URZĄD GMINY SZERZYNY STRATEGIA ROZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO GMINY SZERZYNY
URZĄD GMINY SZERZYNY
STRATEGIA
RAZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO
GMINY SZERZYNY
Kraków-Szerzyny 1998
Urząd Gminy Szerzyny
Akademia Rolnicza im. Hugona Kołłątaja w Krakowie
STRATEGIA
RAZWOJU SPOŁECZNO-GOSPODARCZEGO
GMINY SZERZYNY
Opracowanie wykonano w Katedrze Technicznej Infrastruktury Wsi AR Kraków
w zespole: dr inż. Marek Łokas, dr inż. Jacek Salamon
pod kierunkiem prof. dr hab. inż. Jerzego Gruszczyńskiego.
Kraków-Szerzyny 1998
Spis treści
Strona
1. Wstęp i metodyka badań..........................................................................................................1
2. Ogólna charakterystyka gminy...............................................................................................2
2.1. Położenie geograficzne............................................................................................................2
2.2. Podział administracyjny.........................................................................................................2
2.3. Warunki socjalno-bytowe mieszkańców gminy Szerzyny...................................................4
3. Charakterystyka gospodarcza gminy Szerzyny.....................................................................5
3.1. Rolnictwo i leśnictwo..............................................................................................................5
3.2. Infrastruktura techniczna.....................................................................................................l0
3.3. Handel i usługi...................................................................................................................... 11
3.4. Budżet gminy Szerzyny.........................................................................................................l3
4. Struktura organizacyjna samorządu terytorialnego gminy Szerzyny.................................l5
5. Badania ankietowe w zakresie potrzeb (priorytetów) rozwojowych gminy.......................18
6. Analiza SWOT mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń działania gminy
Szerzyny....................................................................................................................................22
7. Wizja i misja rozwoju gminy..................................................................................................25
7.1.Wizja.......................................................................................................................................25
7.2.Misja........................................................................................................................................26
8. Strategia rozwoju gminy Szerzyny.......................................................................................26
8.1. Wewnętrzny rozwój lokalny................................................................................................29
9. Charakterystyka samorządu terytorialnego gminy Szerzyny...........................................30
9.1. Charakterystyka organów obieralnych samorządu terytorialnego.................................30
9.2. Charakterystyka Urzędu Gminy.........................................................................................32
10. Uwagi końcowe......................................................................................................................33
l. Wstęp i metodyka badań
Gmina jako jednostka samorządu terytorialnego funkcjonowała w Polsce w okresie II Rzeczpospolitej, a po wojnie do 1950 r. W latach 1950-54 gmina stała się najniższą jednostką podziału administracyjnego kraju. W roku 1954 nastąpiła likwidacja gmin, a od 1973 roku gmina stała się znów jednostką podziału administracyjnego stopnia podstawowego na terenach wiejskich. Gmina jest rozumiana jako jednostka administracyjna utworzona z jednej lub kilku osad lub wsi. Wraz z rozpoczętymi w 1989r. przemianami ustrojowymi, gospodarczymi i społecznymi nastąpiła przebudowa systemu funkcjonowania władz lokalnych. Powołano do życia samorządy terytorialne, opracowano prawne podstawy działania wspólnot gminnych z zakresem zadań i kompetencji zawartych w Ustawie o samorządzie terytorialnym z 1990 roku. Gminy więc w znacznym stopniu odpowiadają za rozwój danego regionu, prowadząc odpowiednią politykę gospodarczą. Prowadzenie tej polityki nie jest możliwe bez opracowania programu rozwoju dla obszaru administrowanego przez lokalny samorząd terytorialny. Program rozwoju winien być oparty o potencjalne możliwości obszaru gminy. Temu celowi winno służyć niniejsze opracowanie. Przeprowadzone badania i analizy mają za zadanie pomóc w pracach nad wypracowaniem strategii rozwoju dla gminy Szerzyny. Gmina bowiem odpowiada za tak wiele spraw, że wręcz niemożliwe jest zajmowanie się każdą z osobna, bez przemyślanego, całościowego planu. Plan taki umożliwi koordynację poczynań, zapobiega bałaganowi i chroni przed marnotrawstwem środków. Plany tego typu przyjęto określać mianem strategii. Strategia ta musi definiować to co w kategoriach ekonomicznych jest pożądane i co należy osiągnąć na danym obszarze w określonym czasie. Warunkiem racjonalnego wykorzystania zasobów gospodarczych jest konieczność dysponowania odpowiednimi instrumentami i strukturami organizacyjnymi. Niezmiernie istotnym warunkiem powodzenia w realizacji przyjętego planu jest zachęcanie do współpracy w tworzeniu strategii i jej realizacji. Wskazanym jest również szerokie informowanie lokalnej społeczności o przyjętej strategii. Winno to spowodować, że strategia staje się akceptowalna i jest uznawana za własną- To z kolei jest niezbędnym warunkiem uzyskania sukcesu w realizacji nakreślonych celów. Przyjęta strategia pozwala na uporządkowanie działań zarówno krótko jak i średnio-okresowych. Stanie się również podstawą gospodarki zasobami.
W strategii zostaną określone priorytety w wykorzystaniu zasobów. Posiadanie strategii daje samorządowi terytorialnemu instrument obserwacji i kontroli procesów gospodarczych oraz możliwość świadomego oddziaływania na procesy zachodzące na obszarze gminy. Strategia tworzy również podstawę do planowania budżetu. Wszystkie wyżej wymienione elementy będą przedmiotem opracowania „Strategia rozwoju społeczno-gospodarczego gminy Szerzyny" zrealizowanego na zlecenia Urzędu Gminy w Szerzynach.
Zakres niniejszego opracowania zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami obejmuje:
- charakterystykę i diagnozę aktualnego stanu społeczno-gospodarczego gminy,
- analizę SWOT tj. mocnych i słabych stron gospodarki gminy,
- perspektywę rozwoju gospodarczego gminy,
- strategiczny program rozwoju społeczno-gospodarczego.
Dla realizacji powyższego programu przyjęto metodykę obejmującą:
- opracowanie raportu na temat bieżącej sytuacji gminy w oparciu o materiały i
dokumenty pozyskane w Urzędzie Gminy oraz z innych dostępnych źródeł,
- wykonanie analizy mocnych i słabych stron, jak również szans i zagrożeń,
- wykonanie badań ankietowych w celu określenia priorytetów rozwojowych gminy,
1
- wykonanie analizy uwarunkowań rozwoju gminy ze szczególnym względnieniem przystosowania struktur organizacyjnych Urzędu Gminy do realizacji nakreślonych celów.
W trakcie tworzenia programów działania prowadzono konsultacje związane z koniecznością ich akceptacji przez wszystkich uczestników procesu ich tworzenia i przyszłej realizacji.
2. 0gólna charakterystyka gminy.
2.1. Położenie geograficzne.
Gmina Szerzyny położona jest w południowo-wschodniej części województwa tarnowskiego. Według podziału na regiony fizyczno-geograficzne leży ona w Prowincji Karpackiej, w mezoregionie Pogórze Ciężkowickie. Według podziału morfologicznego południowej Polski gmina Szerzyny położona jest na Pogórzu Strzyżowskim. Krajobraz gminy jest zróżnicowany o czym świadczą kształt i przebieg wzniesień. W części północnej gminy tworzą go niskie góry. południowe stoki grzbietu Brzanka-Liwocz, pogórza średnie i niskie oraz obniżenia dolinne o charakterze kotlinek. W większości obszar tej gminy położony jest w mezoregionie Kotliny Olszynki. Pod względem klimatycznym gmina leży w piętrze klimatycznym umiarkowanie ciepłym.
