Fundusze Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej

Zasady funkcjonowania narodowego, wojewódzkich, powiatowych i gminnych funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej określa ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 627 ze zm.).

Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej działa od 1989 r., a w 1993 r. nadano osobowość prawną wojewódzkim funduszom ochrony środowiska i gospodarki wodnej oraz powołano gminne fundusze.

Zasadniczym celem Narodowego Funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć podejmowanych dla poprawy jakości środowiska w Polsce. Główne kierunki jego działalności określa II Polityka Ekologiczna Państwa, natomiast co roku aktualizowane są cele szczegółowe - dokumenty wewnętrzne Narodowego Funduszu, w tym zwłaszcza zasady udzielania pomocy finansowej oraz  lista przedsięwzięć priorytetowych. W zakresie ochrony powierzchni ziemi, w tym ochrony środowiska przed odpadami, zakłada się dofinansowanie zadań inwestycyjnych zgodnych z niżej wymienionymi programami priorytetowymi:

-         Likwidacja uciążliwości starych składowisk odpadów niebezpiecznych.

-         Unieszkodliwianie odpadów powstających w związku z transportem samochodowym oraz zbiórka i wykorzystanie olejów przepracowanych.

-         Przeciwdziałanie powstawaniu i unieszkodliwianie odpadów przemysłowych i odpadów niebezpiecznych.

-         Realizacja międzygminnych i regionalnych programów zagospodarowania odpadów komunalnych.

 

Rolą wojewódzkiego funduszu jest wspieranie finansowe przedsięwzięć proekologicznych                o zasięgu regionalnym, a podstawowym źródłem ich przychodów są wpływy z tytułu opłat za korzystanie ze środowiska i administracyjnych kar pieniężnych.

W każdym województwie WFOŚiGW przygotowują na wzór NFOŚiGW listy zadań priorytetowych, które mogą być dofinansowywane z ich środków oraz zasady i kryteria, które będą obowiązywać przy wyborze zadań do realizacji.

 

Warunki udzielenia dofinansowania:

-     udokumentowane pełne pokrycie planowanych kosztów przedsięwzięcia,

-     wywiązanie się przez Wnioskodawcę z obowiązku uiszczania opłat i kar, stanowiących przychody Narodowego Funduszu oraz wywiązywania się z innych zobowiązań w stosunku do Funduszu,

-     przedsięwzięcie nie może być zakończone,

-     udzielone dofinansowanie nie może przekroczyć kosztów przedsięwzięcia.

Fundusze, oprócz udzielania pożyczek i przyznawania dotacji, zgodnie z art. 411 ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska także mogą:

-     udzielać dopłat do oprocentowania preferencyjnych kredytów i pożyczek,

-     wnosić udziały do spółek działających w kraju,

-         nabywać obligacje, akcje i udziały spółek działających w kraju.

 

              W kryteriach oceny Wniosku o dofinansowanie punktowana jest także pozycja przedsięwzięcia na liście przedsięwzięć priorytetowych wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej.

Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska w dziale II rozdziale 4 określa przeznaczenie środków finansowych funduszy gminnych, powiatowych i wojewódzkich.

I tak środki gminnych funduszy zgodnie z art. 406 ww. ustawy przeznaczone są na:

-     edukację ekologiczną oraz propagowanie działań proekologicznych i zasady zrównoważonego rozwoju,

-     wspomaganie realizacji zadań państwowego monitoringu środowiska,

-     wspomaganie innych systemów kontrolnych i pomiarowych oraz badań stanu środowiska,             a także systemów pomiarowych zużycia wody i ciepła,

-     realizowanie zadań modernizacyjnych i inwestycyjnych, służących ochronie środowiska                i gospodarce wodnej, w tym instalacji lub urządzeń ochrony przeciwpowodziowej i obiektów małej retencji wodnej,

-     urządzanie i utrzymywanie terenów zieleni, zadrzewień, zakrzewień oraz parków,

-     realizację przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami,

-         wspieranie działań przeciwdziałających zanieczyszczeniom,

-         profilaktykę zdrowotną dzieci na obszarach, na których występują przekroczenia standardów jakości środowiska,

-     wspieranie wykorzystania lokalnych źródeł energii odnawialnej oraz pomoc dla wprowadzania bardziej przyjaznych dla środowiska nośników energii,

-     wspieranie ekologicznych form transportu,

-     działania z zakresu rolnictwa ekologicznego bezpośrednio oddziałujące na stan gleby, powietrza i wód, w szczególności na prowadzenie gospodarstw rolnych produkujących metodami ekologicznymi położonych na obszarach szczególnie chronionych na podstawie przepisów ustawy o ochronie przyrody,

-     inne zadania ustalone przez radę gminy, służące ochronie środowiska i gospodarce wodnej, wynikające z zasady zrównoważonego rozwoju, w tym na programy ochrony środowiska.

 

Fundacja EkoFundusz

EkoFundusz jest fundacją powołaną w 1992 r. przez Ministra Finansów dla efektywnego zarządzania środkami finansowymi pochodzącymi z zamiany części zagranicznego długu na wspieranie przedsięwzięć w ochronie środowiska. Dotychczas decyzję o ekokonwersji polskiego długu podjęły Stany Zjednoczone, Francja, Szwajcaria, Włochy, Szwecja i Norwegia. Tak więc EkoFundusz zarządza środkami finansowymi pochodzącymi z ekokonwersji łącznie ponad 571 mln USD do wydatkowania w latach 1992 - 2010.

EkoFundusz jest niezależną fundacją działającą według prawa polskiego, a w szczególności ustawy o fundacjach oraz Statutu. Obecnie Fundatorem jest Minister Skarbu Państwa.

W Statucie EkoFunduszu pięć sektorów ochrony środowiska uznanych zostało za dziedziny priorytetowe. Są nimi:

-     ograniczenie transgranicznego transportu dwutlenku siarki i tlenków azotu oraz eliminacja niskich źródeł ich emisji,

-     ograniczenie dopływu zanieczyszczeń do Bałtyku oraz ochrona zasobów wody pitnej,

-     ograniczenie emisji gazów powodujących zmiany klimatu Ziemi,

-     ochrona różnorodności biologicznej,

-     gospodarka odpadami i rekultywacja gleb zanieczyszczonych.

