Załącznik nr 1 do Uchwały nr XIV/91 /04
Rady Gminy Wiśniowa
z dnia 31 maja 2004 roku
Program Rozwoju Lokalnego
I. Obszar i czas realizacji Planu Rozwoju Lokalnego.
Program obejmuje realizację zadań na obszarze gminy Wiśniowa w woj. małopolskim.
Planem Rozwoju Lokalnego objęte są zadania przewidziane do realizacji w latach 2004 –2006 oraz projekty długoterminowe na lata 2007 – 2013.
II. Aktualna sytuacja społeczno – gospodarcza w Gminie Wiśniowa.
1. analiza
a)położenie, powierzchnia, ludność
Gmina Wiśniowa położona jest w południowo – wschodniej części województwa małopolskiego, w odległości około 45 km na południe od Krakowa. Najbliższym ośrodkiem miejskim są Dobczyce. Z Krakowem powiązana jest drogami prowadzącymi przez Dobczyce i dalej do Myślenic do tzw. zakopianki oraz wariantowo – przez Dziekanowice i Wieliczkę lub Gdów i Wieliczkę.
Zajmuje obszar 6706 ha. W jej obrębie znajduje się 7 wsi: Glichów, Kobielnik, Lipnik, Poznachowice Dolne, Węglówka, Wierzbanowa, Wiśniowa. Zamieszkiwana jest przez 6700 mieszkańców.
b)środowisko przyrodnicze
Obszar gminy odgrywa ważną rolę w projektowanym krajowym systemie obszarów chronionych, który w powiązaniu z systemem europejskim „ECONET” w formie spójnej struktury tworzącej sieć, wiążącą obszary najmniej przekształcone przyrodniczo w skali Europy. Sieć ta, zgodnie z przyjętymi międzynarodowymi kryteriami i standardami, zapewnić ma między innymi lepszą ochronę gatunków i siedlisk o szczególnym znaczeniu oraz ułatwianie w rozprzestrzenianiu się. Projekt Krajowej Sieci Ekologicznej „ECONET – PL” opracowano w uzgodnieniu z Czechami, Słowacją i Węgrami. Według tego opracowania cała gmina Wiśniowa leży w obszarze korytarza ekologicznego o znaczeniu międzynarodowym. Na jej terenie występują obszary i elementy podlegające szczególnym formom ochrony.
c) turystyka
Wysokie walory przyrodnicze regionu stwarzają dobre warunki dla rozwoju funkcji turystyczno – wypoczynkowej gminy. W strategii rozwoju turystykę uznano za czynnik kluczowy dla wzrostu gospodarczego. Gmina Wiśniowa posiada wszystkie niezbędne walory terenu wypoczynkowego oraz rekreacyjno – sportowego. Podgórski, łagodny klimat, naturalne piękno i bogactwo przyrody stwarzają doskonałe warunki do biernego jak i aktywnego wypoczynku, uprawiania sportów zimowych i ekstremalnych sportów letnich. Dysponując dobrymi terenami i warunkami do uprawiania paralotniarstwa, Wiśniowa staje się docenianym miejscem do organizowania szkoleń oraz lotów na paralotniach.
d) zagospodarowanie przestrzenne
uwarunkowania środowiska naturalnego
W Studium Zagospodarowania Przestrzennego Województwa Małopolskiego Gminę Wiśniowa scharakteryzowano jako obszar wymagający restrukturyzacji rolnictwa strefy górskiej, o niskim poziomie szans rozwojowych, a samą Wiśniową jako ośrodek lokalny o niskiej dynamice rozwoju obsługiwany przez ośrodek ponadlokalny – powiatowy w Myślenicach.
