PLAN GOSPODARKI ODPADAMI
DLA GMINY SUŁOSZOWA
SPIS TREŚCI:
I. WSTĘP 2
1.1. Podstawa prawna opracowania 3
1.2. Zakres opracowania 3
II. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY 4
2.1. Budowa geologiczna 4
2.2. Warunki hydrogeologiczne 4
2.3. Wody powierzchniowe 4
2.4. Formy ochrony przyrody 4
2.5. Dane administracyjne i demograficzne 4
2.6. Zagospodarowanie terenu 5
III. AKTUALNA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE
5
3.13. Gmina Sułoszowa 5
IV. OCENA AKTUALNEGO STANU GOSPODARKI ODPADAMI W SKALI GMINY
4.1. Sektor komunalny 6
4.2. Sektor gospodarczy 12
4.3. Odpady powstające zarówno w sektorze komunalnym
jak i gospodarczym 13
V. PROGNOZA ZMIAN SKŁADU ILOŚCIOWEGO ODPADÓW 13
5.1. Sektor komunalny 13
5.2. Sektor gospodarczy 14
5.3. Pozostałe odpady 15
VI. CELE I KIERUNKI DZIAŁAŃ 17
VII. DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO POPRAWY SYTUACJI W ZAKRESIE
GOSPODARKI ODPADAMI 18
7.1. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów 19
7.2. Działania zmierzające do ograniczenia ilości deponowanych na
składowiskach odpadów, w tym ulegających biodegradacji i ich negatywnego
oddziaływania na środowisko 19
7.3. Działania wspomagające prawidłowe postępowanie z odpadami
w zakresie zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania
odpadów w szczególności innych niż niebezpieczne 19
7.4. Plan redukcji ilości odpadów ulegających biodegradacji kierowanych
na składowiska komunalne 20
7.5. Plan zamykania składowisk odpadów innych niż niebezpieczne
i obojętne 20
7.6. Harmonogram i zakres działań oraz instytucje odpowiedzialne
za jego realizację 20
VIII. PROJEKTOWANY SYSTEM GOSPODARKI ODPADAMI 21
IX. SZACUNKOWE KOSZTY INWESTYCYJNE, EKSPLOATACYJNE
ORAZ POZAINWESTYCYJNE PROPONOWANEGO SYSTEMU 22
X. SYSTEM MONITORINGU I OCENY REALIZACJI ZAMIERZONYCH
CELÓW 25
XI. MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE 26
WSTĘP
1.1. Podstawa prawna opracowania
Plan gospodarki odpadami (PGO) realizowany jest w oparciu o Uchwałę Nr 129 Rady
Ministrów z dnia 29 października 2002 r., w której podano, że gminne plany gospodarki
odpadami zostaną przygotowane i przyjęte do 30 czerwca 2004r.
1.2. Zakres opracowania
Zakres merytoryczny, sposób i formę planu gospodarki odpadami określa §3 Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 kwietnia 2003 r. w sprawie sporządzania planów gospodarki odpadami (Dz. U. Nr 66 z 17.04.2003.). Zgodnie z cytowanym Rozporządzeniem PGO będzie uwzględniał podstawowe informacje charakteryzujące gminę z punktu widzenia gospodarki odpadami, w tym:
– położenie geograficzne oraz warunki przyrodnicze, hydrogeologiczne i hydrologiczne,
– sytuację demograficzną i gospodarczą.
Na tym tle zostanie przedstawiony aktualny stan gospodarki odpadami uwzględniający:
· rodzaje, ilości i źródła powstawania wszystkich odpadów, w szczególności odpadów innych niż niebezpieczne,
· rodzaje i ilości odpadów poddawanych poszczególnym procesom odzysku,
· rodzaj i ilość odpadów poddawanych poszczególnym procesom unieszkodliwiania,
· istniejące systemy zbierania wszystkich odpadów,
· wykaz podmiotów prowadzących działalność w zakresie zbierania, odzysku oraz unieszkodliwiania odpadów.
Analiza aktualnej gospodarki odpadami posłuży do przedstawienia diagnozy stanu oraz oceny funkcjonowania systemu zbierania, transportu, wykorzystywania i unieszkodliwiania w tym składowania różnych rodzajów odpadów w skali gminy. W drugim etapie prac zostanie podany zakres działań niezbędnych do poprawy funkcjonowania systemu gospodarki odpadami obejmujący:
· zapobieganie powstawaniu odpadów,
· ograniczenie ilości wytwarzanych odpadów i ich negatywnego oddziaływania na środowisko,
· prawidłowe postępowanie z odpadami podczas zbierania, transportu, odzysku i ich unieszkodliwiania, w szczególności odpadów innych niż niebezpieczne,
· plan redukcji ilości odpadów komunalnych ulegających biodegradacji, kierowanych na składowiska odpadów,
Następnym etapem prac będą założenia prognostyczne, w tym wynikające z przewidywanych zmian demograficznych i gospodarczych. Po sformułowaniu planowanych do osiągnięcia celów i programu działań przedstawiony zostanie:
· projektowany system gospodarki odpadami, w szczególności gospodarki odpadami innymi niż niebezpieczne, w tym odpadami komunalnymi, uwzględniający ich zbieranie, transport, odzysk i unieszkodliwianie,
· szacunkowe koszty inwestycyjne i eksploatacyjne proponowanego systemu, szacunkowe koszty realizacji poszczególnych działań oraz sposoby finansowania realizacji zamierzonych celów,
· system monitoringu i oceny realizacji zamierzonych celów pozwalający na określenie sposobu oraz stopnia realizacji celów i zadań zdefiniowanych w planie gospodarki odpadami.
Strategie, cele, zadania oraz proponowany system gospodarki odpadami na terenie gminy będą zgodne z odnośnymi wytycznymi przedstawionymi w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami na lata 2003-2010 [1] dla województwa małopolskiego oraz wytycznymi zawartymi w Powiatowym Planie Gospodarki Odpadami.
II. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA GMINY
2.1. Budowa geologiczna
Budowa geologiczna obszaru gminy jest bardzo urozmaicona. Cały teren gminy położony jest na Jurze Krakowsko-Częstochowskiej, która stanowi część Wyżyny Śląsko – Krakowskiej tworzącej rozległą płytę utworów górnojurajskich. Prawie cały obszar gminy pokrywają warstwy czwartorzędowe o zmiennej miąższości; zbudowane z glin, pyłów, iłów, piasków i żwirów.
2.2. Warunki hydrogeologiczne
Z opisaną w uprzednim rozdziale budową geologiczną związane są poziomy wodonośne. Występuje tu zbiornik wód podziemnych (GZWP), którego zasięg znacznie przekracza obszar gminy:
GZWP 326 – Krzeszowice-Pilica (w utworach jurajskich),
Zdecydowana część ludności gminy prawie 100% korzysta z zasobów wód podziemnych. Zasoby wymienionych GZWP zaliczono do wód podatnych na degradację, a więc wymagających szczególnej ochrony.
2.3. Wody powierzchniowe
Obszar gminy prawie w całości należy do dorzecza Górnej Wisły. Przez gminę Sułoszowa przepływa rzeka Prądnik która jest lewobrzeżnym dopływem Wisły.
Obszar gminy podzielony jest na trzy zlewnie;
§ zlewnia rzeki Prądnik – obejmuje część Sułoszowej II, Sułoszowa I, Wola Kalinowska i znaczna część wsi Wielmoża.
§ Zlewnia rzeki Dłubni – obejmuje niewielką część wsi Wielmoża
§ Zlewnia rzeki Przemszy – obejmuje Sułoszowa dział III oraz niewielką część Sułoszowej dział II
Wielkość zasobów wód powierzchniowych gminy jest niewielka. Przeważająca część zasobów wód powierzchniowych gminy wymaga szczególnej ochrony, gdyż są one zlokalizowane na terenie Ojcowskiego parku Narodowego bądź jego otuliny.
2.4. Formy ochrony przyrody
W gminie tereny objęte prawną ochroną przyrody zajmują powierzchnię 508,3 ha, co stanowi 9,5% jego obszaru /obszar gminy – 5338 ha/. Otulina OPN stanowi 1904 ha.
Oznacza to że ok.36 % terenu gminy należy do obszarów cennych przyrodniczo oraz posiadających wyjątkowe walory krajobrazowo-kulturowe. Są to tereny wymagające szczególnej ochrony przed zaśmiecaniem, na którym w pierwszej kolejności należy podjąć działania ograniczające negatywne oddziaływania odpadów na środowisko oraz inicjatywy wspomagające prawidłowe postępowanie z powstającymi tu odpadami.
2.5. Dane administracyjne i demograficzne
Gmina Sułoszowa składa się z 3 wsi i 5 sołectw
Według danych US w Krakowie powierzchnia gminy wynosi ok. 53 km2. Łączna ilość mieszkańców wynosiła na koniec 2003 r. 5939 osób, co stanowiło około 2,5 % ogólnej liczby mieszkańców powiatu krakowskiego - /liczba mieszkańców powiatu - 237 238/.
2.6. Zagospodarowanie terenu
Według danych US [2] ponad 78% ogólnej powierzchni gminy stanowią użytki rolne, w tym:
grunty orne – 3971 ha
sady – 17 ha
łąki i pastwiska – 206 ha
Obszarowo na terenie gminy przeważa rolnictwo. Lasy i grunty leśne zajmują obszar 379 ha (7%) i położone są na terenach zachodnich gminy oraz pokrywają stoki doliny Prądnika.
W Gminie w 2003 r. zarejestrowanych było 324 ogółem podmiotów gospodarczych, co pozwala na zaliczenie gminy do słabo uprzemysłowionych w woj. małopolskim.
Na terenie gminy brak jest większych zakładów przemysłowych
Przez gminę Sułoszowa przebiegają dwie drogi wojewódzkie o numerach; 773 i 794 oraz 4 drogi powiatowe o numerach; 18181, 18116, 18117 i 18281 których pobocza są często zaśmiecane
III. AKTUALNA GOSPODARKA ODPADAMI KOMUNALNYMI W GMINIE
Do opracowania niniejszego rozdziału wykorzystano:
· Wybrane dane o powiatach i gminach województwa małopolskiego w 2001 r., Urząd Statystyczny w Krakowie, Kraków 2002.