 

W zakresie gospodarki odpadami priorytetami EkoFunduszu są:

-     tworzenie kompleksowych systemów selektywnej zbiórki, recyklingu i unieszkodliwiania odpadów komunalnych i niebezpiecznych,

-     przedsięwzięcia związane z eliminacją powstawania odpadów niebezpiecznych w procesach przemysłowych i likwidacją składowisk odpadów tego rodzaju,

-     rekultywacja gleb zanieczyszczonych odpadami niebezpiecznymi stanowiącymi zagrożenie dla zdrowia ludzi lub świata przyrody.

We wszystkich pięciu sektorach pomoc finansową EkoFunduszu uzyskać mogą tylko te projekty, które wykazują się wysoką efektywnością, tj. korzystnym stosunkiem efektów ekologicznych do kosztów. Poza tym zalecane jest, aby projekty spełniały przynajmniej jeden           z następujących warunków:

-     wprowadzanie na polski rynek nowych technologii z krajów-donatorów,

-     uruchomienie krajowej produkcji urządzeń dla ochrony środowiska,

-     szczególne znaczenie dla ochrony zdrowia.

EkoFundusz udziela wsparcia finansowego w formie bezzwrotnych dotacji a także preferencyjnych pożyczek. Dotacje uzyskać mogą jedynie projekty dotyczące inwestycji związanych bezpośrednio z ochroną środowiska, a w dziedzinie przyrody również projekty nie inwestycyjne. EkoFundusz nie dofinansowuje badań naukowych, akcji pomiarowych, a także studiów i opracowań oraz tworzenia wszelkiego rodzaju dokumentacji projektowej.

            Z reguły wysokość dotacji dla przedsięwzięć inwestycyjnych obliczana jest ze wskaźników NPV oraz IRR. Jeżeli wniosek o dofinansowanie składa jednostka gospodarcza, dotacja EkoFunduszu z reguły nie przekracza 20% kosztów projektu, a jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach może dochodzić do 30%.

            Gdy inwestorem są władze samorządowe, dotacja może pokryć do 30% kosztów, a dla jednostek budżetowych, podejmujących inwestycje proekologiczne wykraczające poza ich zadania statutowe, dofinansowanie EkoFunduszu może pokryć do 50% kosztów.

            W odniesieniu do projektów, prowadzonych przez pozarządowe organizacje społeczne nie nastawione na generowanie zysków, dotacja EkoFunduszu może pokryć do 80% kosztów                    w projekcie z dziedziny ochrony przyrody i do 50% w inwestycjach związanych z ochroną środowiska.

EkoFndusz może wspierać zarówno projekty dopiero rozpoczynane, jak i będące w fazie realizacji, jeżeli ich rzeczowe zaawansowanie nie przekracza 60%.

Racjonalna gospodarka odpadami została włączona do sektorów priorytetowych EkoFunduszu dopiero w 1998 r.

 

Fundusze Strukturalne, Fundusz Spójności oraz Programy operacyjne

Po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej zaistnieje możliwość finansowania inwestycji w ochronie środowiska z Funduszy Strukturalnych

W ramach jednego z priorytetów Narodowego Planu Rozwoju: Ochrona środowiska                i zagospodarowanie przestrzenne podstawowe znaczenie będzie miało wsparcie inwestycyjne ukierunkowane między innymi na racjonalną gospodarkę odpadami. W zakresie gospodarki odpadami i ochrony powierzchni ziemi wsparcie inwestycyjne w okresie realizacji Narodowego Planu Rozwoju przeznaczone będzie przede wszystkim na budowę, rozbudowę lub modernizację składowisk odpadów komunalnych, systemy selektywnej zbiórki, recyklingu i odzysku odpadów komunalnych, systemy zbiórki i  unieszkodliwiania odpadów niebezpiecznych. Dwa pierwsze kierunki realizowane będą głównie w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego, natomiast trzeci pozostanie domeną działań o charakterze krajowym. Środki finansowe, przeznaczone na rekultywację uciążliwych dla środowiska składowisk, w tym składowisk odpadów przemysłowych dostępne są w ramach środowiskowych funduszy celowych oraz z uwagi na koncentrację przestrzenną i duże koszty takich działań, w ograniczonym zakresie także w ramach ZPORR.

Równolegle z realizacją sektorowych programów operacyjnych i programu regionalnego realizowane będą duże projekty współfinansowane z Funduszu Spójności. Z funduszu tego wsparcie uzyska między innymi sektor środowisko. W ramach tego sektora nastąpi wsparcie gospodarki odpadami komunalnymi, mające na celu stworzenie systemów zbiorki, transportu, odzysku i unieszkodliwienia odpadów komunalnych. W ramach tego priorytetu będą realizowane działania, służące stworzeniu zintegrowanego systemu gospodarki odpadami oraz działania związane z eliminacją zanieczyszczeń azbestem.

Łącznie suma środków publicznych w realizacji Narodowego Planu Rozwoju 2004-2006 wyniesie ponad 20 092 mln Euro, z czego 13 862 mln Euro tj. 69% całości sumy pochodzić będzie ze środków wspólnotowych.

Obok środków publicznych w realizacji Narodowego Planu Rozwoju będą uczestniczyły także środki prywatne - pomoc kierowana do przedsiębiorstw będzie podlegała zasadom konkurencji. Łączna wartość niezbędnego wkładu ze strony podmiotów prywatnych szacowna jest na około 3 165 mln Euro, co podwyższa łączną sumę środków zaangażowanych w realizację NPR do ponad 23 mld Euro.

 

Inne fundacje

-         Agencja Rozwoju Komunalnego w Warszawie,

-         Environmental Know-How Fund w Warszawie,

-         Europejski Fundusz Rozwoju Wsi Polskiej Counterpart Fund w Warszawie,

-         Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej,

-         Polska Agencja Rozwoju Regionalnego,

-         Program Małych Dotacji GEF,

-         Projekt Umbrella.