Na terenie całej gminy znajdują się liczne stanowiska gatunków chronionych roślin, owadów i zwierząt. Prawie cały obszar gminy, z wyłączeniem części środkowej wsi Poznachowice Dolne, Wiśniowa, Glichów i Lipnik, objęty jest strefą krajobrazu chronionego. Są to zalesione obszary pasm górskich, łąki i pastwiska z urozumaiconą szatą roślinną i rzeźbą terenu o wybitnych walorach krajobrazowych.
infrastruktura techniczna
Mieszkańcy zaopatrywani są w wodę z wodociągów. Na terenie gminy działają 3 ujęcia wody o dobowej zdolności produkcyjnej 447 m3 /dobę. Długość magistrali wodociągowej wynosi: 37,5 km a sieci rozdzielczej: 16,04 km. Do sieci przyłączone są 504 budynki (lewobrzeżna Wiśniowa, Lipnik, przysiółek Kretówki w Poznachowicach Dolnych szacunkowo 2016 osób). Pozostałe gospodarstwa zaopatrywane są w wodę ze studni przydomowych. W gminie na terenie wsi Wiśniowa działa biologiczno – mechaniczna oczyszczalnia ścieków o przepustowości120 m3 /dobę. W tej wsi wykonano kanalizację o długości 15, 3 km, z której korzysta, szacunkowo 1600 osób.
Transport publiczny do wszystkich miejscowości zapewnia komunikacja autobusowa, uzupełniana przewozami wykonywanymi przez busy.
Wzrastająca ciągle ilość prywatnych samochodów osobowych sprawia, że są one obecnie najczęstszym używanym środkiem transportu.
Dostępność komunikacyjna ograniczona jest niewystarczającą siecią dróg gminnych, a na ich części brakiem nawierzchni utwardzonej. Nieodpowiedniej jakości jest również większość dróg wewnętrznych.
Tylko jedna miejscowość Węglówka jest zgazyfikowana. W pozostałych miejscowościach stosowanie systemów grzewczych charakteryzujących się niską emisją należy do rzadkości. W zakresie wywozu nieczystości ciekłych i odpadów stałych mieszkańcy mogą korzystać z usług kilku podmiotów gospodarczych, świadczących usługi w tym zakresie.
Obecnie około 40% mieszkańców posiada indywidualne umowy na odbiór odpadów z podmiotami świadczącymi w tym zakresie usługi. Ponadto w całej gminie do 30 kontenerów tzw. „dzbanów” odbywa się zbiórka segregowanych odpadów (puszki, plastik, szkło). Jest to połączone z szeroką akcją edukacyjną w szkołach. Efektem tego są również akcje „sprzątanie świata” organizowane przez szkoły.
własność nieruchomości
Zdecydowana większość nieruchomości na terenie gminy stanowi własność prywatną.
stan obiektów dziedzictwa kulturowego
Na obszarze gminy istnieją obiekty i zespoły stanowiące dobra kultury objęte ochroną konserwatorską i wpisane do rejestru zabytków. Ślady osadnictwa przedhistorycznego występują na terenie gminy Wiśniowa w Glichowie, Kobielniku, Lipniku, Poznachowicach Dolnych i Wiśniowej. Na obszarze gminy istnieją 24 stanowiska archeologiczne wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.
e)gospodarka
główni pracodawcy
W rzemiośle pracuje około 300 osób, a większe zakłady pracy to: Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska, Urząd Gminy, placówki oświatowo – wychowawcze, Gminny Ośrodek Zdrowia, Zakład Stolarski „JUSTA”, Firma Przewozowa „FB”, Firma Transportowa Pana Czesława Bednarczyka, małe zakłady usługowe i wytwórcze.
Obsługę pocztowo – telekomunikacyjną spełnia dla całej Gminy jedna placówka pocztowa w Wiśniowej, natomiast trzeba stwierdzić, że sieć telefoniczna w naszej Gminie jest dobra, gdyż na około 1500 budynków przypada 1000 telefonów.
Gmina Wiśniowa to gmina turystyczno - rolnicza. Większość mieszkańców pracuje w indywidualnych gospodarstwach rolnych, których jest 1202. Z uwagi na niskie klasy bonitacyjne uprawnej ziemi – głównie jest to klasa V i VI – rolnicy uzyskują niskie plony.
struktura w rolnictwie
struktura gospodarstw rolnych przedstawia się następująco:
- gospodarstwa o powierzchni 1 – 2 ha użytków rolnych – 458,
- gospodarstwa o powierzchni 2 – 5 ha użytków rolnych – 644,
- gospodarstwa o powierzchni 5 – 10 ha użytków rolnych – 100
W ostatnich latach obserwuje się wzrost ilości gospodarstw rolnych i zmniejszenie się ich areału.
f) sfera społeczna
sytuacja demograficzna i społeczna
Struktura ludności wg podziału na grupy wiekowe wskazuje, że odsetek ludności w wieku przedprodukcyjnym wynosi 33%, a w powiecie 31,1%.