· Strona internetowa GUS –
· Podział terytorialny województwa małopolskiego. Małopolski Urząd Wojewódzki, Wydz. Organizacji i Nadzoru, Kraków 1999.
· Słownik geograficzno-krajobrazowy Polski. PWN, Warszawa 1992.
Inne materiały źródłowe.
Ocena funkcjonowania gospodarki odpadami w gminie
¨ Wyposażenie posesji w pojemniki na odpady
- około 95 % gospodarstw
¨ Częstotliwość opróżniania pojemników
- przeciętnie 1 raz w miesiącu
¨ Selektywne zbieranie odpadów
- jeden raz na kwartał szkło i plastik
- okresowo metale i odzież
- okresowo przeterminowane odczynniki ze szkół
¨ “Dzikie” wysypiska odpadów – nielicznie występują na terenie gminy, ale nie są zinwentaryzowane, zwykle są to zaśmiecone obrzeża rzek i dróg, nieużytki, lasy, parowy
W Powiatowym Planie Gospodarki Odpadami wielkość obliczeniową przyjęto znacznie niższą od powszechnie stosowanej tj. 1m 3 / Ma/rok lub 250 kg/Ma/rok, gdyż z przeprowadzonych w ramach Powiatowe ?o Planu Gospodarki Odpadami badań oraz wartości podanych w WPGO [1] wynika, że ludność ziemskiego powiatu krakowskiego “wytwarza” mało odpadów bytowych. Gmina Sułoszowa ma charakter rolniczy i dlatego organiczne odpady są głównie wykorzystywane w gospodarstwach domowych (np. kompostowanie, spalanie). W związku z powyższym przyjęto następujący wskaźnik minimalny, którego nie osiąganie świadczyć może o nieprawidłowej gospodarce odpadami, w tym ich wyrzucaniu w miejsca niedozwolone.
· Wskaźnik dla gmin wiejskich – 0,5 m3/Ma/rok lub 100 kg/Ma/rok
· W 2003r. gmina osiągnęła wskaźnik - .0,3..m3/mieszkańca /rok
3.1. Gmina Sułoszowa
Gmina o powierzchni 53 km2 położona jest w północno-zachodniej części powiatu krakowskiego, w obrębie Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, na Płaskowyżu Ojcowskim, w odległości 37 km od Krakowa. Część obszaru Gminy znajduje się w obrębie Ojcowskiego Parku Narodowego. W skład Gminy wchodzi 5 sołectw, liczących 5948 mieszkańców (112 na 1 km2).
Gospodarka Gminy jest typu rolniczo-hodowlanego, brak większych zakładów produkcyjnych lub przetwórczych, ogółem zarejestrowanych jest 324 podmiotów gospodarczych.
Zasady gospodarki odpadami reguluje pakiet Uchwał Rady Gminy w Sułoszowej (Nr VII/57/99, Nr XI/87/99, Nr XI/88/99, Nr XV/118/00, Nr XVI/127/00, oraz dotyczące gospodarki ściekami - Nr IX/63/03, Nr IX/64/03, Nr X/75/03). Ok. 95% gospodarstw domowych posiada pojemniki na odpady, opróżniane raz w miesiącu przez 3 specjalistyczne firmy (zał. 1), posiadające odpowiednie zezwolenia Urzędu Gminy. Odpady te wywożone są na składowisko w Ujkowie Starym (gm. Bolesław, pow. olkuski). Selekcja odpadów ogranicza się do szkła i tworzyw sztucznych. Nie są osobno odbierane odpady budowlane ani zawierające substancje szkodliwe lub niebezpieczne. Odpady z placówek służby zdrowia są raz w miesiącu odbierane i utylizowane przez wyspecjalizowaną firmę “LOBBE” z Sosnowca. Odpady poubojowe odbierane są przez firmę Małopolska Sp..z o.o.w Krakowie “SARIA”
W 2002 r. z terenu Gminy wywieziono 408 Mg odpadów (69 kg/Ma/r) co stanowi ok. 69% wielkości wskaźnikowej. Nie została wprawdzie przeprowadzona kompleksowa inwentaryzacja dzikich wysypisk, ale podczas wizji lokalnych nie stwierdzono dużych lub uciążliwych miejsc nielegalnego składowania odpadów.
IV. OCENA AKTUALNEGO STANU GOSPODARKI
ODPADAMI W GMINIE
4.1. Sektor komunalny
Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami [1] podaje, że w 2001 roku z gmin powiatu krakowskiego wywieziono 25,8 tys. Mg odpadów komunalnych. Wśród 17 gmin powiatu krakowskiego Sułoszowa należy do grupy gmin o przeciętnym wskaźniku ilości wywożonych odpadów przypadających na 1 mieszkańca. Przeprowadzone badania ankietowe wykazały, że w 2002 r. z gmin powiatu krakowskiego wywieziono 29,7 tys. Mg odpadów bytowych i zebranych selektywnie surowców wtórnych (głównie złomu metali, szkła, papieru i plastiku). Ilość wywiezionych odpadów była 1,45 tys. Mg niższa od wielkości obliczeniowej uwzględniającej specyfikę niezbyt zamożnych gmin wiejskich. W związku z tym należy stwierdzić że gospodarka odpadami komunalnymi w gminie jest dziedziną w której pozostaje jeszcze dużo do zrobienia.
4.1.1. Źródła powstawania odpadów
Odpady komunalne i komunalnopodobne są związane z potrzebami bytowymi ludności i powstają głównie:
· w gospodarstwach domowych,
· w infrastrukturze społecznej np. szkoły, przedszkola itp., budynkach użyteczności publicznej np. urzędy, biura i inne instytucje,
· podczas prowadzenia różnego typu działalności gospodarczej np. handlowej, usługowej, rzemieślniczej oraz w drobnej wytwórczości,
· w restauracjach, barach, obiektach turystycznych, kulturalnych i rekreacyjnych,
· na ogólnodostępnych terenach otwartych np. ulice, place, parki i inne tereny zielone, cmentarze.
4.1.2. Ilości i rodzaje powstających odpadów
Oszacowanie masy poszczególnych strumieni odpadów oparto na wskaźnikach podanych w WPGO [1]. Wykazały one, że głównym składnikiem odpadów komunalnych są:
· różnego typu opakowania łącznie 6,5 tys. Mg/r ~21,4%
· odpady budowlane 4,45 tys. Mg/r ~14,5%
· odpady z opalania mieszkań 4,13 tys. Mg/r ~14,4%
· odpady organiczne 4,03 tys. Mg/r ~14,0%
· tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe) 2,9 tys. Mg ~10,1%.
Zgodnie ze wskaźnikami z WPGO [1] przyjęto, że ze wsi wywozi się znacznie mniej odpadów organicznych niż z miast, ale relatywnie powstaje znacznie więcej odpadów z opalania mieszkań oraz budowlanych (tab. 6).
Tabela 6. Szacunkowa masa poszczególnych strumieni odpadów w roku 2002
|
Typ odpadów |
Miasta |
Miasta mniejsze i gminy podmiejskie |
Wsie |
Łącznie |
% |
|
|
tys. Mg / rok |
|
|
Domowe odpady organiczne |
1,32 |
1,17 |
1,54 |
4,03 |
14,02 |
|
Odpady zielone |
0,24 |
0,16 |
0,30 |
0,70 |
2,43 |
|
Papier i tektura (nieopakowaniowe) |
0,38 |
0,41 |
0,77 |
1,56 |
5,43 |
|
Opakowania z papieru i tektury |
0,63 |
0,60 |
1,06 |
2,29 |
7,96 |
|
Opakowania wielomateriałowe |
0,07 |
0,07 |
0,12 |
0,26 |
0,90 |
|
Tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe) |
0,71 |
0,71 |
1,48 |
2,90 |
10,09 |
|
Opakowania z tworzyw sztucznych |
0,24 |
0,23 |
0,47 |
0,94 |
2,27 |
|
Tekstylia |
0,18 |
0,18 |
0,40 |
0,76 |
2,64 |
|
Opakowania ze szkła i szkło nieopakow. |
0,45 |
0,50 |
1,35 |
2,30 |
8,00 |
|
Metale |
0,18 |
0,18 |
0,30 |
0,66 |
2,30 |
|
Opakowania z blachy stalowej |
0,07 |
0,07 |
0,12 |
0,26 |
0,90 |
|
Opakowania z aluminium |
0,02 |
0,02 |
0,06 |
0,10 |
0,35 |
|
Odpady mineralne |
0,21 |
0,27 |
0,89 |
1,37 |
4,76 |
|
Odpady z opalania mieszkań |
0,56 |
0,87 |
2,70 |
4,13 |
14,37 |
|
Odpady wielkogabarytowe |
0,32 |
0,39 |
1,06 |
1,77 |
6,16 |
|
Odpady budowlane |
0,62 |
0,89 |
2,94 |
4,45 |
15,49 |
|
Odpady niebezpieczne |
0,05 |
0,04 |
0,18 |
0,27 |
0,94 |
|
ŁĄCZNIE |
6,25 |
6,76 |
15,74 |
28,75 |
100,00 |
4.1.3. Funkcjonujące systemy zbierania i transportu odpadów
Odpady z gospodarstw domowych jednorodzinnych są gromadzone w pojemnikach blaszanych lub plastikowych o pojemności 0,11 – 0,125 m3. Przy zabudowie wielorodzinnej, obiektach użyteczności publicznej, handlowej oraz przy innych większych instytucjach z reguły znajdują się większe pojemniki o objętości 1,1 – 2,2 m3. Kontenery duże o pojemności 6-7 m3 są obecnie eliminowane ze względów higienicznych i estetycznych. Aktualnie duże kontenery są głównie używane do zbierania odpadów wielkogabarytowych przy cmentarzu oraz budowlanych.
Częstotliwość wywożenia odpadów komunalnych zaliczono do niezadowalających, gdyż opróżnianie pojemników raz w miesiącu praktycznie uniemożliwia zbieranie “mokrych” odpadów organicznych, które po takim okresie zagniwają i są źródłem powstawania odorów.