 

Banki najbardziej aktywnie wspierające inwestycje ekologiczne:

-         Bank Ochrony Środowiska S.A. - statutowo nałożony obowiązek kredytowania inwestycji służących ochronie środowiska,

-         Bank Gdański S.A.,

-         Bank Rozwoju Eksportu S.A.,

-         Polski Bank Rozwoju S.A.,

-         Bank Światowy,

-         Europejski Bank Odbudowy i Rozwoju.

Kredyty bankowe można podzielić na

-     kredyty udzielane ze środków własnych - kredyt komercyjny,

-     kredyty ze środków powierzonych - otrzymanych z innych źródeł na uzgodnionych warunkach,

-     kredyty udzielane ze środków własnych z dopłatą do oprocentowania przez instytucje zewnętrzne.

 

Instytucje leasingowe finansujące gospodarkę odpadami:

-         Towarzystwo Inwestycyjno-Leasingowe EKOLEASING S.A.,

-         BEL Leasing Sp. z o.o.,

-         BISE Leasing S.A.,

-         Centralne Towarzystwo Leasingowe S.A.,

-         Europejski Fundusz Leasingowy Sp. z o.o.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5.      ORGANIZACJA I ZASADY MONITORINGU SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI NA TERENIE GMINY RACŁAWICE

Zarządzanie systemem gospodarki odpadami na terenie gminy Racławice powinno być prowadzone w oparciu o odpowiednie przepisy prawa lokalnego.

Zasady i tryb ogłaszania aktów prawa miejscowego określa ustawa o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 62, poz. 718 i Nr 46, poz. 499).

5.1.            ZASADY ZARZĄDZANIA SYSTEMEM GOSPODARKI ODPADAMI

Zarządzanie systemem gospodarki odpadami w gminie Racławice wynikać będzie                     z ustawowo określonego zakresu zadań poszczególnych szczebli administracji oraz z zadań określonych w Planie Gospodarki Odpadami, zaakceptowanych przez Zarząd Powiatu.

Ponadto Plan Gospodarki Odpadami powinien być skorelowany z systemem planowania obowiązującym na terenie gminy Racławice, m. in. z Programem Ochrony Środowiska, Planem Zagospodarowania Przestrzennego.

 

Zadania w zakresie gospodarki odpadami wynikające z obowiązujących ustaw

 

Zadania gminy wynikają z ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku oraz ustawy     o utrzymaniu czystości i porządku w gminie z dnia 13 września 1996 roku.

Do zadań własnych gminy należy utrzymanie czystości i porządku w gminie oraz m. in. zapewnienie czystości i porządku na swoim terenie, a także tworzenie warunków niezbędnych do ich utrzymania.

Powyższe zadania gmina powinna realizować na podstawie gminnego planu gospodarki odpadami.

Rada gminy, po zasięgnięciu opinii państwowego terenowego inspektora sanitarnego, w drodze uchwały ustala szczegółowe zasady utrzymania czystości i porządku na terenie gminy w zakresie m. in. prowadzenia selektywnej zbiórki odpadów komunalnych, rodzaju urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów komunalnych oraz częstotliwości i sposobu pozbywania się odpadów komunalnych.

 

Aktualizacja Planu Gospodarki Odpadami

Ustawa o odpadach nakłada obowiązek aktualizowania planu nie rzadziej niż raz na 4 lata. Pod koniec 2007 roku należy zaktualizować plan gospodarki odpadami dla gminy Racławice.

 

Raporty z wykonania planu

Wdrażanie Planu Gospodarki odpadami będzie podlegało ocenie w następującym zakresie:

-         określenie stopnia wykonania przedsięwzięć,

-         określenie stopnia realizacji przyjętych celów,

-         oceny rozbieżności między przyjętymi celami i działaniami, a ich wykonaniem,

-         analizy przyczyn tych rozbieżności.

Rada Gminy przygotowuje sprawozdanie z realizacji planu co 2 lata w celu określenia stopnia realizacji planu. Rada Gminy na bieżąco kontroluje postęp w zakresie wdrażania przedsięwzięć określonych w planie.

5.2.            ZASADY MONITORINGU SYSTEMU GOSPODARKI ODPADAMI

Podstawą właściwego systemu oceny realizacji Planu jest prawidłowy system sprawozdawczości oparty na wskaźnikach stanu środowiska i zmiany oddziaływań na środowisko,        a także na wskaźnikach świadomości ekologicznej. Odpowiedni zestaw wskaźników zapewnia sprawne przeprowadzenie monitoringu przedsięwzięć oraz analiz porównawczych i tematycznych, dostarczających rzetelnej informacji o stopniu wdrażania planu.

 

Tabela 5-1Wskaźniki monitoringu Planu Gospodarki Odpadami dla gminy Racławice

Lp.	Wyszczególnienie	Jedn. miary	Sprawozdanie
			miesięczne	kwartalne	roczne
1.	Rejestr podmiotów : -          wytwarzających odpady, -          odzyskujących lub unieszkodliwiających odpady, -          zbierających/transportujących odpady, -          eksportujących odpady poza teren gminy Racławice -          importujących odpady na teren gminy Racławice	ilość   ilość   ilość   ilość   ilość			X   X   X   X   X
2.	Ilość odpadów na terenie gminy Racławice: -          wytworzonych -          poddanych odzyskowi, -          unieszkodliwionych (w tym przez składowanie), -          importowanych, -          eksportowanych	Mg Mg   Mg Mg Mg			X X   X X X
3.	Wykaz innych obiektów, w których  są nagromadzone odpady : -          typ, ilość odpadów, -          powierzchnia całkowita (w tym wykorzystana), -          objętość całkowita (w tym wykorzystana)	Mg   m2   m3			X   X   X

 

 

 

Tabela 5-2            Wskaźniki monitoringu prowadzone przez przedsiębiorstwa odpowiedzialne za zbiórkę, transport, odzysk i unieszkodliwianie odpadów komunalnych

