Odłożenie do połowy przyszłego roku obowiązku wprowadzenia przez urzędy podpisu elektronicznego i świadczenia usług przez Internet wyraźnie spowolniło rozwój e-administracji. Przez sieć ciągle jeszcze nie załatwi się w pełni żadnej sprawy urzędowej.

Od ubiegłego roku, kiedy w połowie sierpnia administracja miała wprowadzić e-podpis, ale znowelizowana ustawa przedłużyła termin spełnienia tego obowiązku o dwa lata, niewiele się zmieniło na internetowych witrynach urzędów. Przedsięwzięcia, które już były wcześniej zrealizowane (m.in. Wrota Małopolski, Podlasia, Opolszczyzny), serwisy urzędów miejskich Gdańska, Warszawy, części powiatów i gmin, świadczą e-usługi w pewnym zakresie. Sprowadzają się one głównie do udostępniania formularzy, które można pobrać przez Internet, wydrukować i przesłać do urzędu albo wypełnić online i przesłać drogą elektroniczną. To nie wystarczy, by załatwić sprawę, ale pozwala przyśpieszyć procedurę. Unika się kilku wizyt w urzędzie, wystarczy w wielu przypadkach jedna.

Więcej spraw, ale nie do końca

W serwisach urzędów powiększyła się jedynie liczba procedur i spraw, które można częściowo załatwić drogą elektroniczną. O nowych większych przedsięwzięciach, uruchomieniu tzw. cyfrowych urzędów, niewiele słychać. W tej sytuacji sensacyjnie zabrzmiała niedawna informacja z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że przez Internet można załatwić w ZUS... pięć spraw. I to bez fatygowania się do urzędu.

Nie zostały na szczęście zahamowane także inwestycje samorządów w rozwiązania e-administracji. Jak się bowiem okazuje, są również takie, które ostatnio zdecydowały się na dość duże projekty. 22 mln zł będzie kosztowała realizacja przedsięwzięcia podjętego na Śląsku. Od przyszłego roku w ponad 50 gminach i powiatach, a także w strukturach samorządu wojewódzkiego większość spraw będzie można załatwić przez Internet - obiecują władze województwa śląskiego. - Pod względem technicznym system powinien być gotowy, także w zakresie stosowania podpisu elektronicznego, na przełomie bieżącego i przyszłego roku. Natomiast liczba i rodzaj spraw, które uda się za jego pomocą załatwić, będzie zwiększana stopniowo - mówi Beata Wanic ze Śląskiego CentrumSpołeczeństwa Informacyjnego, które będzie zarządzać systemem SEKAP.

Jeśli samorządy wdrażające projekt zdążą z przygotowaniem procedur i formularzy, w pełnym zakresie system powinien funkcjonować od połowy przyszłego roku. Początkowo obejmie blisko trzecią część śląskich samorządów - w sumie 54 gminy, powiaty oraz urząd marszałkowski. Projekt jest otwarty dla pozostałych samorządów, które będą mogły do niego dołączyć. W woj. śląskim jest 167 gmin i powiatów. Wykonawca projektu został niedawno wyłoniony w przetargu. Jest nim konsorcjum firm Aram z Warszawy i LTC z Wielunia.

Co już można

To, na co mieszkańcy i firmy na Śląsku muszą jeszcze poczekać, dla klientów ZUS zaczęło być dostępne. Owe pięć spraw, któremożna załatwić, nie ruszając się sprzed komputera, to wysłanie wniosków: o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu z opłacaniem składek (formularz ZUS-EWN), o zwrot nadpłaconych składek (ZUS-EZS), o wydanie zaświadczenia o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego (ZUS-EWZ), o ustalenie przekroczenia rocznej granicy podstawy wymiaru składek, czyli tzw. limitu 30-krotności (ZUS-EWP),reklamacja do informacji o stanie konta (ZUS-ERU). By złożyć któryś z tych wniosków, zainteresowany musi wejść na stronę internetową http://eup.zus.pl, wypełnić odpowiedni formularz i wysłać. Korespondencję zwrotną ZUS odeśle w takiej formie, jaką wskaże płatnik: elektronicznie, na jego skrzynkę e-mailową lub pocztą.

Dostęp do Internetu ma niemal każda firma i ponad 14 milionów ludzi. Swoje witryny w sieci mają prawie wszystkie urzędy administracji. Choć internetowe strony urzędów są bardzo zróżnicowane pod względem treści i funkcji - od ubogich po bardzo już rozbudowane - firmy mogą już z nich robić coraz większy użytek. Przede wszystkim zdobywać informacje. Różnie bywa z zakresem i jakością tych informacji, ale na wielu gminnych stronach internetowych można znaleźć dane przydatne dla biznesu. Witryna znanej ze skutecznego przyciągania inwestorów zagranicznych podwrocławskiej gminy Kobierzyce zawiera m.in. plan zagospodarowania przestrzennego, mapy i zdjęcia terenów do wykorzystania, oferty inwestycyjne. Informacje dla inwestorów są m.in. na stronach podwarszawskich Łomianek i Łodzi, a internetowa baza przedsiębiorstw znajduje się na stronach m.in. Gdańska oraz serwisów wielu innych miast i gmin.