Pojazdy odbierające odpady są najczęściej dostosowane do rodzajów pojemników używanych w danej gminie. Większość “śmieciarek” posiada układ do automatycznego opróżniania pojemników. Odpady bytowe są odbierane i wywożone przez 3 firmy, posiadającą zezwolenie Wójta Gminy na prowadzenie tego typu działalności. Odpady są transportowane bezpośrednio na składowiska, rzadziej do punktów ich gromadzenia.
Surowce wtórne, głównie: szkło, plastiki, makulatura, metale są gromadzone w specjalnych workach plastikowych o objętości 0,11 – 1,25 m3 umieszczonych w gospodarstwach domowych czyli “u źródła”.
4.1.4. Rodzaje i ilości odpadów zbieranych selektywnie przekazywanych do recyklingu lub unieszkodliwienia
Wyniki badań ankietowych wskazują, że w powiecie dość powszechnie funkcjonuje zbieranie surowców wtórnych, odpadów wielkogabarytowych oraz gromadzenie i przekazywanie do unieszkodliwienia pokryć dachowych zawierających azbest. Odnośne dane zestawiono w tabeli 7. Wymienione w tabeli 7 odpady komunalne (bez grupy inne) zaliczono do następujących rodzajów:
20 01 01 – papier i tektura
15 01 01 – opakowania z papieru i tektury
20 01 02 – szkło
15 01 07 – opakowania ze szkła
20 01 39 – tworzywa sztuczne
15 02 02 – opakowania z tworzyw sztucznych
20 01 40 – metale
15 01 04 – opakowania z metali
20 01 10 i 20 01 11 – odzież i tekstylia
20 03 07 – odpady wielkogabarytowe
20 01 23* – urządzenia zawierające freony
20 01 35* i 20 01 36 – urządzenia elektryczne i elektroniczne zawierające niebezpieczne składniki oraz inne niż 20 01 35
17 09 04 – zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu nie zawierające substancji niebezpiecznych
17 06 01* – materiały izolacyjne zawierające azbest (głównie dachy)
18 01 – odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki medycznej
18 02 – odpady z diagnozowania, leczenia i profilaktyki weterynaryjnej.
Dla odpadów zaklasyfikowanych do grupy inne oznaczenia kodowe podano w odnośnej rubryce.
Tabela 7. Odpady komunalne zbierane selektywnie
|
|
Surowce wtórne |
Odpady wielkogabarytowe |
Odpady budowlane |
Odpady |
Inne odpady (wyszczególniono jakie) |
|
|
papier, tektura, opak. papierowe |
szkło, gł. opak. białe i kolorowe |
tworzywa sztuczne w tym opakow. |
metale, opakowania metalowe |
odzież, tekstylia |
meble |
lodówki |
pralki, kuchenki |
radia, telewizory itp. |
nie zawierające subst. niebezp. |
zawierające azbest lub inne |
z placówek służby zdrowia |
weterynaryjne |
|
|
1 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
7 |
8 |
9 |
10 |
11 |
12 |
13 |
14 |
15 |
|
SUŁOSZOWA |
¾ |
+ |
+ |
¾ |
¾ |
¾ |
¾ |
¾ |
¾ |
¾ |
¾ |
+ |
¾ |
¾ |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Objaśnienia: + tak
¾ nie
Ilości zebranych selektywnie i przekazanych do recyklingu surowców wtórnych podano w tabeli 8. Zestawione ilości stanowią 6,6% masy odpadów wywiezionych z terenu gminy.
Tabela 8. Zestawienie ilości zebranych selektywnie surowców wtórnych (wg informacji z Urzędów Gmin)
|
Rodzaj odpadów |
Ilość Mg/r |
|
papier i tektura oraz opakowania z papieru i tektury |
~ |
|
szkło (stłuczka) i opakowania ze szkła (gł. butelki i słoiki) w tym białe i kolorowe |
3,7 |
|
tworzywa sztuczne i opakowania z tworzyw sztucznych |
3,8 |
|
metale i opakowania z metalu, w tym puszki aluminiowe |
16,9 |
|
RAZEM |
24,4 |
4.1.5. Rodzaje i ilość odpadów unieszkodliwianych
Aktualnie na obszarze powiatu głównym sposobem unieszkodliwiania odpadów komunalnych jest ich deponowanie na składowiskach. Odpady zmieszane posiadają różnorodny skład uzależniony od ich pochodzenia np. miasto czy wieś (tab. 6) oraz od tego czy na terenie danej gminy prowadzi się selektywne zbieranie odpadów. Zgodnie z załącznikiem do Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie rodzajów odpadów, które mogą być składowane w sposób nieselektywny (Dz. U. 02.191.1595) na komunalne składowiska mogą być kierowane następujące zmieszane odpady:
– kod 20 02 02 – gleba i ziemia, w tym kamienie,
– kod 20 02 03 – inne odpady nie ulegające biodegradacji,
– kod 20 03 01 – nie segregowane, zmieszane odpady komunalne,
– kod 20 03 02 – odpady z targowisk,
– kod 20 03 03 – odpady z czyszczenia ulic i placów,
– kod 20 03 04 – szlamy ze zbiorników bezodpływowych służących do gromadzenia nieczystości,
– kod 20 03 06 – odpady ze studzienek kanalizacyjnych,
– kod 20 03 07 – odpady wielkogabarytowe,
– kod 20 03 99 – odpady komunalne nie wymienione w innych podgrupach,
– kod 17 01 01 – odpady betonu oraz gruz betonowy z rozbiórek i remontów,
– kod 17 01 02 – gruz ceglany,
– kod 17 01 03 – odpady innych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia,
– kod 17 01 07 – zmieszane odpady z betonu, gruzu ceglanego, odpadowych materiałów ceramicznych i elementów wyposażenia nie zawierające substancji niebezpiecznych,
– kod 17 01 80 – usunięte tynki, tapety, okleiny itp.,
– kod 17 01 81 – odpady z remontów i przebudowy dróg,
– kod 17 01 82 – inne nie wymienione odpady,
– kod 17 02 01 – odpady z budowy, drewno,
– kod 17 02 02 – odpady z budowy, szkło,
– kod 17 02 03 – odpady z budowy, tworzywa sztuczne,
– kod 17 04 11 – kable nie zawierające ropy naftowej, smoły i innych substancji niebezpiecznych,
– kod 17 05 04 – gleba i ziemia, w tym kamienie, nie zawierające substancji niebezpiecznych,
– kod 17 05 06 – urobek z pogłębiania, nie zawierający substancji niebezpiecznych,
– kod 17 05 08 – tłuczeń torowy, kruszywo, nie zawierający substancji niebezpiecznych,
– kod 17 06 04 – materiały izolacyjne, nie zawierające substancji niebezpiecznych i nie zawierające azbestu,
– kod 17 08 02 – materiały konstrukcyjne zawierające gips, nie zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi,
– kod 17 09 04 – zmieszane odpady z budowy, remontów i demontażu, nie zanieczyszczone substancjami niebezpiecznymi i nie zawierające rtęci i PCB,
Do składowania selektywnego przeznaczone odpady:
– kod 20 01 01 – papier i tektura,
– kod 20 01 02 – szkło,
– kod 20 01 08 – odpady kuchenne ulegające biodegradacji,
– kod 20 01 10 – odzież,
– kod 20 01 11 – tekstylia,
– kod 20 01 25 – oleje i tłuszcze jadalne,
– kod 20 01 28 – farby, tusze, farby drukarskie, kleje, lepiszcze i żywice nie zawierające substancji niebezpiecznych,
– kod 20 01 30 – detergenty nie zawierające substancji niebezpiecznych,
– kod 20 01 32 – leki inne niż wymienione w 20 01 31,
– kod 20 01 34 – baterie i akumulatory inne niż wymienione w 20 01 33,
– kod 20 01 39 – tworzywa sztuczne,
– kod 20 01 40 – metale,
– kod 20 01 41 – odpady zmiotek wentylacyjnych,
– kod 20 01 80 – środki ochrony roślin poza środkami o I oraz II klasie toksyczności (bardzo toksyczne i toksyczne np. herbicydy, insektycydy),
– kod 20 01 99 – inne nie wymienione frakcje zbierane w sposób selektywny,
– kod 20 02 01 – odpady ulegające biodegradacji.
Na składowiska komunalne nie mogą być wywożone odpady:
– występujące w postaci ciekłej, w tym odpady zawierające wodę w ilości powyżej 95% masy całkowitej, z wyłączeniem szlamów,
– o właściwościach wybuchowych, żrących, utleniających i łatwopalnych,
– medyczne i weterynaryjne,
– powstające w wyniku prac naukowo-badawczych, rozwojowych lub działalności dydaktycznej, które nie są zidentyfikowane lub są nowe i których oddziaływanie na środowisko jest nieznane,
– opony i ich części, z wyłączeniem opon rowerowych i opon o średnicy zewnętrznej większej niż 1400 mm.
Aktualnie na składowiska komunalne wywożone są zarówno odpady, które mogą być tam deponowane jak i odpady przeznaczone do selektywnego zbierania i ponownego wykorzystania, a także niebezpieczne wymagające specjalistycznego unieszkodliwiania.
Orientacyjne ilości odpadów deponowanych na składowiskach podano w tab. 4 i 5.
Do najczęściej powstających w gospodarstwach domowych i obiektach użyteczności publicznej odpadów niebezpiecznych należą baterie, zużyte świetlówki i inne odpady zawierające rtęć (np. termometry), przeterminowane lekarstwa oraz odpady opakowaniowe i budowlane zawierające substancje zaliczane do niebezpiecznych.
Z terenu gminy są zbierane i przekazywane do unieszkodliwiania odpady niebezpieczne; odpady z rozbiórki i demontażu zawierające azbest – od 2004r., (kod: 17 06 01* i 17 06 05*), a także odczynniki chemiczne ze szkół (kod:
16 05 06*, 16 05 07* i 16 05 08*) oraz inne odbierane przez placówki handlowe i usługowe.