Lp.	Wyszczególnienie	Jedn. miary	Sprawozdanie
			miesięczne	kwartalne	rocznie
1.	Zbiórka odpadów niesortowalnych -          cena, -          ilość gospodarstw objętych zbiórką, -          opinie mieszkańców - pozytywne, negatywne	zł/Mg % ogółu % ogółu	X	X	X X X
2	Selektywna zbiórka surowców wtórnych: -          cena, -          ilość gospodarstw uczestniczących w selektywnej zbiórce, -          efekty selektywnej zbiórki -          opinie mieszkańców -  pozytywne, negatywne	zł/Mg   % ogółu Mg % ogółu	X     X	X     X	X   X X X
3.	Selektywna zbiórka odpadów organicznych: -          cena, -          ilość gospodarstw uczestniczących w selektywnej zbiórce, -          efekty selektywnej zbiórki -          opinie mieszkańców - pozytywne, negatywne	zł/Mg   % ogółu Mg % ogółu	X     X	X     X	X   X X X
4.	Zbiórka odpadów wielkogabarytowych i budowlanych : -          cena, -          ilość gospodarstw uczestniczących w selektywnej zbiórce, -          efekty selektywnej zbiórki -          opinie mieszkańców - pozytywne, negatywne	zł/Mg   % ogółu Mg % ogółu	X     X	X     X	X   X X X
5.	Instalacje, linie do odzysku lub unieszkodliwiania odpadów : -          termin oddania do eksploatacji, -          rodzaj i ilość odpadów poddanych odzyskowi lub unieszkodliwianiu, -          wolne moce przerobowe   Oddziaływanie na środowisko : -          wody gruntowe, -          hałas, -          powietrze   Opinie mieszkańców -pozytywne, negatywne	miesiąc/rok   Mg Mg   %norm dB%norm % normy   % ogółu	X           X	X           X X X	X   X X     X X X   X

           

Tabela    5-3         Wskaźniki monitorowania Planu Gospodarki Odpadami

Lp.	Wskaźnik	Jednostka miary
A. Wskaźniki stanu gospodarki odpadami i zmiany presji na środowisko
1.	Ilość wytwarzanych odpadów komunalnych/1 mieszkańca x rok	kg/M/rok
2.	Udział odpadów z sektora komunalnego deponowanych na składowiskach	%
3.	Udział odzyskiwanych surowców wtórnych w całkowitym strumieniu odpadów komunalnych	%
4.	Udział odpadów z sektora gospodarczego deponowanych na składowiskach	%
5.	Stopień odzysku odpadów przemysłowych	%
6.	Nakłady na gospodarkę odpadami (w tym inwestycyjne i pozainwestycyjne)	mln zł/rok
B. Wskaźniki świadomości ekologicznej
1.	Udział społeczeństwa w działaniach na rzecz poprawy gospodarki odpadami wg oceny jakościowej
2.	Ilość i rodzaj interwencji (wniosków) zgłaszanych przez mieszkańców (np. dzikie wysypiska)
3.	Ilość i rodzaj kampanii edukacyjno-informacyjnych

 

Określenie wskaźników zawartych w tabeli 5-3 wymaga posiadania odpowiednich informacji:

-         pochodzących z monitoringu środowiska (grupa A). Informacje te powinny być opracowane przez odpowiednie służby środowiskowe.

-         pochodzących z przeprowadzenia odpowiednich badań społecznych (grupa B), np. raz na 2 lata. Badania te powinny być prowadzone przez wyspecjalizowane jednostki badania opinii społecznej. Wskaźniki społecznych efektów programu są wielkościami wolnozmiennymi. Są wynikiem badań opinii społecznej i specjalistycznych opracowań służących jakościowej ocenie udziału społeczeństwa w działaniach na rzecz poprawy stanu środowiska, a także ocenie odbioru przez społeczeństwo efektów planu przez ilość i jakość interwencji zgłaszanych do Urzędu Gminy Racławice.

 

Dane analizowane na bieżąco pozwolą na rozpoznanie trudności i ewentualnych opóźnień w realizacji konkretnych przedsięwzięć, szczególnie inwestycyjnych oraz na ocenę zaangażowania poszczególnych ogniw odpowiedzialnych za ich wykonanie.

Natomiast cykliczna aktualizacja danych stworzy korzystne warunki do prowadzenia stałego bilansu odpadów komunalnych wytwarzanych bądź poddawanych procesom odzysku                i unieszkodliwiania na terenie gminy lub poza nią.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6.      EDUKACJA EKOLOGICZNA

Ważnym elementem realizacji Programu Gospodarki Odpadami jest świadomość ekologiczna społeczeństwa, biorącego aktywny udział w procesie zagospodarowania odpadów. Edukacja ekologiczna jest procesem, którego głównym celem jest ukształtowanie aktywnej i odpowiedzialnej postawy mieszkańców gminy w sferze konsumpcji, a także postępowania z odpadami. Edukacja jest typowym procesem kształcenia, który nie powinien ograniczać się do środowiska szkolnego lecz powinien obejmować szerszy krąg ludzi pochodzących z różnych środowisk.

W zakresie gospodarki odpadami świadomość ekologiczna społeczeństwa jest nadal niewystarczająca, dlatego też konieczne jest przeprowadzanie edukacji ekologicznej.

Należy zwrócić uwagę, że dbałość o czyste środowisko zależy przede wszystkim od nas                     i rozpoczyna się już w naszych domach. Główną przyczyną stałego wzrostu ilości odpadów jest polepszający się poziom życia, a co za tym idzie wzrost zużycia różnego rodzaju artykułów – obecnie jest dużo towarów jednorazowych lub takich, które po krótkim czasie są wymieniane na nowe, ze względu na dość drogie i kłopotliwe naprawy.

Stosuje się dwa rodzaje edukacji ekologicznej:

-         formalną obejmującą kształcenie dzieci i młodzieży oraz dorosłych na wszystkich szczeblach kształcenia,

-         nieformalną, która stanowi uzupełnienie edukacji formalnej i jest organizowana wspólnie         z organizacjami o profilu ekologicznym. Edukacja nieformalna odbywa się poprzez organizowanie imprez, konkursów, wycieczek.