Coraz więcej lokalnych urzędów próbuje wyjść poza ramy internetowego słupa ogłoszeniowego i oprócz informacji udostępnia przez Internet funkcje e-urzędu, czyli zdalną obsługę mieszkańców i firm.

E-urząd nie w każdej gminie

W najlepszej obecnie sytuacji są przedsiębiorcy, którzy elektroniczną drogą chcą coś załatwić w Warszawie, w gminach Małopolski, Podlasia, na Opolszczyźnie, niedługo w Łodzi. Tamtejsze regionalne i gminne serwisy udostępniają bowiem coraz więcej funkcji tzw. cyfrowych urzędów.

Łatwo trafić na strony elektronicznego urzędu w witrynie internetowej Warszawy i nawigować po nich (www.wom.warszawa.pl). Administratorzy podają, że urząd przygotowany jest do wdrożenia systemu umożliwiającego w pełni elektroniczne świadczenie usług publicznych z zastosowaniem podpisu elektronicznego. Do czasu wejścia w życie odpowiednich przepisów urząd nie ma jednak podstaw prawnych do kompleksowego załatwiania spraw w formie elektronicznej. Te ułatwienia, które obecnie zapewnia, pozwalają jednak petentom oszczędzić czas. Drogą internetową można przyśpieszyć m.in. rejestrację firmy, samochodu, zamianę lokalu.

Załatwianie już blisko 150 spraw urzędowych w jednostkach administracji Małopolski jest usprawnione dzięki Cyfrowemu Urzędowi działającemu w portalu Wrota Małopolski. Co najmniej jedną procedurę online - "sprawdzanie stanu sprawy publicznej" - wykorzystuje obecnie 280 urzędów. Procedury, które udostępnia zainteresowanym ten serwis, ułatwiają przede wszystkim pierwszy etap załatwiania spraw. Ich bieg może się zacząć w Internecie.

Wiele regionalnych portali jest już przygotowanych do przyjmowania dokumentów z e-podpisem. Czekają jeszcze na odpowiednie uregulowania prawne. Niektóre już zaczęły się pojawiać lub wchodzić w życie, m.in. rozporządzenie MSWiA w sprawie doręczania pism urzędowych w formie dokumentów elektronicznych

ZBIGNIEW ZWIERZCHOWSKI

Rodzaje spraw przygotowanych do obsługi elektronicznej

Wybrane procedury oferowane w portalu Wrota Małopolski

> Wpis do ewidencji działalności gospodarczej
> Wydawanie decyzji o wyłączeniu gruntu z produkcji rolnej na cele nbudownictwa
> Wydanie dziennika budowy
> Wydanie licencji na krajowy transport drogowy osób lub rzeczy
> Wydanie świadectwa legalności pozyskania drewna
> Uzupełnienie danych dla przedsiębiorców
> Rejestracja pojazdów
> Zezwolenie na rozpowszechnianie i reprodukowanie map
> Zmiana przeznaczenia działki w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego 

Na nowe rozwiązanie trzeba jeszcze poczekać

Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o podpisie elektronicznym 1 maja 2008 r. zaczniemy składać podania i wnioski w formie elektronicznej. Do tego czasu administracja ma się przygotować do przyjmowania podań, wniosków oraz "innych czynności w postaci elektronicznej". Według ustawy o podpisie elektronicznym z 18 września 2001 r. oraz ustawy z 20 lipca 2000 r. czynności takie miały być możliwe po 16 sierpnia 2006 r. Dlaczegoznowelizowano przepisy i przesunięto termin? Początkowo tłumaczono to nieprzygotowaniem urzędów. Obecnie są dodatkowe powody. Trzeba poczekać na zbudowanie Elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP). Ma to być rozwiązanie głównie dla mniejszych jednostek, które nie mają możliwości tworzenia dużych systemów. Wydaje się to logiczne, gdyż z wprowadzeniem podpisu elektronicznego oraz wnoszeniem podań drogą elektroniczną najwięcej problemu mają małe jednostki. Propozycja resortu spraw wewnętrznych i administracji, aby przesunąć terminy z sierpnia 2006 r. na maj 2008 r., była uzasadniona - uważają samorządowcy. W ramach projektu ePUAP realizowane będą m.in. usługi związane z podpisem elektronicznym, a zwłaszcza usługa skrzynki podawczej. Zakończenie projektu planowane jest na drugi kwartał 2008 r.