Odrębną grupą odpadów są osady ściekowe. W procesie oczyszczania ścieków powstają trzy rodzaje odpadów, które muszą być odprowadzone z oczyszczalni. Każda oczyszczalnia produkuje różne ilości odpadów, poniżej podano wielkości orientacyjne:
19 08 01 – skratki – np. 0,08 m3 l/1000 m3 ścieków,
19 08 02 – zawartość piaskowników – np. 0,015 m3 l/1000 m3 ścieków,
19 08 05 – ustabilizowane komunalne osady ściekowe – np. 30,0 m3 l/1000 m3 ścieków.
Sprawą szczególnie istotną jest ilość powstających osadów, bowiem nakłady finansowe na ciągi technologiczne do ich przeróbki w średnich i dużych oczyszczalniach stanowią aż ok. 30-40% kosztów inwestycyjnych i do 50% kosztów eksploatacyjnych całej oczyszczalni [Oleszkiewicz, 1998]. Powstające w oczyszczalniach ilości osadów uwodnionych (99% wody) są bardzo duże, o czym mogą świadczyć poniższe dane:
Ilość uwodnionego (99% wody) osady z oczyszczalni o przepustowości 10 000 m3/d
|
Oczyszczalnia |
Ilość osadu |
% dopływu ścieków surowych |
|
|
m3 / d |
kg s,m, / d |
|
|
mechaniczno-biologiczna |
273 |
2733
tj. 997 Mg/r |
2,7 |
Uruchomiona w 2003 roku oczyszczalnia w Woli Kalinowskiej Zebrane dane z Urzędów Gmin wykazały olbrzymie zróżnicowanie ilości produkowanych odpadów, tj. od ok. 1 Mg/r (dla oczyszczalni o Qśr = 200 m3/d), aż do 756 Mg/r (dla oczyszczalni o Qśr = 200 m3/d). Oczywistym jest, że dane te są bardzo różne dla poszczególnych obiektów i zależą głównie od technologii oczyszczania, ale także od stosowanych koagulantów, wapna, biologicznego przygotowania osadu, temperatury, wieku osadu itd.
Obliczona dla powiatu ilość osadów powstających na funkcjonujących oczyszczalniach ścieków wynosiła 1331 Mg/r. Osady te pochodzą z obiektów o łącznej przepustowości 9000 m3/d, które obsługują zaledwie 30% mieszkańców powiatu. Duża masa odpadów świadczy o ich niezadowalającym odwodnieniu osadów ściekowych.
4.1.6. Charakterystyka instalacji do odzysku i unieszkodliwienia odpadów
Z terenu gminy odpady komunalne wywożone są na wysypisko zlokalizowane w odległości ok. 20 km na terenie powiatu Olkuskiego w Ujkowie Starym – gm. Bolesław
4.1.7. Podmioty prowadzące działalność w zakresie zbierania, odzysku i unieszkodliwiania odpadów
Prawie wszystkie gminy (15) do firm, spółek itp. prowadzących działalność z zakresu gospodarki odpadami zaliczyły tylko podmioty gospodarcze posiadające zezwolenie na wywóz nieczystości stałych lub płynnych albo na zbieranie i transport poszczególnych grup odpadów wyszczególnionych w decyzjach Starostwa Powiatowego w Krakowie lub Burmistrza czy Wójta Gminy (zał. 1 p.1). Tylko Gmina Czernichów i Skawina podały przedsiębiorstwa prowadzące działalność polegającą na zbieraniu, odzysku i unieszkodliwianiu odpadów (zał. 1 p. 2.1 i 2.2). Informacje o działalności tego typu firm na terenie innych gmin są niepełne. Ponadto obserwuje się dużą fluktuację podmiotów gospodarczych prowadzących działalność z zakresu zbierania odpadów i dlatego zostały one tylko wymienione w załączniku 1 poz. 2.1. Natomiast przedsiębiorstwa zajmujące się odzyskiem i unieszkodliwianiem odpadów omówiono w poprzednim rozdziale (4.1.6.).
W ramach PGO dla powiatu krakowskiego przygotowano wytyczne do zbudowania komputerowej bazy danych, która będzie na bieżąco aktualizowana przez pracowników Wydziału Ochrony Środowiska, Rolnictwa i Leśnictwa Starostwa Powiatowego w Krakowie. Baza ta będzie aktualnym wykazem średnich i małych podmiotów gospodarczych wytwarzających odpady oraz prowadzących działalność z zakresu zbierania, wykorzystywania i unieszkodliwiania różnych rodzajów odpadów.
4.2. Sektor gospodarczy
4.2.1. Źródła powstawania oraz rodzaje i ilości wytworzonych odpadów
Z przeprowadzonych analiz wynika, że w Polsce największe ilości odpadów przemysłowych powstają w przemyśle wydobywczym, energetyce oraz przemyśle rolno-spożywczym (Monitor Polski Nr 11 z dnia 28 lutego 2003 r.). W gminie brak jest przedsiębiorstw wytwarzających odpady a należących do wymienionych uprzednio gałęzi przemysłu.
Pozostałe ~3% odpadów powstaje w sektorze małych i średnich przedsiębiorstw. Ta sprawa powstawania odpadów jest z reguły pomijana w danych statystycznych. Z uwagi na duże trudności w uzyskaniu wiarygodnych danych oraz kontrolowania działalności niedużych firm zagadnienia te powinny zostać szczegółowo uwzględnione w gminnych planach gospodarki odpadami. Umożliwi to objęcie perspektywicznym systemem gospodarki odpadami również średnich i małych podmiotów gospodarczych.
4.2.2. Gospodarka odpadami przemysłowymi
Odpady inne niż niebezpieczne
W gminie brak jest tego typu odpadów
Odpady niebezpieczne
W gminie brak jest tego typu odpadów
4.2.3. Podmioty prowadzące działalność w zakresie odzysku lub unieszkodliwiania odpadów
W gminie brak przedsiębiorstw wykorzystujących odpady do celów produkcyjnych w tym odzysku energii (spalanie) i surowców oraz unieszkodliwiających odpady niebezpieczne,
4.3. Odpady powstające zarówno w sektorze komunalnym jak i gospodarczym
Do tej grupy zaliczono:
· odpady opakowaniowe,
· odpady pochodzące z użytkowania, napraw oraz złomowania pojazdów mechanicznych i wycofane z użytkowania pojazdy,
· baterie i akumulatory,
· zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne.
Orientacyjne, aktualne dane stanowiące punkt wyjściowy do prognoz podano w rozdz. V.
V. PROGNOZA ZMIAN SKŁADU ILOŚCIOWEGO
ODPADÓW
5.1. Sektor komunalny
5.1.1. Odpady stałe
Zmiany w ilości wytwarzanych odpadów będą wynikały głównie ze wzrostu liczby ludności oraz zakładanej poprawy standardu życia mieszkańców. Przewidywane do wytworzenia w okresie 2003-2014 typy i ilości odpadów komunalnych, w tym opakowaniowych podano w tabeli 11. Do wykonania obliczeń wykorzystano “Prognozę demograficzną GUS” (2000) oraz zestawienia rocznych mas przewidywanych do wytworzenia odpadów z WPGO [1]. Cytowane dane pozwoliły na oszacowanie perspektywicznych ilości wytwarzanych odpadów komunalnych oraz wskaźnika jednostkowego (w kg/Ma/r). Dynamikę przyrostu ogólnej masy odpadów w latach 2003-2014 oraz ilości odpadów wytwarzanych przez 1 mieszkańca przedstawiono na wykresie.
Największy przyrost przewiduje się w grupie odpadów:
· budowlanych
– pomiędzy 2003-2006 r. o prawie 25%
- pomiędzy 2006-2010 o dalsze ~26%
· niektórych opakowaniowych (lp. 4, 5, 7 i 9 – tab. 11)
– pomiędzy 2003-2006 r. o około 12%
- pomiędzy 2006-2010 o dalsze 17%
WPGO [1] wyraźniejsze zmniejszenie ilościowe zakłada jedynie dla odpadów z opalania mieszkań (popioły) – tab. 11.
Tabela 11. Prognoza ilości powstających w powiecie krakowskim odpadów komunalnych (w tys. Mg/rok)
|
Lp. |
Typ odpadów |
R o k |
|
|
|
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
2014 |
|
1. |
Domowe odpady organiczne |
4,09 |
4,16 |
4,22 |
4,26 |
4,28 |
4,31 |
4,35 |
4,38 |
4,37 |
|
2. |
Odpady zielone |
0,71 |
0,73 |
0,74 |
0,76 |
0,77 |
0,79 |
0,80 |
0,82 |
0,82 |
|
3. |
Papier i tektura (nieopakowaniowe) |
1,59 |
1,62 |
1,64 |
1,66 |
1,67 |
1,69 |
1,70 |
1,72 |
1,72 |
|
4. |
Opakowania z papieru i tektury |
2,40 |
2,54 |
2,67 |
2,81 |
3,00 |
3,12 |
3,28 |
3,45 |
4,21 |
|
5. |
Opakowania wielomateriałowe |
0,27 |
0,28 |
0,29 |
0,30 |
0,32 |
0,33 |
0,35 |
0,37 |
0,45 |
|
6. |
Tworzywa sztuczne (nieopakowaniowe) |
2,94 |
2,98 |
3,01 |
3,01 |
3,01 |
3,01 |
3,01 |
3,01 |
2,76 |
|
7. |
Opakowania z tworzyw sztucznych |
0,99 |
1,03 |
1,08 |
1,14 |
1,19 |
1,25 |
1,31 |
1,38 |
1,65 |
|
8. |
Tekstylia |
0,77 |
0,79 |
0,81 |
0,82 |
0,84 |
0,86 |
0,87 |
0,88 |
0,92 |
|
9. |
Opakowania ze szkła i szkło nieopakowaniowe |
2,34 |
2,39 |
2,43 |
2,48 |
2,52 |
2,57 |
2,61 |
2,69 |
3,07 |
|
10. |
Metale |
0,67 |
0,67 |
0,68 |
0,68 |
0,68 |
0,68 |
0,68 |
0,68 |
0,68 |
|
11. |
Oakowania z blachy stalowej |
0,27 |
0,28 |
0,29 |
0,29 |
0,30 |
0,31 |
0,32 |
0,32 |
0,36 |
|
12. |
Opakowania z aluminium |
0,10 |
0,11 |
0,11 |
0,12 |
0,12 |
0,12 |
0,13 |
0,13 |
0,14 |
|
13. |
Odpady mineralne |
1,37 |
1,38 |
1,38 |
1,40 |
1,42 |
1,45 |
1,47 |
1,49 |
1,58 |
|
14. |
Odpady z opalania mieszkań |
4,04 |
3,95 |
3,87 |
3,79 |
3,68 |
3,56 |
3,46 |
3,36 |
2,97 |
|
15. |
Odpady wielkogabarytowe |
1,89 |
2,03 |
2,17 |
2,17 |
2,17 |
2,17 |
2,17 |
2,17 |
2,17 |
|
16. |
Odpady budowlane |
4,82 |
5,24 |
5,62 |
6,02 |
6.45 |
6,81 |
7,18 |
7,57 |
9,76 |
|
17. |
Odpady niebezpieczne |
0,28 |
0,29 |
0,30 |
0,30 |
0,30 |
0,30 |
0,30 |
0,30 |
0,30 |
|
ŁĄCZNIE |
29,05 |
30,45 |
31,31 |
32,01 |
32,72 |
33,33 |
33,99 |
34,72 |
37,93 |
|
Wskaźnik w kg/Ma/r |
121,2 |
126,4 |
129,4 |
131,6 |
133,9 |
135,6 |
137,7 |
139,9 |
149,3 |
5.1.2. Odpady z oczyszczania ścieków
W gminie z uwagi na uruchomienie oczyszczalni pod koniec ubiegłego roku brak jest danych co do ilości produkowanych odpadów. Aktualnie 2 procent/40 gospodarstw/ ludności gminy korzysta z sieci kanalizacyjnej. Prognozuje się, że do 2010 roku odsetek ten wzrośnie do 50%, a więc o 48% w stosunku do stanu obecnego. Oszacowano, że osadów powstawać będzie 164 Mg/r.