6.1.   ELEMENTY SYSTEMU EDUKACJI EKOLOGICZNEJ

Wprowadzając system edukacji ekologicznej należy określić następujące elementy:

Cel prowadzenia edukacyjnego programu gospodarki odpadami

Celem programu jest wykształcenie wśród wszystkich grup społecznych odpowiedzialnych
i świadomych zachowań w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami, poprzez:

-         realizację polityki edukacyjnej i informacyjnej na temat selektywnej zbiórki odpadów             i przez to prowadzenie ekologicznego sposobu życia we własnym domu,

-         przekonywanie do kupowania rzeczy trwałych,

-         wybieranie towarów bezodpadowych oraz posiadających opakowanie łatwo ulegające całkowitej degradacji lub nadające się do utylizacji,

-         rozpowszechnienie wiedzy, dotyczącej możliwości powtórnego wykorzystania odpadów (recykling) oraz wynikających z tego korzyści ekonomicznych,

-         wskazywanie konkretnych działań poprawiających efektywność gospodarki odpadami.

 

Realizacja edukacyjnego programu gospodarki odpadami powinna być finansowana ze środków budżetu gminy i gminnych funduszy zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 27 kwietnia 2001 roku - Prawo ochrony środowiska (Dz. U. Nr 62, poz. 623), art. 406 – 408.

 

Odbiorcy edukacyjnego programu gospodarki odpadami

Ze względu na zróżnicowany poziom wiedzy społeczeństwa na temat gospodarki odpadami prowadzenie programu edukacyjno-informacyjnego powinno być przeprowadzane na różnych poziomach zaawansowania wiedzy oraz dla poszczególnych grup wiekowych.

Wobec powyższego odbiorcami programu edukacyjnego są:

-         dzieci i młodzież,

-         nauczyciele,

-         dorośli

Sposoby i metody realizacji edukacyjnego programu gospodarki odpadami

Realizowanie edukacyjnych programów gospodarki odpadami powinno być:

-         wieloetapowe: krótka kampania w celu osiągnięcia największych i najwcześniej dostrzegalnych efektów, program podstawowy i długoterminowy,

-         skoncentrowane na rozbudzeniu osobistej odpowiedzialności za opłaty naliczane za składowanie odpadów na składowiskach,

-         upowszechniające wiedzę teoretyczną i praktyczną, dotyczącą zagospodarowania odpadów,

-         informujące o sposobach, miejscach i punktach zbiorki odpadów w najbliższej okolicy,

-         propagujące proekologiczne wzorce zachowań.

 

Prawidłowe i efektywne przeprowadzenie procesu edukacji, w celu uzyskania optymalnych osiągnięć, wymaga stosowania środków dydaktycznych, nazywanych  formami przekazu .

Formy przekazu dzielą się na:

-         materiały drukowane: ulotki, wkładki prasowe, broszury, obwieszczenia, powiadomienia służb komunalnych, publikacje w prasie, plakaty, biuletyny, raporty, materiały kształceniowe okolicznościowe pamiątki. Broszury i inne drukowane materiały informacyjne należą do najczęściej używanych środków promocji i edukacji, ze względu na niską cenę oraz fakt, że przemawiają do odbiorcy równocześnie poprzez tekst jak i obraz,

-         audiowizualne: wywiady dla radio i telewizji, pokazy foliogramów, krótkich filmów wideo i programów komputerowych oraz wystawy np. fotograficzne lub plastyczne o tematyce ekologicznej,

-         imprezy promocyjne, m. in.: konferencje prasowe, zebrania mieszkańców, imprezy specjalne, warsztaty, seminaria i konferencje.

 

Wszystkie z wymienionych form przekazu mają swoją specyfikę. Często wybór form przekazu jest kompromisem między przydatnością, a możliwościami finansowymi organizatorów. Często też stosuje się łączenie różnych form przekazu, np. na dużych imprezach promocyjnych. Duże imprezy promocyjne są też doskonałym miejscem rozpowszechniania ulotek i broszur.

 

Pomoc specjalistycznych instytucji i organizacji w edukacji ekologicznej

W realizacji tego przedsięwzięcia powinno się korzystać z pomocy organizacji i instytucji, zajmujących się edukacją ekologiczną.

Na terenie województwa i powiatu funkcjonują różne organizacje ekologiczne, instytuty                   i fundacje mające własne wydawnictwa edukacyjne w formie książek, ulotek czy broszur oraz organizują szkolenia z zakresu ochrony środowiska dla nauczycieli i uczniów.

6.2.            WSKAZÓWKI DO REALIZACJI SYSTEMU EDUKACJI EKOLOGICZNEJ

Całe społeczeństwo gminy Racławice uczestniczyć będzie w wieloletnim programie edukacyjno-informacyjnym związanym z:

-         selektywną zbiórką surowców wtórnych,

-         zbiórką odpadów w systemie dwupojemnikowym.

Program edukacyjny dla dzieci w wieku przedszkolnym przewiduje przygotowanie gazetek ściennych i przedstawień na temat segregacji odpadów. Ta forma spełnia także rolę edukacji ekologiczno – informacyjnej dla rodziców.

W młodszych klasach szkoły podstawowej (kl. I-III), na zajęciach nauczania zintegrowanego, proponuje się stworzenie podobnej ścieżki dydaktycznej oraz przygotowanie przedstawień i konkursów na temat segregacji śmieci.

Program edukacyjny i informacyjny dla starszych uczniów szkół wszystkich typów oprócz realizowania treści ekologicznych zawartych w programach nauczania będzie polegał na:

-         przeprowadzaniu pogadanek przez nauczycieli i specjalistów ds. gospodarki odpadami wraz z rozpropagowaniem ulotek, broszur, kalendarzyków, planów lekcji i innych materiałów reklamowych,

-         cykliczne powtarzanie tematów dotyczących gospodarki odpadami ze szczególnym uwzględnieniem selektywnej zbiórki odpadów.

W ramach zajęć dodatkowych proponuje się:

-         przeprowadzanie konkursów fotograficznych, plastycznych,

-         wykonanie broszur, ulotek i plakatów o tematyce ekologicznej przez uczniów na zajęciach kółka plastycznego czy informatycznego; tworząc broszurę należy pamiętać aby sprawiała wrażenie „broszury otwartej” - dynamicznej i nowoczesnej, czyli przejrzystej i nie przeładowanej tekstem czy też przypadkowymi rysunkami.