Wielkość zasobów pracy szacuje się na około 2400 osób, w tym pracujących 2045, bezrobotnych 355 osób. Bardzo duży odsetek ludności zatrudniony jest w rolnictwie, część pracuje poza granicami kraju. Wśród bezrobotnych większość to kobiety, możliwość pozyskania przez nie pracy jest niewielka.
poziom bezpieczeństwa
Na terenie Gminy Wiśniowa działa punkt przyjęć obywateli podległy Komisariatowi Policji w Dobczycach. Należy nadmienić, że teren naszej Gminy stanowi duże zaplecze turystyczne – jest tu wiele domków letniskowych, co powoduje między innymi, że jest on narażony na „działalność” włamywaczy, szczególnie w okresie jesienno – zimowym, kiedy domki te nie są zamieszkane.
Rada Gminy przyjęła Program „Bezpieczna Gmina”, którego konsekwentna realizacja powinna wpłynąć na poprawę bezpieczeństwa w gminie.
grupy społeczne wymagające wsparcia
Na terenie gminy mieszka wiele osób w podeszłym wieku i niepełnosprawnych wymagających opieki lub rehabilitacji. Jest to problem społeczny, nie do rozwiązania bez udziału samorządu.
Innym problemem jest brak ofert pracy w większości dla ludzi młodych, w większości wykształconych.
identyfikacja problemów
Problemem jest bezrobocie, brak zaplecza dla zorganizowania usług opiekuńczych, rehabilitacyjnych itp., niewystarczająca infrastruktura, niezadawalający stan dróg, potrzeby w zakresie obiektów sportowych. Jednym słowem potrzebne są inwestycje, gdyż jest to jedyne lekarstwo na istniejące problemy.
III. Zadania konieczne do zrealizowania dla poprawy sytuacji w gminie.
Jednym z ważniejszych zadań które będzie miało zasadniczy wpływ na zmiany w strukturze gospodarczej gminy, w tym na kształtowanie rolnej i leśnej przestrzeni produkcyjnej, jest zmiana planu zagospodarowania przestrzennego gminy. Proces planowania jest jednak działaniem długoterminowym, wymaga wielokierunkowej analizy, gdyż każda decyzja rodzi zależność w stosunku do następnych. Nie ulega wątpliwości, że do zmiany planu zagospodarowania przestrzennego powinno się przystąpić jak najszybciej, lecz zmiana powinna obejmować obszar poszczególnych miejscowości, przy czym dla umożliwienia realizacji zadań mających wpływ na poprawę stanu środowiska naturalnego i poprawę warunków i jakość życia mieszkańców na obszarze połowy gminy, zmiana powinna się rozpocząć od Poznachowic Dolnych. Wiąże się to z koniecznością przeznaczenia gruntów pod budowę oczyszczalni ścieków co zostało uwzględnione w Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Gminy. Na zmianę w sposobie użytkowania terenu mają wpływ inwestycje związane z rozwojem infrastruktury drogowej, sanitarnej, jak również infrastruktury związanej ze sportem rekreacją i wypoczynkiem.
W gminie Wiśniowa istnieje pilna potrzeba realizacji takich inwestycji.
Należą do nich:
- budowa boiska sportowego w Wiśniowej,
- budowa kompleksu sportowo – rekreacyjnego w Poznachowicach Dolnych,
- budowa zalewu rekreacyjnego wraz z zapleczem turystycznym w Wiśniowej
Wśród zadań mających się przyczynić do rozwoju systemu komunikacji, należy wymienić:
a) zadania obejmujące remonty i budowę dróg gminnych;
- Wiśniowa Murzynówka – Ujęcie Wody – CPN,
- Poznachowice Dolne – Kretówki,
- Węglówka – Las,
- Węglówka – Paryle.
b)budowę dróg gminnych, które powstaną po zmianie planu zagospodarowania przestrzennego.
c)zadania realizowane wspólnie z innymi JST na drogach powiatowych i drodze wojewódzkiej:
- przebudowa skrzyżowań,
- budowa chodników.