Obszar gminy wynosi 8208 ha, stanowi to ok. 2% obszaru całego województwa tarnowskiego. Gmina sąsiaduje od północy z gminą Ryglice i Jodłowa, od południa i wschodu z województwem krośnieńskim, od zachodu z gminą Rzepiennik Strzyżewski.
2.2. Podział administracyjny
W skład gminy Szerzyny wchodzi 5 sołectw. Zestawienie ich obszarów oraz liczby mieszkańców zawarto w tabeli l.
Tabela 1. Podział administracyjny gminy Szerzyny
|
L.p. |
Sołectwo |
Obszar
[ha] |
Liczba mieszkańców wg stanu na dzień
31. grudnia 1997r. |
|
1. |
|
2086 |
2399 |
|
2. |
Ołpiny |
2097 |
2501 |
|
3. |
Czermna |
2254 |
1870 |
|
4. |
Żurowa |
977 |
1161 |
|
5. |
Swoszowa |
790 |
672 |
|
Razem |
8206 |
8543 |
2
2.3. Dane demograficzne
W warunkach polskich przykład społeczności lokalnej stanowią mieszkańcy wioski lub też małego miasteczka. Społeczność lokalną wyróżniają trzy następujące cechy:
- społeczne interakcje pomiędzy jednostkami i grupami w jej obrębie,
- różnorodne typy więzów zachodzących na gruncie współdziałania w procesie
zaspakajania potrzeb, poczucia wspólnych norm i wartości oraz wspólnota celów i
poczucie odrębności.
Przyjęło się uważać, że powodzenie funkcjonowania różnych form samorządów zależeć będzie w przeważającej mierze od ich złożonego związku ze społecznościami lokalnymi, Zakres społecznego uznania i poparcia zarówno samorządów terytorialnych jak i działaczy samorządowych będzie zależał od tego w jakim stopniu role i działania samorządowe orientują się na społeczności lokalne. Orientacja ta jest możliwa pod warunkiem posiadania dokładnego rozeznania procesów demograficznych lokalnej społeczności.
Poniżej, w tabelach 2., 3. oraz 4. przedstawiono dane charakteryzujące społeczność gminy Szerzyny.
Tabela 2. Dane demograficzne gminy Szerzyny
|
Wyszczególnienie |
1990 |
1995 |
1996 |
|
Liczba mieszkańców gminy ogółem |
8115 |
8314 |
8282 |
|
w tym: mężczyźni
kobiety |
3978
4137 |
4098
4225 |
4053
4229 |
|
Ludność w wieku
przedprodukcyjnym |
2813 |
2534 |
2465 |
|
Ludność w wieku
produkcyjnym |
4988 |
4349 |
4365 |
|
Ludność w wieku
poprodukcyjnym |
1413 |
1431 |
1452 |
Tabele 3. Charakterystyka demograficzna gminy Szerzyny w zależności od źródła
utrzymania ludności
|
Wyszczególnienie źródła utrzymania |
Rok 1996 |
|
Utrzymujący się z rolnictwa |
1234 |
|
Utrzymujący się ze źródeł pozarolniczych |
1312 |
|
Utrzymujący się ze źródeł nie zarobkowych |
2535 |
|
Utrzymywani |
648 |
3
ciąg dalszy tabeli 3.
|
Bezrobotni
ogółem
w tym:
kobiety
mężczyźni |
657
327
330 |
|
Absolwenci |
55 |
Tabela 4. Struktura wykształcenia ludności gminy Szerzyny
|
Wyszczególnienie |
Rok 1996 |
|
Ludność ogółem |
8282 |
|
w tym ludność w wieku powyżej 15 lat
z wykształceniem: |
5777 |
|
a) wyższym
b) średnim
c) zasadniczym zawodowym
d) podstawowym
|
66
1,1% |
|
861
14,9% |
|
1812
31,4% |
|
3038
52,6% |
2.4. Warunki socjalno-bytowe mieszkańców gminy Szerzyny
Oceniając warunki socjalno-bytowe wzięto pod uwagę:
- budownictwo mieszkaniowe,
- służbę zdrowia,
- oświatę i kulturę,
W gminie Szerzyny główną formę własności zasobów mieszkaniowych stanowią mieszkania prywatne, których liczba wynosi 2024, co daje ogólną powierzchnię użytkową 160 157 m2. Średnia powierzchnia jednego mieszkania wynosi 79 m2, a zamieszkuje je przeciętnie 4,09 osoby Na jedną izbę w gminie Szerzyny przypada 1,1 osoby. W 1996 roku na 1000 mieszkańców gminy oddano do użytku 2,5 mieszkania.
Sieć placówek oświatowych w gminie można uznać za dobrze rozwiniętą i dostosowaną do sieci osadniczej, W każdym z pięciu sołectw znajduje się przynajmniej jedna szkoła podstawowa. W szkołach tych uczyło się w 1996r. 1156 dzieci.
W gminie funkcjonują dwa przedszkola - w Szerzynach i Ołpinach.
Ludność gminy ma również dostęp do czterech bibliotek i pięciu ośrodków kultury.
Podstawową opiekę zdrowotną zapewniają mieszkańcom gminy 3 ośrodki zdrowia i l punkt lekarski, W placówkach tych zatrudnionych jest 3 lekarzy i 2 stomatologów- Na 10 tysięcy ludności gminy Szerzyny przypada zatem 3,62 lekarza i 2,41 stomatologa Należy wspomnieć, że średnio w Polsce na 10 tysięcy mieszkańców przypada blisko 22 lekarzy i 5 stomatologów. W województwie tarnowskim wskaźnik ten wynosi odpowiednio - 14,9 oraz. 3,4.
Na terenie gminy znajduje się jedna apteka.
4
3. Charakterystyka gospodarcza gminy
3.1. Rolnictwo i leśnictwo
Powierzchnia użytków rolnych w gminie Szerzyny wynosi 5635 ha, co stanowi 67,9% powierzchni gminy. Strukturę użytkowania gruntów w gminie Szerzyny i jej porównanie z strukturą użytkowania gruntów w województwie tarnowskim przedstawiono w tabeli 5.
Tabela 5. Struktura użytkowania gruntów w gminie Szerzyny i województwie
tarnowskim
|
Wyszczególnienie
(powierzchnie w ha) |
Gmina
Szerzyny |
Województwo
tarnowskie |
|
Powierzchnia ogólna
Użytki rolne
w tym grunty orne
w tym pod zasiewami
Sady
Łąki
Pastwiska
Lasy i grunty leśne
Pozostałe grunty i nieużytki |
8296
5635
4510
3846
18
554
553
1931
730 |
415381
280001
203872
176118
3430
50393
22306
80332
55048 |
Z przedstawionej tabeli wynika, że grunty orne w gminie Szerzyny stanowią blisko 80% użytków rolnych.
Na terenie gminy funkcjonuje 1712 indywidualnych gospodarstw rolnych o średniej powierzchni 3,3 ha użytków rolnych.
W tabeli 6. przedstawiono strukturę obszarową indywidualnych gospodarstw rolnych funkcjonujących na terenie gminy.