5.2. Sektor gospodarczy
5.2.1. Odpady inne niż niebezpieczne
Nie przewiduje się powstawania na terenie gminy tego typu odpadów. Do opracowania prognozy ilości odpadów przemysłowych innych niż niebezpieczne posłużyły dane o aktualnej gospodarce opadami przemysłowymi przedstawione w rozdz. 4.2. oraz przewidywane w WPGO [1] długoterminowe tendencje zmian gospodarczych.. 13).
5.2.2. Odpady niebezpieczne
Nie przewiduje się powstawania na terenie gminy tego typu odpadów. Do opracowania prognozy ilości odpadów przemysłowych innych niż niebezpieczne posłużyły dane o aktualnej gospodarce opadami przemysłowymi przedstawione w rozdz. 4.2. oraz przewidywane w WPGO [1] długoterminowe tendencje zmian gospodarczych.. 13).
5.3. Pozostałe odpady
5.3.1. Odpady opakowaniowe
Prognozę ilości powstających odpadów opakowaniowych przedstawiono
w tab. 11. Oszacowano, że w powiecie krakowskim łączna ilość tych odpadów będzie wynosiła:
2003 r. – 6,37 tys. Mg/r
2004 r. – 6,63 tys. Mg/r
2005 r. – 6,87 tys. Mg/r
2006 r. – 7,14 tys. Mg/r
2007 r. – 7,45 tys. Mg/r
2008 r. – 7,70 tys. Mg/r
2009 r. – 8,00 tys. Mg/r
2010 r. – 8,34 tys. Mg/r
2014 r. – 9,88 tys. Mg/r
Przeprowadzone obliczenia wskazują na stały wzrost ilości odpadów opakowaniowych, co jest zgodne z ogólną tendencją opisaną w WPGO [1].
5.3.2. Odpady z użytkowania, napraw oraz złomowania pojazdów mechanicznych
Na terenie gminy funkcjonują firmy zajmujące się obsługą samochodów. Większość elementów usuwanych z samochodów można zaliczyć do surowców wtórnych, ale część z nich zaliczana jest do odpadów zawierających substancje niebezpieczne. Ogólną ilość odpadów innych niż niebezpieczne i niebezpiecznych pochodzących głównie z napraw i złomowania samochodów podano w grupie 16, której podgrupa 16 01 dotyczy zużytych lub nie nadających się do użytkowania pojazdów oraz ich odpadów z demontażu, przeglądu i konserwacji (tab. 13 i 14).
Według WPGO [1] istnieją możliwości technologiczne przerobu następujących elementów pochodzących z demontażu samochodów:
złomu kod: 16 01 17 i 16 01 18
szkła kod: 16 01 20
tworzyw sztucznych kod: 16 01 19
gumy kod: 16 01 99
opon kod: 16 01 03
różnych elementów i odpadów (np. płyny hamulcowe i zapobiegające zamarzaniu i oleje) zawierających substancje niebezpieczne. Odpadem, którego zagospodarowanie stanowi problem jest pianka poliuretanowa.
5.3.3. Oleje odpadowe
Oleje przepracowane pochodzą z:
· motoryzacji,
· przemysłu.
Odpady olejów samochodowych to głównie oleje silnikowe i przekładniowe, a powstające w trakcie użytkowania różnych urządzeń przemysłowych to przepracowane lub zanieczyszczone oleje: hydrauliczne, przekładniowe, silnikowe i smarowe oraz transformatorowe itp. Oprócz wymienionych do tej grupy zalicza się odpady paliw ciekłych oraz z odwadniania olejów w separatorze, szlamy zawierające oleje, zużyte filtry olejowe, sorbenty, czyściwo itp., a także opakowania po olejach. Ilości odpadów olejowych powstających w powiecie krakowskim podano w tab. 14. WPGO [1] bazując na danych SIGOP zakłada, że powstające w Małopolsce oleje odpadowe są:
· wykorzystywane 80,2%
· unieszkodliwiane 18,2%
· okresowo magazynowane 1,2%
· składowane 0,4%.
Istniejące w Polsce moce przerobowe instalacji do recyklingu lub wykorzystywania energetycznego olejów przepracowanych i innych odpadów olejowych są aktualnie wystarczające, a perspektywicznie planuje się zwiększenie wydajności instalacji działającej w Rafinerii Nafty “Jedlicze”.
5.3.4. Baterie i akumulatory
Duże akumulatory (głównie samochodowe) są odbierane zarówno w warsztatach samochodowych, jak i sklepach motoryzacyjnych. W związku z tym z reguły nie trafiają na składowiska komunalne. Istotnym problemem są niklowo-kadmowe akumulatory małogabarytowe oraz baterie, które aktualnie z reguły są składowane razem z innymi odpadami komunalnymi. Brak jest oszacowania ilości tych odpadów w gminie. Zużyte baterie i akumulatory powinny być selektywnie zbierane i przekazywane do wykorzystania lub unieszkodliwiania przez podmioty wprowadzające je na rynek.
5.3.5. Zużyte urządzenia elektryczne i elektroniczne
Zgodnie z ustawodawstwem Unii Europejskiej do tego strumienia odpadów zalicza się:
· wielko- i małogabarytowy sprzęt gospodarstwa domowego,
· sprzęt informatyczny (urządzenia komputerowe i ich oprzyrządowanie) oraz telekomunikacyjny (np. telefony, teleksy, automatyczne sekretarki),
· sprzęt radiowo-telewizyjny i muzyczny,
· sprzęt oświetleniowy w tym różne typy lamp (fluorescencyjne, sodowe, halogenowe),
· narzędzia elektryczne i elektroniczne,
· zabawki elektroniczne w tym gry video i ich konsole,
· sprzęt medyczny,
· różnego typu przyrządy ciągłego monitorowania i kontrolno-sterujące,
· automatyczne urządzenia dozujące (np. napojów) oraz bankomaty.
Aktualnie nie prowadzi się rejestracji ilości zbieranych zużytych urządzeń elektrycznych i elektronicznych. Na podstawie danych z Unii Europejskiej należy przyjąć, że w okresie objętym prognozą ilość tych odpadów będzie corocznie wzrastała o 3-5%.
W gminie wielkogabarytowy zużyty sprzęt z gospodarstw domowych oraz radiowo-telewizyjny i muzyczny nie jest zbierany. Niemniej znaczna część wielkogabarytowego zużytego sprzętu elektrycznego, elektronicznego i prawie cały małogabarytowy trafia na składowiska odpadów komunalnych lub jest porzucana w miejscach niedozwolonych.
5.3.6. Odpady azbestowe
W gminie w 2004r. wdrożony został program “EKODACH”, w ramach którego wymieniane są pokrycia dachowe zawierające azbest (tab. 7). Odpady budowlane zawierające azbest są odbierane przez specjalistyczne firmy i przekazywane do unieszkodliwiania. Prognozę ilości odpadów zawierających azbest podano w tabeli 14. Zgodnie z WPGO [1] przyjęto, że w okresie 2003-2010 ilość tych odpadów będzie wzrastała, a następnie przewidywane jest stopniowe zmniejszanie ich masy. Obecnie eternit nie jest już produkowany, a część mieszkańców wymieniła już pokrycia dachowe lub planuje ich usunięcie. Program “EKODACH” jest realizowany przy wsparciu finansowym Starostwa Powiatowego i Urzędu Gminy. Zakłada się że akcja ta będzie prowadzona w latach następnych, gdyż będzie to zgodne z przyjętym w 2002 r. przez Radę Ministrów RP “Programem usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest stosowanych na terenie Polski”.
5.3.7. Odpady medyczne i weterynaryjne
Odpady te powstają w różnego typu placówkach medycznych i weterynaryjnych. Większość powstających w nich odpadów zalicza się do innych niż niebezpieczne i dlatego mogą być unieszkodliwiane razem z odpadami komunalnymi. W gminie działa SP ZOZ. przeznaczone do termicznego unieszkodliwiania odpadów w pełni pokrywają obecne i przyszłe potrzeby w tym zakresie [WPGO – 1]. Dlatego prowadzenie prawidłowej gospodarki odpadami medycznymi i weterynaryjnymi wymaga głównie wdrożenia właściwych praktyk i zwiększenia działalności kontrolnej w celu wyegzekwowania odpowiednich zezwoleń oraz zawierania umów z firmami gwarantującymi ich bezpieczne dla środowiska unieszkodliwianie.