 

Nauczyciele stanowią najbardziej specyficzną grupę dorosłych, która kształtuje postawy ekologiczne dzieci i młodzieży oraz pośrednio postawy rodziców.

Zachęca się nauczycieli do tworzenia programów autorskich oraz wprowadzania pojedynczych lekcji w ramach kształcenia szkolnego z zakresu gospodarki odpadami, a także nawiązywania kontaktów międzyszkolnych w formie przedstawień, konkursów, olimpiad.

 

Dla grupy dorosłych mieszkańców celowe jest jedynie rozpowszechnianie ulotek, broszur czy plakatów oraz udzielanie profesjonalnych porad z zakresu racjonalnej gospodarce odpadami.

Tematyka ulotek i plakatów powinna być różnorodna i dotyczyć następujących zagadnień: rodzaje surowców wtórnych, selektywna zbiórka surowców wtórnych, charakterystyka firm prowadzących selektywną zbiórkę, rodzaje pojemników - oznaczenia, harmonogramy wywozu oraz instrukcja określająca jakie odpady i w jakiej postaci należy wrzucać do określonego pojemnika, a jakich nie wolno tam umieszczać oraz sposoby pozbywania się odpadów szczególnie uciążliwych lub niebezpiecznych oraz selektywna zbiórka w systemie dwupojemnikowym, frakcja „sucha” i „mokra, rodzaje pojemników do zbierania frakcji „suchej” i mokrej”, oznakowania, miejsca rozstawienia, harmonogram wywozu, proces kompostowania.

Na pojemnikach do selektywnej zbiórki odpadów powinny znaleźć się wyraźne instrukcje mówiące, jakie rodzaje odpadów należy wrzucać do tego rodzaju pojemników.

Podczas prowadzenia akcji edukacyjnej należy podkreślać korzyści płynące z wybierania produktów w opakowaniach wielokrotnego użytku, nie kupowania produktów nadmiernie opakowanych, wybierania produktów w opakowaniach nadających się do recyklingu, wybierania produktów wytworzonych z surowców wtórnych, używania koncentratów oraz kupowania produktów trwałych.

 

Dla wszystkich mieszkańców powinno się regularnie organizować zbiórkę odpadów lub tworzyć punkty skupu: złomu, puszek po napojach, makulatury, świetlówek, baterii i akumulatorów, sprzętu AGD i innego sprzętu wielkogabarytowego.

Każdą z tych akcji należy poprzedzić rozmieszczeniem afiszy w najbardziej widocznych miejscach oraz rozdawaniem ulotek promocyjnych.

 

 

 

 

 

 

 

 

7.      ANALIZA ODDZIAŁYWANIA PLANU GOSPODARKI ODPADAMI NA ŚRODOWISKO

Przeprowadzenie analizy oddziaływania projektu planu gospodarki odpadami na środowisko wynika z przepisów zawartych w art. 41 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r - Prawo Ochrony Środowiska (Dz. U Nr.62/2001, poz. 627 z późniejszymi zmianami) oraz z Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie  sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr.66, poz.620)

Gmina Racławice obejmująca tereny o wysokich walorach w zakresie warunków do produkcji rolnej oraz turystyczno-krajobrazowych, cechująca się niewielkim zanieczyszczeniem środowiska podlegać powinnna szczególnej ochronie w aspekcie nie pogarszania jej jakości. Stąd tak dużego znaczenia nabiera m.in. prowadzenie prawidłowej gospodarki odpadami na obszarze całej gminy w celu zapobiegania powstawaniu i eliminacji ewentualnych źródeł zagrożeń dla środowiska.

Potencjalnie poważnym problemem w zakresie ochrony środowiska i wpływu na zdrowie ludzi jest sposób demontażu i unieszkodliwiania materiałów budowlanych zawierających azbest.

Biorąc pod uwagę przedstawione w Planie Gospodarki Odpadami cele i działania                     w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy Racławice w perspektywie najbliższych kilkunastu lat pozytywnie należy ocenić zamierzenia, których wdrożenie jednoznacznie przyczyni się do zmniejszenia dotychczasowych obciążeń dla środowiska, wynikających z faktu powstawania odpadów, nieodłącznie towarzyszących bytowaniu ludzi i ich działalności gospodarczej. 

Proponowany system gospodarki odpadami oparty jest na programie wdrażania i realizacji selektywnej zbiórki odpadów.

Zrealizowanie założonych w planie celów, takich jak:

-        uporządkowanie pod względem organizacyjnym systemów zbierania i transportu odpadów ze szczególnym uwzględnieniem problemu niekontrolowanego wprowadzania odpadów komunalnych do środowiska,

-        objęcie wszystkich mieszkańców zorganizowaną zbiórka odpadów komunalnych,

-        rozwój selektywnej zbiórki odpadów wielkogabarytowych i odpadów remontowo-budowlanych,

-        wdrożenie selektywnej zbiórki odpadów biodegradowalnych i zdecydowane zmniejszenie ilości tych odpadów deponowanych na składowisku,

-        objęcie wszystkich mieszkańców selektywną zbiórką surowców wtórnych,

-        minimalizacja tymczasowego składowania osadów ściekowych na terenie oczyszczalni ścieków

-        osiągniecie w roku 2015 założonych limitów odzysku i recyklingu odpadów wielkogabarytowych 54%, budowlanych 44% i niebezpiecznych 54% przyczyni się do osiągnięcia konkretnych korzyści ekologicznych.

Poprawa organizacji zbiórki odpadów w postaci objęcia nią wszystkich mieszkańców gminy zapobiegnie:

-        powstawaniu tzw. „dzikich wysypisk”, które mają ogromny wpływ na zanieczyszczenia wód powierzchniowych i podziemnych, gleb oraz powstawanie odorów.

-        niekontrolowanemu spalaniu odpadów na powierzchni gruntów oraz w paleniskach domowych powodując zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego.