Tabela 6. Struktura obszarowa indywidualnych gospodarstw rolnych funkcjonujących
na terenie gminy Szerzyny
|
Wyszczególnienie |
Liczba gospodarstw |
|
Liczba gospodarstw ogółem
w tym o powierzchni użytków rolnych:
1-2 ha
2-3 ha
3-5 ha
5-7 ha
7-10 ha
10-15 ha |
1581
388
433
545
145
65
5 |
Jakość gleb występujących na terenie gminy jest niska. W odniesieniu do gruntów ornych przeważają gleby klasy IVA, które stanowią 64,7%. Wśród klas bonitacyjnych użytków zielonych przeważają gleby klasy IV, które stanowią 44,4% użytków zielonych oraz gleby klasy V - 34%. W tabeli 7. zamieszczono dane dotyczące bonitacji użytków rolnych dla obszaru gminy,
5
Tabela 7. Bonitacja użytków rolnych gminy Szerzyny
|
Bonitacja użytków rolnych |
|
Klasy bonitacyjne gruntów ornych
[%] |
Klasy bonitacyjne użytków zielonych
[%] |
|
I |
II |
IIIa |
IIIb |
IVa |
IVb |
V |
VI |
VIz |
Razem GO |
I |
II |
III |
IV |
V |
VI |
VIz |
Razem UZ |
|
0,0 |
0,0 |
0,0 |
1,6 |
64,7 |
24,2 |
6,9 |
2,6 |
0,0 |
56,1 |
0,0 |
0,0 |
14 |
44,4 |
34 |
7,4 |
0,2 |
12,3 |
Podobnie niekorzystnie przedstawia się jakość rolniczej przestrzeni produkcyjnej, na którą składają się oprócz gleb, klimat, rzeźba terenu oraz warunki wodne. Wartości wskaźników jakości rolniczej przestrzeni produkcyjnej opracowane przez Instytut Uprawy, Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach dla Polski, województwa tarnowskiego oraz gminy Szerzyny przedstawiono w tabeli 8.
Tabela 8. Wartość wskaźnika waloryzacji rolniczej przestrzeni produkcyjnej
|
Wyszczególnienie |
Wartość wskaźnika jakości rolniczej
przestrzeni produkcyjnej |
|
Polska |
70,8 |
|
Woj. tarnowskie |
73,9 |
|
Gm. Szerzyny |
66,6 |
Z tabeli tej wynika, że wartość omawianego wskaźnika w przypadku gminy Szerzyny jest znacznie niższa zarówno w odniesieniu do obszaru województwa tarnowskiego, jak i obszaru Polski.
Powierzchnie zasiewów zbóż i ziemniaków na terenie gminy Szerzyny przedstawiono w tabeli 9 Uprawy te zajmują największą powierzchnię spośród innych upraw. W porównaniu do roku 1991 obserwuje się spadek powierzchni zasiewów zbóż i ziemniaków.
Tabela 9. Powierzchnie zasiewów zbóż i ziemniaków w gminie Szerzyny
w latach 1991 oraz 1996
|
Uprawa |
Powierzchnia uprawy
[ha] |
|
1990 |
1996 |
|
Zboża ogółem
w tym:
pszenica
żyto
pszenżyto |
2514
1165
460
120 |
2136
1185
151
26 |
|
Ziemniaki |
740 |
801 |
Z tabeli wynika, że wyraźnemu zmniejszeniu uległy powierzchnie upraw wymagające gorszych warunków glebowych (żyto, pszenżyto). Niewątpliwie obszary, które były dotąd przeznaczone pod wspomniane uprawy obecnie są odłogowano. Wynika to z przyczyn ekonomicznych
Z kolei w tabeli 10. przedstawiono stan pogłowia bydła i trzody chlewnej w latach 1990 oraz
1996.
7
Tabela 10. Pogłowie bydła i trzody chlewnej w gminie Szerzyny w latach 1990 i 1996
|
Wyszczególnienie |
Pogłowie zwierząt gospodarskich
w latach |
|
1990 |
1996 |
|
Bydło
w tym:
krowy |
4636
2886 |
3373
2234 |
|
Trzoda chlewna
w tym:
lochy |
3968
428 |
3918
387 |
Spadek pogłowia bydła w stosunku do roku 1990 wynosi 27%. Należy jednak zauważyć, że spadek pogłowia krów w tym samym okresie wynosi 23%. Jest zatem mniejszy niż spadek pogłowia bydła w ogóle. Ma to ścisły związek z warunkami produkcji na obszarze gminy Szerzyny, które szczególnie sprzyjające są dla chowu bydła mlecznego (duży odsetek powierzchni użytków zielonych). Pozostaje faktem, że dochody uzyskiwane z produkcji mleka są w wielu przypadkach jedynym źródłem utrzymania rodzin na terenie gminy. Nie zaobserwowano natomiast istotnych zmian w stanie pogłowia trzody chlewnej. Jedynie o 10% spadła liczba loch. Należy wspomnieć, że pogłowie trzody chlewnej może ulegać znacznym wahaniom, które związane są z tzw. cyklem świńskim.
W 1987 roku w gminie Szerzyny w gospodarstwach indywidualnych użytkowanych było 350 ciągników rolniczych. W 1996 roku ich liczba wynosiła 720. Na 100 ha użytków rolnych przypada w gminie Szerzyny 12,8 ciągnika.
Obecnie na terenie gminy użytkuje się 38 kombajnów zbożowych. Jeden kombajn zbożowy przypada na ok. 66 ha zbóż. W 1987 roku w gospodarstwach indywidualnych użytkowane były 2 kombajny zbożowe.
3.2. Infrastruktura techniczna.
W Polsce zaniedbania w infrastrukturze technicznej na terenach wiejskich zawsze były duże i stawiały to środowisko w wyraźnie gorszej sytuacji niż miasta. Ostatnie 5 lat charakteryzowało się nowymi, korzystniejszymi dla wsi możliwościami rozwoju tych inwestycji, ale po pierwsze - nie były to zmiany skokowe, zmieniające zasadniczo warunki życia i pracy ogółu ludności wiejskiej, a po drugie - nowe inwestycje nie przekształciły radykalnie charakteru potencjału wytwórczego jaki tradycyjnie istniał na terenach wiejskich
Badania potwierdzają, iż wyższy poziom infrastruktury na terenach wiejskich decyduje o ilości młodych gospodarzy, o wyższym dochodzie gospodarstwa, silniejszej skłonności do powiększania obszaru gospodarstwa, wyższej aktywności inwestycyjnej. Wynika to w głównej mierze z faktu, że infrastruktura w sposób decydujący wspomaga rozwój działalności gospodarczej, a w dalszej kolejności przyczynia się do poprawy życia mieszkańców. Ponadto należy stwierdzić, że zła polityka w zakresie budownictwa i wynikające z niej duże rozproszenie siedlisk ludzkich, spowodowała trudności w wyposażeniu tych siedlisk w elementy infrastruktury.
Poziom wyposażenia gminy Szerzyny w poszczególne elementy infrastruktury technicznej jest bardzo zróżnicowany. Niektóre jej elementy można uznać za dość dobrze rozwinięte. Dla przykładu można tu wymienić wodociągi, czy też sieć gazowniczą.