VI. CELE I KIERUNKI DZIAŁAŃ
Cele główne:
Ad. 1. Docelowym rozwiązaniem zalecanym w Wojewódzkim Planie Gospodarki Odpadami na lata 2003-2010 [1] jest skupienie gmin wokół Zakładów Zagospodarowywania Odpadów (ZZO) o charakterze ponadlokalnym. WPGO przewiduje, że wszystkie gminy ziemskiego powiatu krakowskiego, miasto Kraków i powiat wielicki będą prowadziły wspólną gospodarkę odpadami w ramach planowego ZZO działającego przy składowisku odpadów komunalnych w Baryczy. Biorąc jednak pod uwagę specyficzne położenie gminy oraz dotychczasową gospodarkę odpadami (tab. 8) należy rozważyć możliwość funkcjonowania różnych systemów:
· związku gmin prowadzących gospodarkę odpadami w oparciu o ZZO w Baryczy,
· związku gmin prowadzących gospodarkę odpadami razem z powiatem olkuskim,
Nie będzie to sprzeczne z WPGO, w którym podkreślono, że ostateczny wybór przynależności gmin do danego systemu będzie uzależniony od decyzji władz lokalnych.
Zintegrowany system powinien obejmować wszystkie nadające się do wspólnego wykorzystania lub unieszkodliwiania (w tym składowania) rodzaje odpadów zarówno z sektora komunalnego jak i gospodarczego.
Ad. 2. Cele szczegółowe umożliwiające osiągnięcie drugiego celu głównego są z reguły zbliżone z podanymi w WPGO.
Cele szczegółowe do 2006 roku:
· Ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko nagromadzonych w przeszłości i aktualnie składowanych odpadów.
· Objęcie zorganizowanym zbieraniem odpadów ok. 95% mieszkańców
· Systematyczne ograniczanie deponowania na składowiskach odpadów nadających się do wykorzystania.
· Minimalizację wytwarzania zmieszanych odpadów komunalnych poprzez selektywne zbieranie surowców wtórnych i odpadów opakowaniowych.
· Osiągnięcie do roku 2006 następujących limitów odzysku i recyklingu odpadów:
– opakowania z papieru i tektury 45%
– opakowania ze szkła 35%
– opakowania z tworzyw sztucznych 22%
– opakowania metalowe 35%
– opakowania wielomateriałowe 20%
– odpady wielkogabarytowe 26%
– odpady budowlane 20%
– odpady niebezpieczne (z grupy odpadów komunalnych) 22%.
Cele szczegółowe do 2010 roku:
· Objęcie wszystkich mieszkańców zorganizowanym zbieraniem odpadów komunalnych.
· Deponowanie na składowiskach odpadów innych niż niebezpieczne i obojętnych nie więcej niż 70% wszystkich odpadów komunalnych.
· Zmniejszenie o 25% masy odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne.
· Osiągnięcie w roku 2010 zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów:
– opakowania z papieru i tektury 50%
– opakowania ze szkła 45%
– opakowania z tworzyw sztucznych 30%
– opakowania metalowe 45%
– opakowania wielomateriałowe 30%
– odpady wielkogabarytowe 50%
– odpady budowlane 40%
– odpady niebezpieczne (z grupy odpadów komunalnych) 50%.
Dla osiągnięcia wymienionych celów niezbędne będzie wdrożenie następujących kierunków działań:
· Organizacja zintegrowanych systemów o układzie ponadlokalnym oraz współdziałanie merytoryczne i finansowe gmin przy budowie planowanych ZZO.
· Wdrożenie selektywnego zbierania wszystkich surowców wtórnych.
· Zorganizowanie systemu pozwalającego na stopniowe eliminowanie odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych.
· Podjęcie wszystkich możliwych działań organizacyjno-prawnych w tym kar za wysypywanie odpadów w miejscach niedozwolonych, bieżąca likwidacja nielegalnych wysypisk oraz utrzymywanie czystości terenu gminy.
VII. DZIAŁANIA ZMIERZAJĄCE DO POPRAWY
SYTUACJI W ZAKRESIE GOSPODARKI ODPADAMI
7.1. Działania zmierzające do zapobiegania powstawaniu odpadów
Z przeprowadzonej diagnozy stanu gospodarki odpadami wynika, że na terenie gminy powstają nieduże ilości odpadów komunalnych. W związku z tym do podstawowych działań zaliczono działalność edukacyjno-informacyjną zachęcającą mieszkańców do kupowania towarów w opakowaniach wielokrotnego użytku oraz urządzeń posiadających długie okresy gwarancyjne.
W sektorze gospodarczym zakłady produkcyjne powinny opracować i realizować plany gospodarki odpadami uwzględniające szeroko pojęte działania z zakresu minimalizacji wytwarzanych odpadów. Zmniejszenie ilości wytwarzanych odpadów jest możliwe w małych podmiotach gospodarczych, które ponadto nie powinny wytwarzać produktów o “krótkim cyklu życia”, które są tanie ale po niedługim okresie użytkowania stają się odpadami.
7.2. Działania zmierzające do ograniczenia ilości deponowanych na składowiskach odpadów, w tym ulegających biodegradacji i ich negatywnego oddziaływania na środowisko
W gminie większość wytworzonych odpadów komunalnych jest wywożonych
na składowiska odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne. Do podstawowych działań zmierzających do ograniczenia ilości deponowanych na składowiskach odpadów, zaliczono:
· wdrożenie zintegrowanego systemu gospodarowania odpadami umożliwiającego wykorzystywanie odpadów do celów produkcyjnych, energetycznych, wytwarzania kompostu oraz rekultywacji terenów zdegradowanych,
· objęcie systemem selektywnego zbierania surowców wtórnych większości mieszkańców gminy oraz zwiększenie efektywności ich wykorzystywania,
· kompostowanie części odpadów ulegających biodegradacji w obrębie posesji,
· położenie nacisku na prawidłowe odwodnienie i przetworzenie osadów ściekowych a w planowanych oczyszczalniach zastosowanie rozwiązań technologicznych pozwalających na pełną ich utylizację,
· systematyczne zbieranie odpadów wielkogabarytowych i nadzór nad ich prawidłowym zagospodarowywaniem,
· zorganizowanie systemu zbierania odpadów niebezpiecznych, w tym punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych, z których odpady te będą przekazywane do recyklingu lub unieszkodliwienia,
· wspomaganie merytoryczne podmiotów gospodarczych zajmujących się zbieraniem i unieszkodliwianiem odpadów, a szczególnie zużytych pojazdów, wyeksploatowanych urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz nadzór nad prawidłowym zagospodarowywaniem poszczególnych rodzajów odpadów,
· realizowanie celów szczegółowych podanych w rozdz. VI, a przede wszystkim osiągnięcie zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych.
7.3. Działania wspomagające prawidłowe postępowanie z odpadami w zakresie zbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów w szczególności innych niż niebezpieczne
Sektor komunalny
W ramach podstawowych działań, umożliwiających prawidłowe postępowanie z odpadami komunalnymi wyróżniono prace organizacyjno-inwestycyjne
I grupa działań
· zwiększenie odzysku substancji lub energii z zebranych selektywnie surowców wtórnych,
· modernizacja i racjonalizacja gospodarki osadami ściekowymi,
· wspomaganie firm zajmujących się skupem, “prasowaniem”, unieszkodliwianiem, wykorzystywaniem lub odzyskiem surowców z odpadów,
· selektywne zbieranie odpadów niebezpiecznych występujących w śmieciach komunalnych,
· edukacja ekologiczna oraz egzekwowanie kar za wysypywanie odpadów w miejscach niedozwolonych (zapobieganie zaśmiecaniu terenu),
· bieżąca likwidacja “dzikich wysypisk”,
II grupa działań
· poprawa efektywności zbierania odpadów (np. zwiększenie ilości gospodarstw wyposażonych w pojemniki, wprowadzanie limitów dostosowanych do ilości mieszkańców i charakteru gospodarstwa),
· częstsze opróżnianie pojemników samochodami dostosowanymi do transportu odpadów,
· wdrożenie selektywnego zbierania surowców wtórnych, odbioru odpadów wielkogabarytowych oraz innych np. zużytego małogabarytowego sprzętu elektrycznego i elektronicznego.
7.4. Plan redukcji ilości odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska komunalne
Odpady z gmin wiejskich zawierają mało odpadów ulegających biodegradacji. Zgodnie z WPGO [1] zaleca się ich dalsze kompostowanie na terenie gospodarstw i wykorzystywanie do nawożenia gruntów. To samo dotyczy części odpadów papieru i niektórych opakowań z papieru, które mogą być tak jak dotychczas spalane w piecach.
Z dotychczasowych doświadczeń wynika, że selektywne zbieranie odpadów organicznych z gospodarstw domowych jest procederem uciążliwym. W związku z tym w okresie objętym niniejszym planem (2003-2010) zaleca się wdrożenie następujących działań:
· kierowanie odpadów z pielęgnacji zieleni, cmentarza oraz targowisk produktów rolnych do kompostowni lub spalarni,
· ograniczenie deponowania na składowiskach osadów ściekowych,
· wykorzystywanie odpowiednio przygotowanych osadów ściekowych do nawożenia gruntów lub rekultywacji terenów.
7.5. Plan zamykania składowisk odpadów innych niż niebezpieczne i obojętne
Na terenie gminy brak jest oraz nie było w przeszłości składowisk odpadów komunalnych.