 

Usprawnienie organizacji selektywnej zbiórki odpadów z podziałem na odpady niebezpieczne, surowce wtórne, odpady biodegradowalne, wielkogabarytowe przyczyni się do poprawy stanu środowiska powiatu poprzez:

-        stworzenie możliwości ponownego wykorzystania odpadów,

-        zmniejszenie ilości odpadów biodegradowalnych deponowanych na składowisku i skierowanie ich do kompostowania co przyczyni się do zmniejszenia uciążliwości dla środowiska przyrodniczego wysypisk oraz spowoduje uzyskiwanie materiału znajdującego zastosowanie  w gospodarce,

-        zmniejszenie ilości odpadów deponowanych na składowisku i tym samym ograniczenie terenów zajmowanych przez składowiska oraz wydłużenie czasu ich eksploatacji.

W zakresie przeciwdziałania i minimalizacji ilości wytwarzanych odpadów należy oprócz działań edukacyjnych nakierowanych na przydomowe kompostowanie frakcji odpadów komunalnych ulegających biodegradacji duży  nacisk położyć na zastępowanie opakowań jednorazowych opakowaniami wielokrotnego użytku wszędzie tam gdzie jest to tylko możliwe.

W wyniku realizacji Planu Gospodarki Odpadami praktycznie nie będą występowały oddziaływania negatywne wynikające z przyjętych rozwiązań szczegółowych.

Założone cele i podstawowe kierunki działań przedstawione w Planu Gospodarki Odpadami są zgodne z dyrektywami Unii Europejskiej, Polityką Ekologiczną Państwa, Krajowym Planem Gospodarki Odpadami oraz Planem Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego. Planowane działania zmierzają do osiągnięcia celów ustalających zarówno terminy, jak i ilości odzyskiwanych, poddawanych recyklingowi i unieszkodliwianych odpadów.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

8.         STRESZCZENIE

Celem opracowania Planu Gospodarki Odpadami dla gminy Racławice jest przedstawienie aktualnego stanu gospodarki odpadami dla poszczególnych rodzajów odpadów, określenie potrzeb w zakresie gospodarki odpadami wynikających z diagnozy aktualnego stanu, przedstawienie prognozy wymaganych zmian w zakresie gospodarki odpadami oraz sformułowanie celów i zadań  w perspektywie czasowej.

 

Głównym źródłem powstawania odpadów komunalnych związanych z działalnością bytową człowieka są przede wszystkim gospodarstwa domowe oraz obiekty użyteczności publicznej.

Z uwagi na skład, właściwości technologiczne oraz warunki i miejsca powstawania wyróżnia się następujące rodzaje odpadów komunalnych:

-         odpady domowe związane z bytowaniem ludzi w domach mieszkalnych,

-         odpady z obiektów użyteczności publicznej i obsługi ludności,

-         odpady wielkogabarytowe,

-         odpady z budowy, remontów i demontażu.

 

Uchwały Rady Gminy Racławice sprawie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku  w gminie regulują sposób prowadzenia gospodarki odpadami na terenie gminy.

Gospodarka odpadami na terenie gminy Racławice polega na odbiorze przez specjalistyczne firmy wywozowe odpadów komunalnych niesegregowanych. Odpady komunalne niesegregowane są zbierane do koszy.

PPHU „TAMAX” Tadeusz Cieślak z Sędziszowa wywozi odpady z terenu gmin Kozłów i Racławice. Odpady wywożone są poza teren powiatu miechowskiego, na składowisko odpadów w Borszowicach (na terenie gminy Sędziszów, województwo świętokrzyskie).

Odpady powstające w sektorze gospodarczym w wyniku różnorodnych procesów technologicznych stanowią duży strumień odpadów wytwarzanych w gminie Racławice. Gospodarkę odpadami z sektora gospodarczego opracowano na podstawie danych uzyskanych z Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOŚ) w Warszawie, Wojewódzkiego Urzędu Statystycznego (WUS) w Krakowie, informacji złożonych przez przedsiębiorstwa za rok 2002 do Urzędu Marszałkowskiego oraz ankiet skierowanych bezpośrednio do przedsiębiorstw.

Obowiązujące od 1 stycznia 2003 r. rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 11 grudnia 2001 r  w sprawie zakresu informacji oraz wzorów formularzy służących do sporządzania i przekazywania zbiorczych zestawień danych (Dz. U. Nr 152, poz.1737) nakłada obowiązek sporządzania i przekazywania do Urzędu Marszałkowskiego zbiorczych zestawień danych, dotyczących wytwarzania i gospodarowania odpadami. Na podstawie danych uzyskanych za rok 2002 ma być tworzona wojewódzka baza danych o odpadach.

 

Podstawowym celem w gospodarce odpadami wytwarzanymi w sektorze gospodarczym jest:

Minimalizacja wytwarzania odpadów oraz wprowadzanie nowoczesnego systemu ich odzysku i unieszkodliwiania oraz bezpieczne składowanie odpadów, których odzysk lub unieszkodliwianie jest technicznie niemożliwe lub nieuzasadnione ekonomicznie.

 

Obecny system gospodarki odpadami komunalnymi w znacznym stopniu odbiega od obowiązujących standardów i nie spełnia wymagań zawartych w obowiązujących w kraju aktach prawnych jak i w dyrektywach Unii Europejskiej.

Do zasadniczych nieprawidłowości zaliczyć należy:

-         objęcie zbiórką odpadów komunalnych tylko części mieszkańców gminy,

-         brak dokładnych danych dotyczących wytwarzanych odpadów komunalnych                                 i gospodarowania nimi,

-         zbiórka odpadów niesegregowanych, jako dominujący system gromadzenia odpadów,

-         unieszkodliwianie odpadów wyłącznie poprzez składowanie,

-         istnienie i funkcjonowanie na terenie gminy składowisk odpadów nie posiadającego uregulowanego stanu formalno-prawnego, wpływającego szczególnie niekorzystnie na środowisko, ze względu na brak odpowiednich zabezpieczeń technicznych.