10
Inne natomiast są mniej rozwinięte lub też gmina ich nie posiada w ogóle. Przykładem jest tutaj brak sieci kanalizacyjnej. Poniżej przedstawiono ilościową ocenę stanu nasycenia gminy poszczególnymi elementami infrastruktury technicznej-
Sieć wodociągowa - ogólna jej długość wynosi 42 400 m. Ilość odbiorców wody z sieci wodociągowej wynosi 502, zaś ilość gospodarstw zaopatrujących się z wodociągu zagrodowego wynosi 937.
Linie energetyczne - na obszarze gminy zasilane są prądem o napięciu 15 kV. Jednak coraz większa liczba gospodarstw zgłasza zapotrzebowanie na większą moc.
Sieć telefoniczna - jej rozwoju nie można uznać za zadawalającą z uwagi na ograniczoną dostępność dla mieszkańców. Liczba gospodarstw posiadających aparaty telefoniczne wynosi 605. Stanowi to 35% ogółu gospodarstw.
Drogi - długość dróg gminnych i lokalnych o nawierzchni twardej wynosi 102 km.
Sieć gazowa - stanowi dość mocną stronę infrastruktury gminy. Łączna długość sieci gazowej wynosi 196,2 km. Liczba odbiorców (podłączonych gospodarstw) wynosi 1334. Nie podłączonych jest 373 gospodarstwa.
Gospodarka ściekowa -jak już powiedziano na terenie brak sieci kanalizacyjnej. Niewielka liczba gospodarstw w liczbie 56 posiada własną oczyszczalnię przyzagrodową lub utylizuje w oczyszczalni. Jednak 1015 gospodarstw nie oczyszcza i nie wywozi ścieków do oczyszczalni, 255 gospodarstw nie posada szamba, a w 381 gospodarstwach występuje zupełny brak kanalizacji wewnętrznej.
Utylizacja odpadków - gmina nie posiada składowiska odpadów komunalnych na swoim obszarze. Pewnym rozwiązaniem częściowym jest zorganizowany przez UG kontenerowy wywóz odpadków. Korzysta z niego jednak tylko ok. 200 gospodarstw,
3.3. Handel i usługi
Na terenie gminy Szerzyny nie występuje żaden rodzaj przemysłu w jego tradycyjnym rozumieniu. Jedynymi zakładami są : Zakład Przetwórstwa Drzewnego w Żurowej zajmujący się wyrobem galanterii zatrudnia ogółem 181 osób w tym 150 chałupników. Drugi zakład to spółka z o.o. ,-METCO" zajmująca się branżą metalową i zatrudniająca łącznie 123 osoby, Na terenie gminy działa również Gminna Spółdzielnia „Samopomoc Chłopska", udzie 'zatrudnionych jest ogółem 62 osoby. Spółdzielnia ta funkcjonuje w zasadzie dzięki sieci 12 sklepów, będących w jej posiadaniu oraz produkcji pieczywa - 8 osób, skupie owoców - 2 osoby, handel - 38 osób, i wreszcie administracja - 14 osób. Sieć sklepów prywatnych na terenie gminy wynosi 39
Poza tym działalność gospodarczą w gminie prowadzą małe firmy, często jednoosobowe. Poniżej w załączonej tabeli zestawiono podmioty gospodarcze według branż.
11
Tabela 10. Działalność gospodarcza w gminie Szerzyny
|
L.p. |
Nazwa branży |
Liczba podmiotów |
|
1. |
Działalność produkcyjna
w tym:
- produkcja wyrobów z drewna
- pozostałe |
80
69
11 |
|
2. |
Rolnictwo i leśnictwo
w tym:
- działalność usługowa
- pozostałe |
7
4
3 |
|
3. |
Zaopatrzenie w media (energia elektryczna, gaz, woda) |
2 |
|
4. |
Budownictwo
w tym:
- budownictwo ogólne
- pozostałe |
26
15
11 |
|
5. |
Handel hurtowy, detaliczny i usługi
w tym:
- sklepy z przewagą żywności
- usługi
- pozostałe |
59
27
8
32 |
|
6. |
Transport i gospodarka magazynowa
w tym:
- towarowy transport drogowy
- pozostałe |
18
17
1 |
|
7. |
Hotele i restauracje |
4 |
|
8. |
Edukacja |
8 |
|
9. |
Ochrona zdrowia i opieka socjalna |
7 |
|
10. |
Pozostała działalność gospodarcza |
10 |
|
Razem podmiotów gospodarczych |
233 |
Z analizy danych zawartych w powyższej tabeli wynika, że dominują podmioty gospodarcze zajmujące się produkcją wyrobów z drewna. Na drugim miejscu znajduje się handel z 59. podmiotami, tworzącymi sieć prywatnych, małych sklepów. Łącznie na koniec 1998 roku w systemie REGON zarejestrowane były 233 podmioty gospodarcze.
12
3.4. Budżet gminy Szerzyny za 1997r.
W 1997 roku do budżetu gminy Szerzyny wpłynęło 5 400 700 złotych. Subwencje ogólne wynosiły 3 448 972 złote, w tym subwencje oświatowe 2 250 631 złotych. W tabeli 12. przedstawiono strukturę budżetu gminy.
Tabela 12. Struktura budżetu gminy Szerzyny
|
L.p. |
Nazwa |
Kwota |
Udział %
w całości budżetu |
Kolejność wg udziału % |
|
1. |
Rolnictwo |
111,50 |
1,99 |
7 |
|
2. |
Transport |
375,47 |
6,70 |
5 |
|
3. |
Gospodarka komunalna |
84,38 |
1,50 |
9 |
|
4. |
Gospodarka mieszkaniowa |
115,71 |
2,07 |
8 |
|
5. |
Oświata |
2.827,53 |
50,50 |
1 |
|
6. |
Kultura |
156,83 |
2,80 |
6 |
|
7. |
Ochrona zdrowia |
11,29 |
0,20 |
12 |
|
8. |
Opieka społeczna |
612,37 |
10,94 |
3 |
|
9. |
Kultura fizyczna i sport |
37,09 |
0,66 |
10 |
|
10. |
Zwalczanie bezrobocia |
20,00 |
0,36 |
11 |
|
11. |
Administracja |
639,66 |
11,43 |
2 |
|
12. |
Rezerwa |
524,29 |
9,37 |
4 |
|
Ogółem wydatki |
5.516,12 |
98,55 |
- |
|
Spłaty kredytów i pożyczek |
82,00 |
1,47 |
- |
|
Razem |
55.598,12 |
100,00 |
- |
Większą część wydatków budżetu gminy Szerzyny (ponad 50%) związana jest z oświatą i wychowaniem. W szczególności wydatki te związane są z funkcjonowaniem szkół podstawowych na terenie gminy. Na drugiej pozycji w strukturze wydatków gminy znajdują się administracja oraz opieka społeczna, na które przeznacza się po około 11% z budżetu gminy. Wydatki na transport, czyli przede wszystkim utrzymanie dróg gminnych stanowią 7% budżetu.
Na rolnictwo (postęp biologiczny w rolnictwie, doradztwo rolnicze, chemizacja rolnictwa oraz finansowanie wodociągów) gmina przeznacza 2% budżetu. Wydaje się, że w odniesieniu do gminy typowo rolniczej wydatki te są zbyt niskie.
Ostatnie miejsce w wydatkach budżetowych gminy zajmuje ochrona zdrowia (0,2%). Wydatki w tej dziedzinie dotyczą Jedynie kosztów ryczałtów na dojazdy lekarzy do ośrodków zdrowia.