7.6. Harmonogram i zakres działań oraz instytucje odpowiedzialne za jego realizację
|
Kierunki działań |
Obszar działań |
Lata realizacji |
Instytucje
realizujące |
|
Poprawa efektywności zbierania i wywozu odpadów komunalnych oraz częstsze opróżnianie pojemników |
Cały teren gminy |
2004-2006 |
Urząd Gminy |
|
Rozbudowanie selektywnego zbierania surowców wtórnych |
Cały teren gminy |
2004-2006 |
Urząd Gminy |
|
Eliminowanie “dzikich wysypisk” i przeciwdziałanie zaśmiecaniu terenu |
Cały teren gminy |
zadanie ciągłe |
Urząd Gminy
Dyrekcje Szkół |
|
Edukacja ekologiczna propagująca prawidłowe postępowanie z odpadami, w tym wspieranie finansowe selektywnego zbierania surowców wtórnych oraz egzekwowanie kar za wysypywanie odpadów w miejscach niedozwolonych |
Cały teren gminy |
działania ciągłe |
Urząd Gminy
Dyrekcje Szkół
Pozarządowe organizacje ekologiczne |
|
Osiągnięcie zakładanych w WPGO limitów odzysku i recyklingu odpadów opakowaniowych, wielkogabarytowych budowlanych oraz niebezpiecznych występujących we frakcji odpadów komunalnych |
Cały teren gminy |
2004-2006**
2006-2010** |
Urząd Gminy |
|
Wspomaganie podmiotów gospodarczych wykorzystujących lub odzyskujących substancje niebezpieczne z odpadów, unieszkodliwiających odpady, wykorzystujących odpady inne niż niebezpieczne do celów produkcyjnych oraz zajmujących się skupem lub recyklingiem surowców wtórnych |
Cały teren gminy |
działania ciągłe |
Urząd Wojewódzki
Starostwo Powiatowe Urząd Gminy
|
* częściowo realizują
** limity podano w rozdz. VI.
VIII. PROJEKTOWANY SYSTEM GOSPODARKI
ODPADAMI
Planowany system wynikający z podanych w rozdz. VI “Celów i kierunków działań” powinien preferować wszystkie rozwiązania umożliwiające selektywne zbieranie odpadów oraz ich zagospodarowywanie możliwie najbliżej miejsc ich powstawania. Szczególnie ważnym będzie rozpoznanie czy odpady nadające się do wykorzystania termicznego w kotłowniach (np. frakcja papieru nie nadająca się do recyklingu lub część odpadów z utrzymania zieleni) nie może być spalana w istniejących kotłowniach komunalnych lub przemysłowych. Podobnym rozwiązaniem jest kompostowanie odpadów organicznych w najbliżej położonych obiektach oraz rozpoznanie możliwości wykorzystania osadów ściekowych. Zintegrowany system gospodarki odpadami powinien być ukierunkowany na wykorzystywanie danego rodzaju odpadów na terenie gmin lub gmin z nią sąsiadujących oraz na osiągnięcie zakładanych limitów odzysku i recyklingu odpadów: opakowaniowych, wielkogabarytowych budowlanych i niebezpiecznych występujących w strumieniu odpadów komunalnych.
Do Zakładów Zagospodarowania Odpadów powinny być głównie wywożone tylko te odpady, których wykorzystanie na danym terenie jest niemożliwe, ekonomicznie nieuzasadnione oraz stanowi zagrożenie dla środowiska albo dla warunków życia i zdrowia ludzi.
Celowym będzie utworzenie celowego związku gmin opartego na partnerskiej współpracy z gminami powiatu krakowskiego lub z gminami powiatu olkuskiego. W okresie objętym niniejszym planem (do 2010 r.) zaleca się organizowanie związków skupionych wokół planowanych WPGO Zakładów Zagospodarowywania Odpadów położonych możliwie najbliżej gminy. W związku z tym dopuszcza się utworzenie związku celowego gmin skupionych wokół planowanych ZAK. Bolesław w Ujkowie Starym (powiat olkuski)
Projektowany system gospodarki odpadami komunalnymi został ukierunkowany na:
– poprawę gospodarki odpadami komunalnymi,
– rozbudowę selektywnego zbierania surowców wtórnych
– zorganizowania selektywnego zbierania odpadów niebezpiecznych pochodzących z gospodarstw domowych i infrastruktury społecznej oraz zainstalowania punktów ich gromadzenia,
– wykorzystywanie znacznej części wytworzonych odpadów organicznych na terenie poszczególnych gospodarstw
– ograniczenie transportowania odpadów do odległych składowisk i unieszkodliwiania ich możliwie jak najbliżej miejsca ich powstawania,
IX. SZACUNKOWE KOSZTY INWESTYCYJNE,
EKSPLOATACYJNE ORAZ POZAINWESTYCYJNE PROPONOWANEGO SYSTEMU
Szacując koszty inwestycyjne, eksploatacyjne i pozainwestycyjne kierowano się wskaźnikowymi danymi oraz kierunkowymi ustaleniami wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, i na tym tle zaproponowanymi działaniami w planie gospodarki odpadami dla powiatu krakowskiego. Koszty określono w dwóch przedziałach czasowych, to jest od 2004 do 2006 roku oraz od 2007 do 2010, w zależności od charakteru działań (inwestycyjne lub eksploatacyjne).
Generalnie oszacowano koszty w wariancie optymistycznym, a równocześnie realnym.
W tabeli 15 zestawiono koszty działań inwestycyjnych w gospodarce odpadami komunalnymi oraz w sektorze gospodarczym w latach 2004¸2006.
Tabela 15. Koszty działań inwestycyjnych w gospodarce odpadami komunalnymi oraz w sektorze
gospodarczym w latach 2004¸2006
|
Lp. |
Opis przedsięwzięcia |
Jednostki realizujące |
Okres realizacji |
Szacunkowe koszty w tys. PLN |
Potencjalne źródła finansowania |
|
|
|
|
|
2004 |
2005 |
2006 |
|
|
1. |
Budowa Zakładu Termicznego Przekształcania Odpadów (partycypacja) |
UM Kraków,
UG, związki celowe, MPO |
2004-2007 |
|
5.500 |
5.500 |
środki własne, fundusze ekologiczne, środki pomocowe UE, środki inwestorów |
|
2. |
Budowa instalacji odzysku i unieszkodliwiania odpadów ulegających biodegradacji |
UM, UG, związki celowe, inwestorzy |
2004-2006 |
1.430 |
400 |
500 |
środki własne, fundusze ekologiczne, środki pomocowe, UE, środki inwestorów |
|
3. |
Budowa bądź rozbudowa sortowni odpadów dla zapewnienia recyklingu odpadów, z uwzględnieniem rozwoju selektywnej zbiórki odpadów |
|
|
550 |
3.500 |
2.800 |
|
|
4. |
Budowa instalacji demontażu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów wielkogabarytowych |
|
|
100 |
200 |
300 |
|
|
5. |
Modernizacja, rekultywacja i likwidacja składowisk odpadów |
|
|
2.700 |
1.500 |
3.800 |
|
|
6. |
Budowa gminnych kompostowni |
Starostwa, UG |
2004-2006 |
300 |
600 |
1.200 |
środki własne, fundusze ekologiczne, środki pomocowe UE |
|
7. |
Budowa zakładów odzysku i zagospodarowanie odpadów budowlanych |
podmioty gospodarcze |
2004-2006 |
300 |
500 |
500 |
środki własne, fundusze ekologiczne, środki pomocowe UE |
|
8. |
Budowa gminnych punktów zbiórki odpadów niebezpiecznych ze strumienia odpadów komunalnych |
UM, UG, związki celowe, inwestorzy |
2004-2006 |
400 |
400 |
400 |
środki własne, fundusze ekologiczne |
|
9. |
Likwidacja i rekultywacja “dzikich wysypisk” |
urzędy gmin |
zadanie ciągłe |
200 |
200 |
200 |
środki własne, fundusze ekologiczne |
|
10. |
Zagospodarowanie osadów ściekowych z oczyszczalni |
urzędy gmin, inwestorzy |
2004-2007 |
200 |
200 |
200 |
środki własne, fundusze ekologiczne, ISPA |
|
Razem (w tys. zł) |
6.180 |
13.000 |
15.400 |
|
|
Łącznie sektor komunalny (w tys. zł) |
34.580 |
|
W kolejnej tabeli 16 zestawiono szacunkowe koszty eksploatacyjne dotyczące zbierania, transportu, odzysku lub zagospodarowania pozostałych odpadów komunalnych, odpadów organicznych i surowców wtórnych, a w tabeli 17 koszty eksploatacyjne odzysku i zagospodarowania odpadów budowlanych, wielkogabarytowych i niebezpiecznych.