Do innych niedociągnięć w zakresie gospodarki odpadami na terenie gminy Racławice zaliczyć należy:

-         brak systemu zbierania padliny, która w większości przypadków jest bezpośrednio zakopywana w ziemi,

-         brak ewidencji odpadów weterynaryjnych i ich zbiórki,

-         brak pełnej inwentaryzacji ilości i miejsc występowania wyrobów azbestowo-cementowych oraz planu usuwania tych wyrobów i gospodarki odpadami zawierającymi azbest,

-         brak zbiórki odpadów wielkogabarytowych, elektrycznych i elektronicznych,  zawierających azbest, odpadów opakowaniowych, w tym po materiałach niebezpiecznych np. środkach ochrony roślin.

 

Plan Gospodarki Odpadami powinien być skorelowany z systemem planowania obowiązującym na terenie gminy Racławice, m. in. z Programem Ochrony Środowiska, (którego jest częścią).

 

Ustawa o odpadach nakłada obowiązek aktualizowania planu nie rzadziej niż raz na 4 lata. Pod koniec 2007 roku należy zaktualizować plan gospodarki odpadami dla gminy Racławice.

 

Wdrażanie Planu Gospodarki odpadami będzie podlegało ocenie w następującym zakresie:

-         określenie stopnia wykonania przedsięwzięć,

-         określenie stopnia realizacji przyjętych celów,

-         oceny rozbieżności między przyjętymi celami i działaniami, a ich wykonaniem,

-         analizy przyczyn tych rozbieżności.

 

Przy wyborze wskaźników środowiskowych określających stopień wdrożenia założeń ujętych            w planie uwzględniono możliwość monitorowania stopnia realizacji i efektów wdrażania Planu Gospodarki Odpadami w gminie Racławice. Istnieje możliwość korygowania zaprojektowanego zestawu wskaźników w trakcie prowadzenia monitoringu, w zależności od bieżących potrzeb. Dane analizowane na bieżąco pozwolą na rozpoznanie trudności i ewentualnych opóźnień w realizacji konkretnych przedsięwzięć, szczególnie inwestycyjnych oraz na ocenę zaangażowania poszczególnych ogniw odpowiedzialnych za ich wykonanie.

Cykliczna aktualizacja danych stworzy korzystne warunki do prowadzenia stałego bilansu odpadów komunalnych wytwarzanych bądź poddawanych procesom odzysku i unieszkodliwiania na terenie gminy lub poza nią.

 

Ważnym elementem realizacji Programu Gospodarki Odpadami jest świadomość ekologiczna społeczeństwa, biorącego aktywny udział w procesie zagospodarowania odpadów. Edukacja ekologiczna jest procesem, którego głównym celem jest ukształtowanie aktywnej i odpowiedzialnej postawy mieszkańców gminy w sferze konsumpcji, a także postępowania  z odpadami. Edukacja jest typowym procesem kształcenia, który nie powinien ograniczać się do środowiska szkolnego lecz powinien obejmować szerszy krąg ludzi pochodzących z różnych środowisk.

W zakresie gospodarki odpadami świadomość ekologiczna społeczeństwa jest nadal niewystarczająca dlatego też konieczne jest przeprowadzanie edukacji ekologicznej.

Należy zwrócić uwagę, że dbałość o czyste środowisko zależy przede wszystkim od nas                     i rozpoczyna się już w naszych domach. Główną przyczyną stałego wzrostu ilości odpadów jest polepszający się poziom życia, a co za tym idzie wzrost zużycia różnego rodzaju artykułów – obecnie jest dużo towarów jednorazowych lub takich, które po krótkim czasie są wymieniane na nowe, ze względu na dość drogie i kłopotliwe naprawy.

Stosuje się dwa rodzaje edukacji ekologicznej:

-         formalną obejmującą kształcenie dzieci i młodzieży oraz dorosłych na wszystkich szczeblach kształcenia,

-         nieformalną, która stanowi uzupełnienie edukacji formalnej i jest organizowana wspólnie z organizacjami o profilu ekologicznym. Edukacja nieformalna odbywa się poprzez organizowanie imprez, konkursów, wycieczek.

Celem programu jest wykształcenie wśród wszystkich grup społecznych odpowiedzialnych                 i świadomych zachowań w zakresie racjonalnej gospodarki odpadami, poprzez:

-         realizację polityki edukacyjnej i informacyjnej na temat selektywnej zbiórki odpadów             i przez to prowadzenie ekologicznego sposobu życia we własnym domu,

-         przekonywanie do kupowania rzeczy trwałych,

-         wybieranie towarów bezodpadowych oraz posiadających opakowanie łatwo ulegające całkowitej degradacji lub nadające się do utylizacji,

-         rozpowszechnienie wiedzy, dotyczącej możliwości powtórnego wykorzystania odpadów oraz wynikających z tego korzyści ekonomicznych,

-         wskazywanie konkretnych działań poprawiających efektywność gospodarki odpadami.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

9.      BIBLIOGRAFIA

 

1.      Geografia regionalna Polski, J. Kondracki, PWN, Warszawa 2000,

2.      Krajowy Plan Gospodarki Odpadami, Monitor Polski, Nr 11 z dnia 28 lutego 2003,

3.      Plan Gospodarki Odpadami dla województwa małopolskiego, strona internetowa Urzędu Marszałkowskiego w Krakowie,

4.      Plan Gospodarki Odpadami dla Powiatu Miechowskiego na lata 2004-2015,

5.      Kompleksowy program gospodarki odpadami niebezpiecznymi w regionie Polski południowej, Katowice 2002,

6.      Strategia gospodarki odpadami komunalnymi, M. Żygadło, Polskie Zrzeszenie Inżynierów  i Techników Sanitarnych, 2002,

7.      Podręcznik Gospodarki Odpadami, B. Bilitewski, G. Hardtle, K. Marek, „Siedel-Przywarecki” Sp. z o.o., Warszawa 2003,

8.      Dokumenty końcowe „Konferencji Narodów Zjednoczonych „Środowisko i rozwój”, Rio de Janeiro”, Instytut Ochrony Środowiska, Warszawa, 1993,

9.      Materiały szkoleniowe Instytutu Gospodarki Odpadami , pt. „Program zrównoważonego rozwoju i ochrony środowiska. Plan gospodarki odpadami”, Katowice, 2000,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

POS.DOC