13
Na rysunku 4. przedstawiono strukturę wydatków budżetowych gminy Szerzyny w roku 1997 w porównaniu z planem na rok 1998.
4. Struktura organizacyjna samorządu terytorialnego gminy Szerzyny
Rozwój samorządu terytorialnego jest procesem ciągłym. Jego struktura, uprawnienia, formy organizacji i metody działania są zawsze odbiciem tak narodowych tradycji , jak i zmieniających się stale stosunków społecznych, warunków gospodarczych, możliwości ekonomicznych i technicznych oraz wielu innych czynników wpływających na zachowanie i potrzeby społeczne. A ponieważ te elementy zmieniają się, więc i samorząd winien ewoluować. Ramy i struktury organizacyjne w jakich przychodzi działać samorządom muszą ustawicznie dostosowywać się do zmieniających się zadań gmin, które z kolei są wynikiem lokalnych przemian społeczno gospodarczych. Jedną z barier rozwojowych tych przemian jest właśnie brak dostosowania struktur administracji publicznej do nowych wymagań, bowiem administracja samorządowa tworzy ramy działalności społeczno- gospodarczej,
Wielość zadań i mnogość problemów jakie stoją przed władzami lokalnymi powoduje zatem konieczność występowania procesów ewolucyjnych w kierunku doskonalenia istniejących struktur organizacyjnych W szczególności problematyka ta dotyczy obszarów wiejskich, zdecydowanie uboższych w wyspecjalizowaną kadrę z zakresu organizacji i zarządzania organizacjami w stosunku do terenów zurbanizowanych Zarządzanie organizacją o charakterze uon profit jaką stanowi samorząd terytorialny jest procesem polegającym na podejmowaniu przez kierujące nią organy bardzo wielu różnych wzajemnie powiązanych działań i decyzji. Ich realizacja winna powodować takie funkcjonowanie organizacji aby w sposób skuteczny, efektywny i sprawny osiągane były jej cele Można zauważyć, że mimo olbrzymiego zróżnicowania kulturowego i poziomu życia lokalnych społeczności, wielości celów, potrzeb i dynamizmu zmian, zarządy (decydenci) poszczególnych organizacji spotykają się z podobnymi problemami. Generalnie problemy te wymagają ustawicznej ingerencji decyzyjnej w logicznym ciągu działań z zakresu zarządzania w organizacjach a dotyczących: planowania, organizowania, kierowania i kontrolowania. To klasyczne, czteropłaszczyznowe podejście definiowane może być Jako „zespół powiązanych ze sobą elementów służących realizacji funkcji zarządzania".
Podjęcie prób konstrukcji jakichkolwiek hierarchicznych struktur organizacyjnych przystosowanych dla potrzeb samorządów terytorialnych, oprócz uwzględnienia wspomnianych klasycznych płaszczyzn zarządzania organizacją powinny uwzględniać ewolucyjne przekształcanie i dostosowywanie się samorządów terytorialnych wymuszane bieżącymi sprawami i problemami lokalnych społeczności. Władze lokalne, jako organy wybieralne posiadają wymuszoną, zazwyczaj cyklem wyborów, zdolność do dostosowywania swoich struktur stosowanie do czekających je zadań, chodzi jednak o to, by ich struktury organizacyjne były konstruowane tak aby dynamika procesów dostosowawczych nie stanowiła „gorsetu" dla dynamiki lokalnych przemian społeczno-gospodarczych, którym mają służyć.
Do rozważenia pozostaje więc na ile istniejąca w gminie struktura organizacyjna jest strukturą optymalną, to znaczy spełniającą skutecznie swoje funkcje na dziś i gotowa do podjęcia wyzwań przyszłości. Dokonanie porównań istniejących struktur z pewnymi strukturami organizacyjnymi uznanymi za wzorcowe, jako bazujące na osiągnięciach z zakresu teorii organizacji i zarządzania pozwoli wnioskować co do kierunków procesu ewolucyjnego jakim winien on podlegać.
15
Ewolucyjne dostosowywanie struktur organizacyjnych samorządów terytorialnych jest identyfikowane z postrzeganiem tzw. problemu decyzyjnego. Problem decyzyjny zidentyfikowany jest wówczas, gdy są ustalone cele, oraz gdy z aktualnego stanu rzeczy wynika, że cele te nie są jeszcze osiągnięte. Samorządy lokalne cechuje permanentny brak osiągnięcia celu. Świadomość stopnia zaspakajania potrzeb lokalnych społeczności pomaga w istotny sposób w ustalaniu celów i priorytetów w rozwiązywaniu problemów. W tym celu samorząd musi wypracować sobie odpowiednie struktury organizacyjne warunkujące osiąganie założonych celów. Tworzenie tych struktur organizacyjnych winno opierać się na wiedzy wywodzącej się z czterech następujących źródeł: lokalnej tradycji, autorytetu lidera, zbiorowej intuicji oraz nauki. Wydaje się, że o ile nie można przecenić trzech pierwszych źródeł, o tyle w coraz większym stopniu jesteśmy skłonni zaufać źródłu czwartemu tj- nauce, bowiem charakteryzują ją określone reguły postępowania takie jak: rygoryzm, krytycyzm, a nade wszystko - metoda.
Kryterium poprawności rozwiązań w zakresie istniejącej struktury organizacyjnej będzie więc sprawność osiągania celów, tub też inaczej sprawność realizacji misji danej organizacji. Z uwagi na fakt, że każda funkcjonująca organizacja musi przewidywać swój rozwój zatem musi znać bardziej szczegółowo kryteria rozwojowego procesu ewolucyjnego
Ogólnie przyjmuje się, że istotny wpływ na struktury organizacyjne winny mieć następujące elementy:
- podział pracy w organizacji,
- integracja i koordynacja,
- misja i strategia jej realizacji,
- wielkość organizacji,
- środowisko zewnętrzne (otoczenie),
- potrzeby informacyjne organizacji.
Proces ewolucyjnego rozwoju organizacji winien być uporządkowany, racjonalny i precyzyjny. Ewoluowanie organizacji musi być również procesem ciągłym gdyż otoczenie organizacji i strategie zachowań w sposób nieuchronny zmieniają się w czasie Często dochodzenie do pewnych struktur organizacyjnych odbywa się metodą prób i błędów i Jest wypadkową bardzo wielu czynników. Struktura organizacji określa stosowany przez nią podział pracy i pokazuje powiązania między różnymi funkcjami i czynnościami (wskazuje na stopień specjalizacji pracy). Opisuje również strukturę hierarchii i władzy w organizacji oraz przedstawia układ odpowiedzialności. Zapewnia trwałość i ciągłość umożliwiającą przetrwanie organizacji, oraz skoordynowanie stosunków z otoczeniem.
O strukturze organizacyjnej winny decydować cztery jej podstawowe wyznaczniki, do których zaliczono
- strategię, czyli plany osiągnięcia misji organizacji,
- taktykę i działania operacyjne w realizacji przyjętej strategii,
- zatrudnieni ludzie, ich zadania i funkcje,
- wielkość całej organizacji.
Strategia i struktura organizacyjna - struktura podąża za strategią - chodzi tu o to, ze misja i
ogólne zadania organizacji uczestniczą w nadawaniu jej kształtu. Strategia określa, w jaki sposób przebiegać będą kierunki długofalowych działań, a zatem pośrednio jakie będą linie podporządkowania i kanały komunikacji między rozmaitymi kierownikami i działami Wpływa na mechanizmy planowania i podejmowania decyzji.