Tabela 16. Szacunkowe koszty eksploatacyjne dotyczące zbierania, transportu, odzysku lub zagospodarowania pozostałych odpadów komunalnych, odpadów organicznych i surowców wtórnych
|
|
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
|
zbieranie |
pozostałe odpady komunalne |
1.788.274 |
1.778.604 |
1.760.038 |
1.724.306 |
1.681.832 |
1.640.614 |
1.601.342 |
|
|
frakcja organiczna |
42.077 |
54.226 |
66.837 |
55.984 |
61.668 |
67.423 |
78.940 |
|
|
surowce wtórne |
115.712 |
140.987 |
167.092 |
201.542 |
218.638 |
235.979 |
248.095 |
|
|
razem |
1.946.063 |
1.973.817 |
1.993.967 |
1.981.832 |
1.962.138 |
1.944.016 |
1.928.377 |
|
transport |
pozostałe odpady komunalne |
529.162 |
533.298 |
522.404 |
512.734 |
501.068 |
489.782 |
485.302 |
|
|
frakcja organiczna |
8.920 |
15.326 |
9.219 |
12.356 |
15.466 |
18.600 |
18.666 |
|
|
surowce wtórne |
23.782 |
24.519 |
36.875 |
40.153 |
43.302 |
46.498 |
49.774 |
|
|
razem |
561.864 |
573.143 |
568.498 |
566.243 |
559.836 |
554.880 |
553.742 |
|
zagospodarowanie |
surowce wtórne |
140.638 |
164.328 |
193.596 |
231.078 |
267.933 |
268.527 |
269.483 |
|
|
kompostowanie |
103.135 |
125.662 |
145.198 |
170.259 |
170.504 |
195.295 |
232.735 |
|
|
składowanie |
1.387.626 |
1.353.288 |
871.184 |
851.342 |
828.156 |
829.994 |
808.448 |
|
|
termiczne przekształcanie |
¾ |
¾ |
1.645.570 |
1.605.387 |
1.583.241 |
1.562.343 |
1.543.401 |
|
|
razem |
1.631.399 |
1.643.278 |
2.855.548 |
2.858.066 |
2.849.834 |
2.856.149 |
2.854.067 |
|
Łącznie (zł) |
4.139.326 |
4.190.238 |
5.418.013 |
5.406.141 |
5.371.808 |
5.355.045 |
5.336.186 |
|
Na 1 Mk/rok (zł) |
35,07 |
32,23 |
38,15 |
35,10 |
32,35 |
30,25 |
28,23 |
|
Na 1 Mg odpadów/rok (zł) |
135,92 |
133,82 |
169,31 |
165,22 |
161,17 |
157,55 |
153,68 |
Tabela 17. Średnie szacunkowe koszty eksploatacyjne zbierania, transportu, odzysku lub zagospodarowania odpadów budowlanych, wielkogabarytowych i niebezpiecznych
|
Wyszczególnienie |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
2009 |
2010 |
|
odpady budowlane |
zbieranie i wywóz |
22.841 |
36.826 |
50.648 |
69.957 |
89.489 |
111.240 |
135.409 |
|
|
odzysk i zagospodarowanie |
55.471 |
92.065 |
130.239 |
172.559 |
219.394 |
271.148 |
328.264 |
|
odpady wielkogabarytowe |
zbieranie i wywóz |
20.720 |
33.406 |
43.413 |
55.963 |
63.509 |
75.782 |
82.066 |
|
|
odzysk i zagospodarowanie |
42.419 |
68.391 |
90.444 |
111.931 |
132.791 |
152.955 |
172.339 |
|
odpady niebezpieczne |
zbieranie i wywóz |
6.201 |
8.681 |
12.940 |
9.330 |
14.436 |
14.601 |
20.517 |
|
|
odzysk i zagospodarowanie |
15.499 |
23.673 |
35.092 |
46.638 |
57.735 |
64.525 |
82.066 |
|
razem (zł) |
163.151 |
263.042 |
361.776 |
466.378 |
577.354 |
695.251 |
820.661 |
Z danych z tabel 16 i 17 wynikają średnie szacunkowe koszty eksploatacyjne systemów gospodarki pozostałymi odpadami komunalnymi organicznymi, surowcami wtórnymi, budowlanymi, wielkogabarytowymi i niebezpiecznymi (tabela 18).
Tabela 18
|
Rok |
Koszty łączne (zł) |
na 1 mieszkańca / rok |
na 1 Mg odpadów komunalnych |
|
2004 |
4.302.477 |
36,46 |
141,30 |
|
2005 |
4.453.280 |
34,25 |
142,22 |
|
2006 |
5.779.789 |
40,70 |
180,62 |
|
2007 |
5.872.519 |
35,80 |
179,60 |
|
2008 |
5.949.162 |
35,83 |
178,49 |
|
2009 |
6.050.296 |
34,18 |
177,99 |
|
2010 |
6.156.847 |
32,58 |
177,42 |
Przeprowadzone wyliczenia wykazują, że w miarę przyrostu ilości mieszkańców, którzy będą obsługiwani przez systemy w powiecie koszty na jednego mieszkańca będą maleć, z tym że zjawisko to zaburzone będzie udziałem gmin powiatu w uruchomieniu zakładu termicznej utylizacji odpadów planowanego wg programu wojewódzkiego na przełomie roku 2006/2007.
Oprócz kosztów inwestycyjnych i kosztów eksploatacyjnych systemowa gospodarka odpadami wymaga prowadzenia działań nieinwestycyjnych, których szacunkowe koszty zostały zebrane w tabeli 19.
Tabela 19. Zestawienie i koszt innych działań nieinwestycyjnych w sektorze komunalnym na lata 2004¸2006
|
Lp. |
Opis przedsięwzięcia |
Jednostki realizujące |
Okres realizacji |
Szacunkowe koszty w tys. PLN |
Potencjalne źródła finansowania |
|
|
|
|
|
2004 |
2005 |
2006 |
|
|
1. |
Opracowanie gminnych planów gospodarki odpadami |
Urzędy Gmin |
2004 |
150 |
|
|
środki własne, GFOŚiGW |
|
2. |
Wdrażanie wojewódzkiej bazy danych dot. wytwarzania i gospodarowania odpadami |
Urząd Marszałkowski |
2004 |
20 |
|
|
fundusze celowe, środki własne |
|
3. |
Zagospodarowanie osadów ściekowych (w tym powiatowy system informacji o komunalnych osadach ściekowych i ich wykorzystanie) |
Starostwa |
zadanie ciągłe |
30 |
30 |
30 |
środki własne PFOŚiGW |
|
4. |
Edukacja z zakresu gospodarki odpadami |
Urząd Marszałkowski, Starostwa, Urzędy Gmin |
zadanie ciągłe |
50 |
50 |
50 |
fundusze ekologiczne, programy pomocowe |
|
|
250 |
80 |
80 |
|
|
Razem sektor komunalny |
410 |
|
X. SYSTEM MONITORINGU I OCENY REALIZACJI
ZAMIERZONYCH CELÓW
Sektor komunalny
|
Monitorowana dziedzina |
Sposób oceny / wskaźnik |
|
Funkcjonowanie zorganizowanego systemu zbierania zmieszanych odpadów komunalnych |
% mieszkańców korzystających z systemu (miasta).
% gospodarstw domowych posiadających pojemniki na odpady (wsie).
Udział odpadów zebranych i wywiezionych w stosunku do ilości wytworzonych (%). |
|
Funkcjonowanie systemu selektywnego zbierania:
· surowców wtórnych, w tym:
– tworzywa sztuczne,
– szkło,
– papier i tektura,
– opakowania z metali,
· odpadów wielkogabarytowych |
Ilość zebranych surowców wtórnych w Mg/r oraz odsetek w stosunku do całości wytworzonych odpadów (%).
Ilość odzyskiwanych surowców wtórnych w Mg/r.
Ilość zebranych odpadów w Mg/r.
|
|
Sposób postępowania z osadami ściekowymi:
– wykorzystane rolniczo,
– wykorzystane do rekultywacji,
– kompostowane,
– przekształcone termicznie,
– gromadzone na terenie oczyszczalni,
– deponowane na składowiskach |
% w stosunku do wytworzonych |
|
Utworzenie zintegrowanych systemów gospodarki odpadami |
Gminy powiatu zrzeszone w związkach celowych wokół poszczególnych Zakładów Zagospodarowania Odpadów
– które gminy,
– ilość gmin. |
Sektor gospodarczy
|
Monitorowana dziedzina |
Sposób oceny / wskaźnik |
|
Sposób postępowania z odpadami:
w stosunku do całości wytworzonych | Ilość wytwarzanych odpadów innych niż niebezpieczne oraz sposób ich zagospodarowywania:
– wykorzystane
– tymczasowo gromadzone
– składowane |
tys. Mg/r
tys. Mg/r, %
tys. Mg/r, %
tys. Mg/r, % |
|
w stosunku do wszystkich wytworzonych odpadów niebezpiecznych |
w stosunku do całości wytworzonych | Ilość powstających odpadów niebezpiecznych w stosunku do całości wytworzonych:
– wykorzystane gospodarczo
– unieszkodliwiane
– składowane |
tys. Mg/r, %
tys. Mg/r, %
tys. Mg/r, %
tys. Mg/r, % |
|
Składowiska odpadów przemysłowych:
– czynne
– wyłączone z eksploatacji |
powierzchnia w ha
powierzchnia całkowita w ha, % terenu zrekultywowanego |
Inne odpady
|
Monitorowana dziedzina |
Sposób oceny / wskaźnik |
|
Oszacowana ilość materiałów budowlanych zawierających azbest.
Ilość odpadów usuniętych z terenu powiatu. |
Mg
Mg, % całości |
|
w stosunku do całości wytworzonych | Odpady zawierające substancje ropopochodne:
– wytworzone
– wykorzystane
– unieszkodliwione |
tys. Mg/r
Mg/r, %
Mg/r, % |
System monitorowania i oceny realizacji zamierzonych celów opracowano z uwzględnieniem wskaźników i mierników podanych w WPGO [1] opartych na aktualnym gospodarowaniu odpadami. Przyjęte dla Planu Gospodarki Odpadami Powiatu Krakowskiego sposoby monitorowania, funkcjonowania systemu należy traktować jako propozycję wstępną, która zostanie zweryfikowana podczas pierwszej oceny realizacji planu.
XI. MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE
[1] Wojewódzki Plan Gospodarki Odpadami na lata 2003-2010. Zarząd Województwa Małopolskiego – Załącznik do Uchwały Nr XI/125/03 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 sierpnia 2003.
[2] Wybrane dane o powiatach i gminach województwa małopolskiego w 2001 roku, Urząd Statystyczny w Krakowie, 2002.
[3] Hawryszko B., 2001, Podstawowe założenia do Programu Gospodarki Odpadami Komunalnymi dla Powiatu Krakowskiego. Praca dyplomowa, AGH Wydz. Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, Kraków.
[4] Oleszkiewicz J., 1998, Gospodarka osadami ściekowymi, Poradnik decydenta, LEM s.c. Kraków.
[5] Grzesik-Filus J., Mikołajczak J., 2002, Przegląd Ekologiczny Składowiska Odpadów Komunalnych w Polanowicach, Kraków, czerwiec.
[6] Godyń J., 2002, Przegląd Ekologiczny Składowiska Odpadów Komunalnych w Kulerzowie (dla stanu aktualnego), Mogilany, czerwiec.
[7] Strategia rozwoju powiatu krakowskiego – Cele i zadania, Kraków, maj 2001.
[8] Raporty o stanie środowiska na obszarze województwa małopolskiego, IOŚ WIOŚ w Krakowie, Kraków 1999, 2000, 2001, 2002.
[9] Kompleksowy Program Gospodarki Odpadami Niebezpiecznymi w Regionie Polski Południowej, 2001, Instytut Gospodarki Odpadami Katowice, Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych Katowice, Centrum Projektowo-Produkcyjne Instalacji Proekologicznych “THERMEX” Sp. z o.o. Kraków, Katowice, sierpień.