Nie mniej ważna jest również realizacja zadań dotyczących poprawy stanu środowiska naturalnego.
Należą do nich:
- Rozbudowa i modernizacja Oczyszczalni Ścieków w Wiśniowej,
- Rozbudowa kanalizacji sanitarnej w Wiśniowej,
- Budowa kanalizacji sanitarnej w Węglówce,
- Budowa oczyszczalni ścieków w Poznachowicach Dolnych,
- Budowa kanalizacji sanitarnej dla reszty Wiśniowej, Poznachowic Dolnych, Glichowa, Lipnika, Wierzbanowej i Kobielnika.
Dla poprawy warunków i jakości życia mieszkańców, jak również dla prawidłowego funkcjonowania kanalizacji sanitarnej, konieczne jest zakończenie wodociągowania wsi. W b.r rozpoczęto budowę wodociągu dla Kobielnika i części Wiśniowej z ujęciem na potoku Smarkawa. W następnej kolejności należy wybudować wodociąg dla Węglówki z ujęciem wody na potoku Niedźwiadek oraz dokończyć sieć w Wiśniowej, Poznachowicach Dolnych i Glichowie. Wśród realizowanych inwestycji nie może też zabraknąć zadań mających wpływ na poprawę stanu środowiska kulturowego.
Do nich należą:
- remont Gminnego Ośrodka Kultury w Wiśniowej,
- odbudowa przedwojennego Obserwatorium Astronomicznego na Lubomirze,
- Budowa Remizy OSP w Węglówce,
- Rozbudowa Remizy OSP w Poznachowicach Dolnych,
- Rozbudowa Remizy OSP w Wierzbanowej.
Z poprawą stanu środowiska kulturowego nie mniej niż z poprawą warunków i jakości życia wiąże się również remont i budowa obiektów sportowych i oświatowych.
Wśród nich pilnej realizacji wymagają:
- budowa hali sportowej w Wiśniowej,
- remont budynku ZPO w Glichowie,
- remont budynku Przedszkola w Poznachowicach Dolnych.
Niewątpliwy wpływ na poprawę warunków i jakości życia mieszkańców miałoby dokończenie rozbudowy Ośrodka Zdrowia w Wiśniowej i jego właściwe zagospodarowanie. Należy podjąć działania zmierzające do wyłonienia najkorzystniejszej oferty w tym zakresie, uwzględniającej zarówno udział finansowy w pracach wykończeniowych rozbudowywanego obiektu, jak również rodzaj działalności związanej z ochroną zdrowia w dziedzinie najbardziej oczekiwanej przez miejscową społeczność. Również ważną dziedziną dla rozwoju gminy jest wspieranie inicjatyw lokalnych w ramach „Odnowy Wsi”, z uwagi na szerokie oddziaływanie tego rodzaju inicjatyw na różne dziedziny życia gospodarczego, kulturalnego, czy poprawę stanu środowiska naturalnego oraz poprawę warunków i jakości życia mieszkańców.
IV. Hierarchia ważności zadań.
Rozwój gminy wymaga prowadzenia inwestycji i remontów równolegle w różnych obszarach działania. Zakres i postęp robót zależy jest od: przygotowania inwestycji i możliwości sfinansowania inwestycji, przy czym w pierwszej kolejności realizowane są inwestycje współfinanowane ze środków zewnętrznych. Już proces przygotowania inwestycji rozpoczyna się według hierarchii ważności zadań.
V. Monitoring wdrażania programu oraz ocena.
Istotną sprawą dla społecznego poparcia dla Programu Rozwoju Lokalnego jest monitoring realizacji zadań i okresowa ocena wykonania Planu Rozwoju Lokalnego. Społeczność lokalna powinna być informowana o wszelkich zmianach w przyjętym planie, aby program nie utracił społecznego zaufania. Gruntownej oceny powinno się dokonywać co najmniej raz w roku przed uchwaleniem budżetu gminy.
Nie rzadziej niż raz na dwa lata Plan Rozwoju Lokalnego powinien być aktualizowany. Ważną sprawą dla komunikacji społecznej jest ogólna dostępność Planu Rozwoju Lokalnego