16
Technologia jako wyznacznik struktury organizacyjnej, obejmuje zbiór sposobów, metod i technik osiągania celów i wypełniania funkcji. Również jako dziedzina wiedzy technicznej zajmującej się zagadnieniami przetwarzania. Poziom tej wiedzy warunkuje efektywność podejmowanych działań dla osiągania postawionych zadań.
Ludzie jako wyznacznik struktury organizacyjnej związani z działalnością organizacji wpływają na jej strukturę. Kierownicy podejmują decyzje dotyczące kanałów komunikacji i linii podporządkowania, oraz zależności między komórkami organizacyjnymi i stanowiskami roboczymi. Przy stanowieniu jednostek organizacyjnych i przydzielaniu zadań muszą być brane pod uwagę uzdolnienia i postawy podwładnych. Ponadto na strukturę oddziaływają również ludzie spoza niej (lokalna społeczność). Struktura musi być również dostosowana do współpracy z klientami, odbiorcami, dostawcami i innymi osobami z otoczenia,
Wielkość i struktura - na strukturę wpływa zarówno wielkość całej organizacji jak i jej działów. Większe organizacje odznaczają się na ogół wyższą specjalizacją czynności i bardziej sformalizowanymi procedurami.
Schemat organizacyjny- ilustruje pięć podstawowych aspektów struktury organizacji, Zalicza się do nich: -podział pracy, gdzie każdy prostokąt przedstawia osobę lub komórkę odpowiedzialną za daną część pracy organizacji.
- kierownicy i podwładni, ten aspekt oznacza podporządkowanie (kto komu podlega).
- rodzaj wykonywanej pracy, wskazuje na różne zadania lub obszary odpowiedzialności w
organizacji.
- grupowanie segmentów pracy, w całości schematu organizacyjnego przedstawia podział
działalności ,na przykład w układzie funkcjonalnym.
- szczeble zarządzania, nie tylko obejmują poszczególnych kierowników i ich
podwładnych, lecz także całą hierarchię kierowniczą. Wszyscy podporządkowani
bezpośrednio jednemu kierownikowi znajdują się na tym samym szczeblu zarządzania,
niezależnie od ich miejsca w schemacie organizacyjnym.
Uwzględniając omówione powyżej kryteria i zasady tworzenia struktur organizacyjnych samorządów terytorialnych dokonano pewnych prac porządkujących aktualnie stosowany schemat struktur organizacyjnych gminy Szerzyny. Struktury te przedstawiono na załączonym schemacie (rys, nr 5). Nie są to zmiany rewolucyjne. Mają one znaczenie bardziej porządkujące.
Należy stwierdzić, że zaproponowane zmiany nie uwzględniają procesów dostosowawczych i muszą być kontynuowane. Musi to pozostawać w zgodzie z podstawowym twierdzeniem, że struktury muszą podążać za strategią.
5. Badania ankietowe w zakresie potrzeb (priorytetów) rozwojowych gminy
Dla ustalenia preferencji w realizacji celów społeczności lokalnej gminy Szerzyny wykonano badania ankietowe Wzór ankiety załączono w opracowaniu (tabela 13) Przyjęto następujące założenia do badań ankietowych:
- opracowanie wzorca ankiety uwzględniającego trzynaście standardowych celów działania samorządu terytorialnego,
- wypełniającymi ankiety byli:
• kierownicy komórek organizacyjnych Urzędu Gminy.
• radni gminy,
• sołtysi,
• kierownicy jednostek budżetowych Gminy.
18
Wypełniający ankietę zostali podzieleni z uwagi na:
• płeć,
• wykształcenie,
• kategorię wiekowa,
Ankietowanym stworzono możliwość uzupełnienia ankiety o „inne cele", jednak nikt z nich możliwości tej nie wykorzystał.
Po otrzymaniu wypełnionych ankiet w liczbie trzydziestu dziewięciu dokonano ich opracowania. W wyniku statystycznej „obróbki" materiału ankietowego ustalono hierarchię realizacji celów gminy. Hierarchię tych celów przedstawiono w załączonej tabeli 14. Zawarto w niej uszeregowane cele działania zgodnie z rangą celu jaką ankietowani przywiązują do określonej problematyki.
Tabela 14. Ranking preferencji celów gminy.
|
Nr
celu |
Nazwa celu |
Ranga celu |
|
1 |
Ochrona środowiska naturalnego |
12,6 |
|
2 |
Wszechstronny rozwój gminy |
10,3 |
|
3 |
Zaspokajanie różnorodnych potrzeb mieszkańców gminy |
4,2 |
|
4 |
Stopniowa zmiana struktury rolnictwa |
12,4 |
|
5 |
Maksymalizacja dochodów |
4,2 |
|
6 |
Poprawa efektywności gospodarowania |
6,7 |
|
7 |
Rozwój funkcji agroturystycznej gminy |
8,7 |
|
8 |
Integracja lokalnej społeczności |
4,2 |
|
9 |
Poprawa stanu bezpieczeństwa na terenie gminy |
5,8 |
|
10 |
Zwalczanie lokalnych patologii społecznych |
4,4 |
|
11 |
Rozwój infrastruktury technicznej i społecznej gminy |
8,5 |
|
12 |
Zwalczanie bezrobocia |
6,0 |
|
13 |
Opracowanie kompleksowego programu rozwoju gminy |
12,0 |
Na załączonym rysunku 6. przedstawiono zestawienie celów działania oraz rangę (wagę) jaką przypisują osoby ankietowane do ich realizacji.
Na podobnych zasadach ustalono ranking celów z uwzględnieniem płci ankietowanych, ich wykształcenia oraz wieku. Z porównania tych rankingów wynika, że nie występują istotne różnice w preferencjach związane z płcią, wiekiem oraz wykształceniem ankietowanych. Opracowany ranking celów stanowić winien kierunkowskaz dla działań samorządu gminy Szerzyny podczas nowej kadencji. Ponadto ranking ten będzie uwzględniony w przyjętej strategii działania.
20
6. Analiza SWOT mocnych i słabych stron oraz szans i zagrożeń działania gminy Szerzyny
Analiza SWOT zostanie wykorzystana w niniejszym opracowaniu jako element w procesie opracowywania strategii rozwoju gminy. Polega ona na analizowaniu atutów i słabości gminy stwarzanych przez jej wewnętrzne i zewnętrzne uwarunkowania. Stanowi ona dogodne narzędzie do diagnozowania aktualnej sytuacji gminy. Jest również niezbędnym warunkiem uzyskania powodzenia w realizacji nakreślonych celów. Pojęcie skrótu SWOT wywodzi się od angielskich słów Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats i oznacza analizę mocnych i słabych stron, oraz możliwości i zagrożeń. Wykonana analiza mocnych i słabych stron objęto następujące obszary działania gminy:
- infrastrukturę techniczną,
- warunki rozwoju gospodarki rolno-żywnościowej,
- warunki rozwoju przetwórstwa, handlu i usług, - infrastrukturę społeczną,
- warunki rozwoju turystyki,
- administrowanie gminą.
Przyjęto, że dla wszystkich wymienionych obszarów działania gminy, mocne strony zostaną skwantyfikowane w skali od +1 do +3 i odpowiednio słabe strony - w skali od -l do -3, Zestawienie tej punktacji zestawiono w załączonej tabeli. W dalszej kolejności dokonano sumowania punktów dla mocnych i słabych stron. Wynika z niego, że mocne strony uzyskały
+ 46 punkty, słabe strony uzyskały - 49 punktów. Tak więc słabe strony przeważają nad stronami mocnymi. Dowodzi to jak bardzo muszą się starać nowo wybrane władze samorządowe by odwrócić tę niekorzystną tendencję. Identyczny sposób postępowania zastosowano w odniesieniu do analizy szans i zagrożeń Wynika z niej, że punktacja dodatnia szans ma nieznaczną przewagę nad ujemną punktacją zagrożeń.
|
L.p
|
Mocne strony
|
Pkt.
|
L.p.
|
Słabe strony
|
Pkt.
|
|
I. Infrastruktura techniczna
|
|
l.
|
Objęcie siecią wodociągową znacznej części gospodarstw rolnych
|
+2
|
l.
|
Brak urządzeń do odprowadzania i unieszkodliwiania ścieków
|
-3 |
|
2,
|
Częściowe zaspakajanie potrzeb w zakresie utylizacji ścieków
|
+1
|
2.
|
Gęstość dróg o utwardzonej nawierzchni - poniżej średniej dla woj. Tarnowskiego
|
-l
|
|
3.
|
Całkowita gazyfikacja gminy
|
+3
|
3.
|
Słabo uporządkowane stosunki wodne na obszarze gminy
|
-l
|
|
4.
|
Uporządkowana gospodarka odpadami - kontenerowy wywóz odpadów
|
+1
|
4.
|
Nieuporządkowana gospodarka odpadami na terenie gminy
|
-3
|
|
5.
|
Całkowita telefonizacja obszaru gminy
|
+2
|
|
|
|
22
|
II. Warunki rozwoju gospodarki rolno-żywnościowej
|
|
6.
|
Istnienie potencjalnych odbiorców produktów rolnych Rzeszowie i w Tarnowie
|
+1
|
5.
|
Duże rozdrobnienie gospodarstw
|
-3
|
|
7.
|
Dostęp do funduszy wspierających rozwój infrastruktury związanej z rolnictwem
|
+2
|
6.
|
Ograniczone możliwości przetwórstwa surowców rolnych
|
-2
|
|
8.
|
Zrzeszanie się producentów rolnych dla poprawy warunków gospodarowania i zbytu
|
+1
|
7.
|
Brak alternatywy aktywizacji zawodowej
ludności wiejskiej poza rolnictwem
|
-2
|
|
|
|
|
8.
|
Brak specjalizacji w produkcji rolnej
|
-3
|
|
|
|
|
9.
|
Słaby związek z rynkiem aglomeracji miejskich
|
-2
|
|
|
|
|
10.
|
Warunki przyrodnicze produkcji rolniczej-poniżej średniej wojewódzkiej
|
-1
|
|
III. Warunki rozwoju przetwórstwa, handlu i usług |
|
9,
|
Istnienie rezerwowej siły roboczej
|
+2
|
11.
|
Brak zinstytucjonalizowanych działań na rzecz rozwoju ekologicznego rolnictwa oraz handlu i usług
|
-2
|
|
10.
|
Poziom nasycenia obszaru gminy elementami infrastruktury technicznej
|
+1
|
|
|
|
|
11,
|
Łatwość pozyskiwania miejscowych surowców skupowanych z rozdrobnionej produkcji
|
+2
|
|
|
|
|
12.
|
Istnienie organizacji
wspierających rozwój
przetwórstwa, handlu i usług
|
+1
|
|
|
|
IV. Infrastruktura społeczna
|
|
13.
|
Dobre funkcjonowanie ośrodków zdrowia
|
+3
|
12.
|
Alkoholizm na terenie gminy
|
-1
|
|
14.
|
Istnienie gminnych ośrodków kultury
|
+1
|
13.
|
Słabo rozwinięta sieć przedszkoli
|
-1
|
|
15.
|
Zadawalające funkcjonowanie bibliotek
|
+2
|
14.
|
Znaczący odsetek osób pobierających zasiłki GOPS
|
-1
|
|
16.
|
Dobre funkcjonowanie dwóch przedszkoli
|
+2
|
15.
|
Niski poziom czytelnictwa w bibliotekach publicznych
|
-1
|
23
|
17.
|
Istnienie obiektów sportowo-
rekreacyjnych
|
+1
|
16.
|
Brak prasy lokalnej
|
-3
|
|
|
|
|
17.
|
Brak placówek szkolnictwa ponad podstawowego
|
-3
|
V. Warunki rozwoju turystyki
|
|
18,
|
Posiadanie przez gminę walorów
wypoczynkowych i krajobrazowych
|
+2
|
18.
|
Brak udokumentowanej informacji na temat bazy turystycznej gminy
|
-2
|
|
19,
|
Niezagrożone środowisko przyrodnicze
|
+2
|
19.
|
Brak oferty w zakresie standardu bazy turystycznej
|
-2
|
|
20.
|
Istnienie współpracy w zakresie rozwoju turystyki z sąsiednimi gminami
|
+1
|
20.
|
Słabo rozwinięta
infrastruktura turystyczna
|
-2
|
|
21.
|
Korzystanie z funduszy pomocowych organizacji pozarządowych
|
+1
|
21.
|
Mała skala i zakres oddziaływania promocji turystycznej
|
-2
|
|
22.
|
Możliwość organizowania
imprez rekreacyjnych
|
+2
|
22.
|
Niedobór środków finansowych na cele inwestycyjne w zakresie rozwoju turystyki
|
-2
|
|
23.
|
Zarezerwowanie w planie przestrzennego zagospodarowania terenów pod rozwój funkcji rekreacyjnych
|
+2
|
|
|
|
|
24.
|
Dobra dostępność drogowa do terenów rekreacyjno-wypoczynkowych
|
+1
|
|
|
|
|
25.
|
Istnienie szlaków turystycznych
|
+1
|
|
|
|
|
VL Administrowanie gminą
|
|
26.
|
Aktywność lokalnej społeczności
|
+2
|
23.
|
Mało przejrzysta struktura organizacyjna Urzędu Gminy
|
-1
|
|
27.
|
Posiadanie zatwierdzonych planów zagospodarowania przestrzennego
|
+2
|
24.
|
Brak w strukturze organizacyjnej przypisania zadań związanych z promocją gminy
|
-2
|
|
28.
|
Opracowanie ofert dla inwestorów
|
+1
|
25.
|
Zbyt małe środki przeznaczone na promocję gminy
|
-2
|
|
29.
|
Zaangażowanie w dziedzinie budowy urządzeń infrastruktury technicznej
|
+1
|
26.
|
Innowacyjność działania samorządu terytorialnego
|
-l
|
|
30.
|
Podejmowanie przez władze gminy działań zmierzających do wielofunkcyjnego rozwoju gminy
|
+1
|
|
|
|
|
|
Razem mocne strony
|
+46
|
|
Razem słabe strony
|
-49
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
24
|
L.p.
|
Szansę
|
Pkt.
|
L.p.
|
Zagrożenia
|
Pkt.
|
|
l.
|
Korzystny dla samorządu terytorialnego klimat społeczny
|
+3
|
1.
|
Konflikt wokół
przynależności administracyjnej gminy
|
-3
|
|
2.
|
Dopływ nowych technologii i kapitału
|
+2
|
2.
|
Słaby rozwój sfery usług
|
-2
|
|
3.
|
Sprawne funkcjonowanie rynku kapitałowego
|
+2
|
3.
|
Niska siła nabywcza lokalnej społeczności (bariera popytu)
|
-2
|
|
4.
|
Zmniejszenie się stopy bezrobocia
|
+1
|
4.
|
Wzrost patologii społecznej
|
-2
|
|
5.
|
Utrzymanie proekologicznego charakteru gminy
|
+3
|
5.
|
Niekorzystana struktura agrarna rolnictwa
|
-3
|
|
6.
|
Produkcja zdrowej żywności
|
+3
|
6.
|
Brak strategii rozwoju gospodarczego i społecznego gminy
|
-3
|
|
7.
|
Tania siła robocza
|
+2
|
7.
|
Niekorzystny dla samorządu terytorialnego udział w uzyskiwanych podatkach dochodowych
|
-3
|
|
8.
|
Rozwinięta sieć telekomunikacyjna
|
+2
|
8.
|
Poziom wykształcenia lokalnej społeczności
|
-1
|
|
9.
|
Ochrona krajowego rynku rolnego
|
+2
|
9.
|
Wysoki pozom bezrobocia
|
-2
|
|
10.
|
Rozwój sieci rynków i giełd rolno-spożywczych
|
+1
|
10.
|
Brak perspektyw zatrudnienia
|
-2
|
|
11.
|
Wykorzystanie walorów turystycznych i rekreacyjnych gminy
|
+2
|
|
|
|
|
12.
|
Rozwój bazy turystycznej
|
+3
|
|
|
|
|
|
Razem szansę
|
+26
|
|
Razem zagrożenia
|
-23
|
7. Wizja i misja rozwoju gminy
7.1. Wizja
Aby możliwa była realizacja interesów i potrzeb lokalnej społeczności gminy, niezbędna jest wizji przyszłego jej stanu. Niezbędne przy tym jest określenie horyzontów czasowych osiągania tych stanów (celów). Wydaje się, że narzędziem niezbędnym do tego jest posiadanie strategii. To w strategii staramy się zawrzeć zdefiniowanie tego co w kategoriach ekonomiczno-społecznych jest pożądane i co należałoby osiągnąć na obszarze gminy w zadanym czasie, czyli określenie strategicznych celów shierarchizowanych zgodnie z preferencjami mieszkańców. Warunkiem powodzenia w realizacji nakreślonych celów jest ich akceptacja przez wszystkie podmioty związane z realizacją tych celów.
Gmina Szerzyny posiadająca ok. 650-letnią tradycję dziejową i wykazująca się bogatymi tradycjami kulturowymi, jak również dorobkiem materialnym predysponowana jest do
25
twórczego rozwoju. Z analizy badań ankietowych wynika, że liderzy społeczności gminy właściwie hierarchizują cele. Wynika z nich nade wszystko konieczność zachowania tego co najcenniejsze tj- przyrodę i dziedzictwo kulturowe. W dalszej kolejności sytuują oni konieczność poprawy gospodarowania, poprawę bytu mieszkańców oraz stworzenie różnorodnych szans na rozwój materialny i duchowy. Wizja samorządu terytorialnego gminy Szerzyny byłaby nie pełna bez uwzględnienia wielu aspektów związanych z koniecznością podjęcia działań przystosowawczych lokalnej społeczności do wdrożenia ogólnokrajowych reform w dziedzinie:
- administracji,
- oświaty,
- służby zdrowia,
- systemu emerytalnego.
Ponadto samorząd terytorialny musi uwzględnić konieczność podjęcia działań związanych z dostosowywaniem się społeczność gminy do oczekujących zmian wynikających z postępujących procesów integracyjnych z Unią Europejską.
Misją samorządu terytorialnego gminy Szerzyny winno być nie tylko spełnianie standardowych obowiązków niejako ustawowych. Z obowiązków tych wywiązuje się niewątpliwie dobrze, ale od władz wybranych w drodze demokratycznych wyborów mieszkańcy mogą oczekiwać znacznie więcej. Do tego „więcej" należałoby zaliczyć wykazywanie znacznie większej innowacyjności w działaniu mającym na celu osiąganie założonych celów, w tym celów nakreślonych w strategii. Demokratyczne władze winny również współpracować w sposób partnerski ze społecznością lokalną, wspierać wszelkie inicjatywy oddolne mieszkańców, być wyrazicielem dążeń i oczekiwań mieszkańców w ich zmierzaniu do wszechstronnego rozwoju. Praktycznym warunkiem realizacji powyższej misji samorządu terytorialnego gminy Szerzyny jest konieczność dostosowania struktur organizacyjnych Urzędu Gminy, które winny być ukierunkowane na ich realizację.
8. Strategia rozwoju gminy Szerzyny
Rozpoczynająca się kolejna kadencja samorządów terytorialnych jeszcze bardziej poszerza obszar problemów którymi muszą się one zajmować. Powoduje to, że nie mogą one zajmować się każdym z osobna, bez przemyślanego, całościowego planu, który umożliwia koordynację poczynań, zapobiega bałaganowi i chroni przed marnotrawstwem środków Można temu zapobiegać tworząc lokalną strategię. Strategia ta musi rozpoczynać się od zdefiniowania tego, co w kategoriach ekonomicznych jest pożądane i co należałoby osiągnąć na obszarze gminy w określonym czasie. Etap ten jest określany mianem sformułowania celów lub wizją. Wizja musi spełniać bardzo istotny warunek - winna zachęcać do współpracy i mieć poparcie lokalnej społeczności gminy.
Innymi słowy plan taki, aby miał szansę realizacji musi być uznany za własny przez lokalną społeczność gminy.
26
Ogólnie można stwierdzić że celami budowy strategii rozwoju gminy będą:
- tworzenie programu rozwoju,
- planowanie perspektywiczne,
- spełnienie warunków dla korzystania z funduszy poza rządowych,
- określenie uwarunkowań rozwoju gminy,
- uporządkowanie własnych działań rozwojowych,
- analiza potencjału gminy i możliwości jego wykorzystania.
W oparciu o wykonaną analizę możliwości rozwojowych gminy Szerzyny oraz badania ankietowe ustalono, że głównymi problemami na których winien skupić się samorząd terytorialny winny być:
- Ochrona środowiska naturalnego, oraz rozwój infrastruktury związanej z tą dziedziną.
- Działania zmierzające do poprawy efektywności gospodarowania ze szczególnym uwzględnieniem restrukturyzacji rolnictwa.
- Rozwój turystyki i agroturystyki na terenie gminy, oraz przystosowanie lokalnej infrastruktury do tej działalności.
- Rozwijanie produkcji zdrowej żywności, oraz drobnego przemysłu przetwórczego, opartego na własnych surowcach.
- Tworzenie grup produkcyjno-marketingowych dla produkcji i zbytu lokalnych produktów rolnych.
- Zagospodarowanie obszarów na których występują gleby o niskich klasach bonitacyjnych poprzez zalesienie.
- Dążenie do zmian w strukturze organizacyjnej Urzędu Gminy dla dostosowania jej do realizacji celów priorytetowych, wynikających z preferencji lokalnej społeczności.
Rozwój gminy będzie uwarunkowany również sprzyjaniem przez samorząd terytorialny prywatnej przedsiębiorczości poprzez:
- Tworzenie strategicznego planu rozwoju.
- Promowanie gminy na zewnątrz.